|
USTAWA
z 8 lipca 1935 r.
o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej
(Dz.U.R.P. nr 47, poz. 321)
[wyciąg]
CZĘŚĆ I
Zgromadzenie Elektorów
Rozdział I
Zwołanie Zgromadzenia Elektorów
Art. l. (l) Zgromadzenie Elektorów zwołuje Prezydent Rzeczypospolitej.
(2) W zarządzeniu o zwołaniu Zgromadzenia Elektorów oznaczone będą miejsce
i termin Zgromadzenia.
(3) Termin Zgromadzenia ma przypaść nie wcześniej niż na siódmy dzień po
ogłoszeniu zarządzenia, nie później jednak niż na piętnasty dzień przed
upływem okresu urzędowania Prezydenta Rzeczypospolitej.
(4) Zarządzenie o zwołaniu Zgromadzenia Elektorów ogłoszone będzie w
Dzienniku Ustaw oraz doręczone w odpisach Marszałkom Izb Ustawodawczych.
Rozdział II
Wybór Elektorów
Art. 2. (l) Na trzy dni przed terminem Zgromadzenia
Elektorów Sejm i Senat zbiorą się, każdy z osobna, na zaproszenie swych
Marszałków celem dokonania wyboru elektorów.
(2) Wszelkie obrady są niedopuszczalne, a uchwały, nie przewidziane ustawą
niniejszą - z mocy samego prawa nieważne.
Art. 3. (l) Sejm wybiera pięćdziesięciu elektorów. Senat zaś dwudziestu
pięciu - w głosowaniu na listy.
(2) Listy kandydatów na elektorów zgłaszane będą na piśmie na ręce
Marszałka.
(3) Lista ma być podpisana przez ośmiu co najmniej posłów bądź senatorów.
(4) Liczba kandydatów na liście nie może być wyższa od ilości mandatów
elektorskich, przypadających na daną Izbę.
(5) Każdy poseł lub senator może podpisać tylko jedną listę.
Art. 4. (l) W razie zgłoszenia jednej tylko listy kandydatów albo kilku
list, z ogólną liczbą kandydatów, nie większą od ilości mandatów,
przypadających na daną Izbę, głosowanie nie odbędzie
się, a za wybranych uważa się wszystkich zgłoszonych kandydatów.
(2) W razie zgłoszenia kilku list o łącznej liczbie kandydatów większej od
ilości mandatów, przypadających na daną Izbę, Marszałek zarządzi
odczytanie list i głosowanie.
Art. 5. (l) Po zarządzeniu głosowania jeden z sekretarzy odczytuje spis
posłów bądź senatorów, którzy, podchodząc do Prezydjum, składają głosy.
(2) Każdy poseł lub senator może oddać głos tylko na jedną listę.
(3) Karta do głosowania ma zawierać nazwisko co najmniej czołowego
kandydata.
Art. 6. (l) Po zamknięciu głosowania sekretarze obliczą głosy i dokonają
podziału mandatów w sposób następujący:
(2) Liczby głosów ważnych, oddanych na poszczególne listy, dzieli się
przez 4; każda lista otrzymuje ilość mandatów równą ilorazowi, przy czem
ułamków nie bierze się w rachubę.
(3) Pozostałą ilość mandatów otrzymuje lista, która uzyskała bezwzględną
większość głosów; gdyby żadna lista większości tej nie uzyskała, otrzymują
po jednym z pozostałych mandatów listy, na które oddano największą liczbę
głosów.
(4) Gdyby w wyniku podziału łączna ilość mandatów, przypadających
poszczególnym listom w Sejmie, wyniosła ponad 50, rozstrzygnie los, którym
listom będą odjęte mandaty, przewyższające tę liczbę.
Art. 7. (l) Mandaty, przypadające poszczególnej liście, otrzymują
kandydaci według kolejności, w której umieszczeni są na liście.
(2) Jeżeli kandydata wybrano z kilku list - los rozstrzyga, z której listy
otrzymuje mandat.
Art. 8. Wynik wyborów Marszałek poda Izbie do wiadomości i zawiadomi
niezwłocznie elektorów o wyborze.
Art. 9. Elektora nie można pozbawić wolności w okresie czasu od wyboru do
wygaśnięcia mandatu.
Art. 10. Elektorom służy prawo bezpłatnego przejazdu państwowemi środkami
komunikacji od miejsca pobytu do miejsca siedziby Zgromadzenia Elektorów i
z powrotem do miejsca zamieszkania.
Rozdział III
Wybór kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej
przez Zgromadzenie
Elektorów
Art. 11. (l) Zgromadzenie Elektorów zajmuje się wyłącznie wyborem
kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej.
(2) Wszelkie obrady są niedopuszczalne, a uchwały, nie przewidziane ustawą
niniejszą - z mocy samego prawa nieważne.
Art. 12. Zgromadzeniu Elektorów przewodniczy Marszałek Senatu, w razie zaś
jego nieobecności lub sprawowania przezeń zastępczo funkcyj Prezydenta
Rzeczypospolitej - Marszałek Sejmu; nadto w skład Prezydjum wchodzą trzej
sekretarze, powołani z pośród elektorów przez Zgromadzenie na wniosek
Przewodniczącego.
Art. 13. (l) Przewodniczący czuwa nad powagą Zgromadzenia Elektorów.
(2) Elektorowi zakłócającemu spokój Przewodniczący może udzielić
upomnienia, a w razie dalszego niewłaściwego zachowania się elektora -
wykluczyć go z posiedzenia.
Art. 14. (l) Do prawomocności uchwał Zgromadzenia Elektorów niezbędna jest
obecność Przewodniczącego i co najmniej połowy ustawowej liczby elektorów.
(2) W razie stwierdzenia przez Przewodniczącego z własnej inicjatywy lub
na żądanie jednego z elektorów braku quorum, Przewodniczący odroczy
posiedzenie na czas, który sam oznaczy, jednak nie dłuższy niż 24 godziny.
Art. 15. Na posiedzeniu Zgromadzenia Elektorów mogą być obecni wyłącznie
elektorzy.
Art. 16. (l) Posiedzenie Zgromadzenia Elektorów rozpoczyna się od złożenia
przez elektorów ślubowania następującej treści:
„Ślubuję uroczyście i zaręczam honorem, że przy wyborze kandydata na
Prezydenta Rzeczypospolitej kierować się będę troską o dobro Państwa
Polskiego".
(2) Odmowa ślubowania lub ślubowanie z zastrzeżeniem równoznaczne jest z
odmową uczestniczenia w Zgromadzeniu Elektorów.
Art. 17. (l) Po złożeniu ślubowania przez elektorów, Przewodniczący wezwie
obecnych do zgłaszania na piśmie kandydatów na Prezydenta
Rzeczypospolitej.
(2) Zgłoszenie ma być podpisane przez ośmiu co najmniej elektorów.
(3) Każdy elektor może podpisać tylko jedno zgłoszenie.
Art. 18. Przewodniczący podaje do wiadomości Zgromadzenia nazwiska
zgłoszonych kandydatów, po czem zarządza głosowanie.
Art. 19. (l) Po zarządzeniu głosowania jeden z sekretarzy odczytuje spis
elektorów, którzy, podchodząc do Prezydjum, - składają głosy.
(2) Karty do głosowania zawierać mają imię i nazwisko jednego ze
zgłoszonych kandydatów.
Art. 20. (l) Po zamknięciu głosowania sekretarze obliczą głosy.
(2) Wynik głosowania Przewodniczący poda Zgromadzeniu do wiadomości.
Art. 21. Za wybranego uważa się kandydata, który uzyskał bezwzględną
większość ważnie oddanych głosów.
Art. 22. (l) Jeżeli w pierwszem głosowaniu żaden z kandydatów nie uzyskał
bezwzględnej większości ważnie oddanych głosów. Przewodniczący zarządzi
powtórne głosowanie, przy czem kandydat, który otrzymał najmniejszą liczbę
głosów w pierwszem głosowaniu, będzie wyłączony od wyboru.
(2) Jeżeli i drugie głosowanie nie da wyniku, zarządza się trzecie, a w
razie potrzeby i dalsze, przyczem przy każdem następnem głosowaniu wyłącza
się tego z kandydatów, który w poprzedniem uzyskał najmniejszą liczbę
głosów.
(3) Jeżeli kilku kandydatów uzyskało tę samą najmniejszą liczbę głosów -
los rozstrzyga, którego z nich wyłączy się od wyboru.
(4) Jeżeli kandydaci otrzymali równą liczbę głosów - zarządza się
głosowanie powtórne; jeżeli powtórne głosowanie da ten sam wynik - los
rozstrzyga, którego z kandydatów wyłączy się od wyboru.
Art. 23. Imię i nazwisko wybranego kandydata na Prezydenta
Rzeczypospolitej Przewodniczący poda Zgromadzeniu do wiadomości.
Art. 24. (l) Z przebiegu Zgromadzenia Elektorów sporządza się protokół.
(2) Protokół zatwierdza Zgromadzenie Elektorów zwykłą większością głosów.
(3) Każdy elektor może zgłosić na piśmie sprostowanie do protokołu; nad
zgłoszonemi sprostowaniami Zgromadzenie głosuje bez dyskusji.
Art. 25. Po zatwierdzeniu protokołu Przewodniczący zamknie posiedzenie
Zgromadzenia Elektorów, wręczając niezwłocznie odpis protokołu Prezesowi
Rady Ministrów.
Art. 26. O wyniku wyborów Przewodniczący Zgromadzenia Elektorów złoży
sprawozdanie ustępującemu Prezydentowi Rzeczypospolitej.
Art. 27. (l) Prezes Rady Ministrów oznajmi o dokonanym wyborze kandydatowi
na Prezydenta Rzeczypospolitej.
(2) Jeżeli kandydat na Prezydenta Rzeczypospolitej w ciągu trzech dni nie
przyjmie wyboru, Prezes Rady Ministrów zawiadomi o tem Przewodniczącego
Zgromadzenia, który wyznaczy niezwłocznie
posiedzenie w celu wyboru innego kandydata.
Art. 28. Jeżeli ustępujący Prezydent Rzeczypospolitej złoży na ręce
Prezesa Rady Ministrów oświadczenie na piśmie, że nie zamierza skorzystać
z prawa wskazania kandydata albo w przepisanym terminie siedmiodniowym nie
wskaże innego kandydata - Prezes Rady Ministrów ogłosi o tem w Dzienniku
Ustaw, stwierdzając jednoczesne, że postępowanie wyborcze zostało
ukończone i że kandydat Zgromadzenia Elektorów został obrany na Prezydenta
Rzeczypospolitej.
CZĘŚĆ II
Głosowanie powszechne
Rozdział I
Wskazanie kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej
przez ustępującego
Prezydenta
Art. 29. Ustępujący Prezydent Rzeczypospolitej, korzystając z prawa
wskazania przez siebie kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej, zarządzi
głosowanie powszechne w ciągu siedmiu dni od wyboru kandydata przez
Zgromadzenie Elektorów.
Art. 30. (l) Akt zarządzenia głosowania powszechnego będzie ogłoszony w
Dzienniku Ustaw i ma zawierać:
a) oznaczenie dnia głosowania;
b) imiona i nazwiska kandydatów, wskazanych przez ustępującego Prezydenta
Rzeczypospolitej i przez Zgromadzenie Elektorów.
(2) Głosowanie ma się odbyć w niedzielę, nie później niż trzydziestego
dnia po zarządzeniu głosowania powszechnego.
Rozdział II
Prawo wybierania
Art. 31. W głosowaniu powszechnem biorą udział obywatele bez różnicy płci,
którzy przed dniem zarządzenia głosowania powszechnego ukończyli lat 24 i
nie są pozbawieni prawa wybierania do Sejmu.
Art. 32. (l) Każdy wyborca otrzyma legitymację wyborczą od przełożonego
gminy, w której zamieszkiwał w przededniu zarządzenia głosowania
powszechnego.
(2) Legitymacje wyborcze będą wystawione w ciągu piętnastu dni od
zarządzenia głosowania powszechnego i doręczone wyborcom najpóźniej
dziewiątego dnia przed dniem głosowania.
(3) Obywatelom polskim, zamieszkałym w przededniu zarządzenia głosowania
powszechnego na obszarze Wolnego Miasta Gdańska, legitymacje wyborcze
wystawi Komisarz Rządu w Gdyni.
Art. 33. (l) Każdy obywatel, mający prawo uczestniczenia w głosowaniu powszechnem, może najpóźniej szóstego dnia przed dniem głosowania wnieść
reklamację do przełożonego gminy z powodu niedoręczenia legitymacji
wyborczej uprawnionemu do głosowania.
(2) Reklamacje wnoszone będą na piśmie lub ustnie do protokołu ze
wskazaniem dowodów.
(3) Reklamacje będą załatwiane niezwłocznie; w razie potrzeby przełożony
gminy może zażądać przedłożenia a także uzupełnienia dowodów.
Art. 34. Wyborcy, któremu, pomimo reklamacji, nie doręczono legitymacji
wyborczej najpóźniej czwartego dnia przed dniem głosowania, służy
zażalenie do władzy, sprawującej bezpośredni nadzór nad czynnościami
przełożonego gminy z zakresu administracji rządowej.
Rozdział IV
Głosowanie
Art. 44. Głosowanie odbywa się jednego dnia w calem Państwie.
Art. 45. Akt głosowania przeprowadza obwodowa komisja wyborcza z
zastosowaniem przepisów ordynacji wyborczej do Sejmu o głosowaniu, jeżeli
ustawa niniejsza inaczej nie stanowi.
Art. 46. Podczas aktu głosowania i ustalania jego wyniku w lokalu
wyborczym mogą być obecni mężowie zaufania, zgłoszeni po jednym na obwód
przez każdego z komisarzy wyborczych.
Art. 47. Głosowanie odbywa się w następujący sposób: Wyborca wręcza
przewodniczącemu swą legitymację wyborczą; po oderwaniu odcinka
kontrolnego przewodniczący zwraca wyborcy legitymację wyborczą i daje mu
kopertę urzędową oraz kartę do głosowania; wyborca oznaczy następnie
kreską na karcie nazwisko kandydata, na którego pragnie oddać głos, po czem po włożeniu karty do koperty wręczy kopertę przewodniczącemu, który w
obecności wyborcy wrzuci ją do urny.
[-]
Rozdział VI
Ustalenie wyniku głosowania w województwie
Art. 52. (l) Wojewódzka komisja wyborcza w trzecim dniu po głosowaniu
przystąpi do ustalenia wyniku głosowania w województwie.
(2) Czynności te wojewódzka komisja wyborcza rozpocznie od zbadania uchwał
obwodowych komisyj wyborczych o ważności lub nieważności kwestjonowanych
kart do głosowania i, stosowanie do uchwał własnych, ustali ostatecznie
wynik głosowania w poszczególnych obwodach.
(3) Nadto wojewódzka komisja wyborcza poprawi jawne błędy arytmetyczne w
obliczeniach, o innych zaś uchybieniach uczyni wzmiankę w protokole.
(4) Wojewódzka komisja wyborcza może, w razie potrzeby, wezwać
przewodniczących obwodowych komisyj wyborczych do udzielenia wyjaśnień.
Art. 53. (l) Po ukończeniu czynności, przewidzianych w artykule
poprzedzającym, wojewódzka komisja wyborcza sporządzi dla całego
województwa w dwóch egzemplarzach zestawienie następujących liczb:
a) głosujących,
b) głosów nieważnych,
c) głosów ważnych, oddanych na każdego z kandydatów na Prezydenta
Rzeczypospolitej.
(2) Arkusze zestawienia będą podpisane przez przewodniczącego i obecnych
członków komisji oraz załączone do protokołu.
[...]
Rozdział VII
Ustalenie wyniku głosowania powszechnego
Art. 55. (l) Państwowa Komisja Wyborcza w piątym dniu po głosowaniu
przystąpi do ustalenia wyniku głosowania powszechnego.
(2) Czynność tę Państwowa Komisja Wyborcza rozpocznie od rozpatrzenia uwag
do protokołów wojewódzkich komisyj wyborczych.
(3) Gdyby uchwały wojewódzkiej komisji wyborczej, zakwestionowane przez
członka tej komisji lub komisarza wyborczego, były niezgodne z przepisami
ustawy. Komisja Państwowa sprostuje odpowiednio wyniki głosowania.
(4) Nadto Państwowa Komisja Wyborcza może, w razie potrzeby, wezwać
przewodniczących wojewódzkich komisyj wyborczych do udzielenia wyjaśnień.
Art. 56. (l) Po ukończeniu czynności, przewidzianych w artykule
poprzedzającym. Państwowa Komisja Wyborcza sporządzi w dwóch egzemplarzach
dla każdego województwa i całego Państwa zestawienie następujących liczb:
a) głosujących,
b) głosów nieważnych,
c) głosów ważnych, oddanych na każdego z kandydatów na Prezydenta
Rzeczypospolitej.
(2) Jeden arkusz zestawienia, podpisany przez przewodniczącego i obecnych
członków komisji, będzie załączony do protokołu, drugi zaś - przesłany
Głównemu Urzędowi Statystycznemu.
Art. 57. (l) Po ustaleniu wyniku głosowania powszechnego, Państwowa
Komisja Wyborcza stwierdzi wybór Prezydenta Rzeczypospolitej.
(2) Za obranego na Prezydenta Rzeczypospolitej uznany będzie kandydat,
który otrzymał większość głosów ważnych, oddanych w calem Państwie.
(3) Gdyby obaj kandydaci na Prezydenta Rzeczypospolitej otrzymali równą
liczbę głosów, o wyborze rozstrzyga los, wyciągnięty przez
przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej.
Rozdział VIII
Sprawdzenie ważności głosowania powszechnego
Art. 58. (l) Każdy z członków Państwowej Komisji Wyborczej może przed
zamknięciem posiedzenia Komisji zgłosić do protokołu protest przeciwko
wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej.
(2) W razie zgłoszenia protestu, przewodniczący Państwowej Komisji
Wyborczej odroczy posiedzenie Komisji do czasu rozpoznania protestu,
przesyłając niezwłocznie protokół Komisji Sądowi Najwyższemu.
Art. 59. (l) Protesty przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej
rozpoznaje Sąd Najwyższy w ciągu pięciu dni od zgłoszenia na posiedzeniu jawnem z udziałem prokuratora i zgłaszających protesty, jeżeli się stawią
na rozprawę.
(2) O terminie rozprawy Sąd Najwyższy ogłosi za pomocą wokandy,
wywieszonej w lokalu Sądu, nikogo na rozprawę nie wzywając.
Art. 60. (l) Sąd Najwyższy na skutek protestu unieważni wybór Prezydenta
Rzeczypospolitej:
a) jeżeli zostanie stwierdzone, że dopuszczono się przy głosowaniu
powszechnem przestępstw przeciwko głosowaniu w sprawach publicznych;
b) jeżeli głosowanie powszechne przeprowadzone zostało niezgodnie z
przepisami ustawy.
(2) Unieważnienie wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej może nastąpić jedynie
w przypadku, gdy popełnione przestępstwo lub uchybienie mogło wpłynąć na
wynik głosowania powszechnego w całem Państwie.
(3) Sąd Najwyższy może poza tem sprostować wynik głosowania powszechnego,
ustalony przez Państwową Komisję Wyborczą niezgodnie z przepisami ustawy.
Art. 61. W razie unieważnienia wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej,
Pierwszy Prezes Sądy Najwyższego ogłosi wyrok w gazecie urzędowej.
Art. 62. (l) Ponowne głosowanie powszechne odbędzie się w najbliższą
niedzielę po ogłoszeniu wyroku.
(2) Komisje wyborcze przeprowadzą ponowne głosowanie powszechne na
podstawie tych samych legitymacyj wyborczych w dotychczasowym, w miarę
możności, składzie swych członków.
Rozdział IX
Ogłoszenie o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej
Art. 63. (l) Generalny Komisarz Wyborczy ogłosi w Dzienniku Ustaw o
wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej niezwłocznie po uprawomocnieniu się
uchwały Państwowej Komisji Wyborczej, ustalającej wynik głosowania
powszechnego, stwierdzając jednocześnie, że postępowanie wyborcze zostało
ukończone.
(2) W tymże terminie Generalny Komisarz Wyborczy prześle w dwóch
egzemplarzach odpis protokołu Państwowej Komisji Wyborczej Prezesowi Rady
Ministrów, który doręczy go nowo obranemu i ustępującemu Prezydentowi
Rzeczypospolitej.
Rozdział X
Ochrona osoby i czci kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej
Art. 64. Kandydaci na Prezydenta Rzeczypospolitej pozostają w okresie
czasu do dnia objęcia urzędu przez nowo obranego Prezydenta pod ochroną
prawa, służącą Prezydentowi Rzeczypospolitej.
[...]
CZĘŚĆ III
Objęcie urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej
Art. 66. (l) Nowo obrany Prezydent Rzeczypospolitej obejmuje urząd w
ostatnim dniu okresu urzędowania ustępującego Prezydenta; w razie
wcześniejszego zgonu lub zrzeczenia się urzędu przez ustępującego
Prezydenta - nowo obrany Prezydent Rzeczypospolitej obejmuje urząd
niezwłocznie.
(2) W przypadkach, przewidzianych w art. 21-22 ustawy konstytucyjnej, nowo
obrany Prezydent Rzeczypospolitej obejmie urząd niezwłocznie po ukończeniu
postępowania wyborczego.
(3) W razie opróżnienia się urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej podczas
wojny, następca Prezydenta obejmuje niezwłocznie urząd prezydenta
Rzeczypospolitej.
(4) Akt objęcia urzędu będzie ogłoszony w Dzienniku Ustaw.
[...]
Tekst dokumentu opracowano na podstawie: Wybór
źródeł do nauki prawa konstytucyjnego (Druga Rzeczpospolita) pod
redakcją Tadeusza Szymczaka,
M. Domagała, D. Górecki, Łódź 1999
|
