|
USTAWA KONSTYTUCYJNA
z 15 lipca 1920 r.
zawierająca statut organiczny Województwa Śląskiego
(Dz.U.R.P. nr 73, poz. 494)
I. Przepisy ogólne
Art. l. Województwo Śląskie będzie obejmowało wszystkie ziemie
śląskie przyznane Polsce, czy to ze Śląska Cieszyńskiego, czy też na mocy
art. 88 Traktatu Wersalskiego z Niemcami z 28 czerwca 1919 r. (Dz. Ustaw z
26 kwietnia 1920 r.. No 35, poz. 200).
Województwo Śląskie będzie nieodłączalną częścią składową
Rzeczypospolitej Polskiej i będzie posiadało prawa samorządne stosownie do
przepisów niniejszego statutu organicznego.
Art. 2. Dotychczasowe prawa i rozporządzenia,
obowiązujące w dniu wejścia w życie niniejszego statutu w granicach
Śląska, pozostają w mocy nadal, o ile nie zostaną zmienione zgodnie z
przepisami tego statutu.
Art. 3. Wszyscy mieszkańcy Województwa
Śląskiego, posiadający prawa obywatelstwa Rzeczypospolitej Polskiej, są
równouprawnieni, a wszelkie prawa wyjątkowe zostają zniesione z chwilą
wejścia w życie niniejszego statutu.
II. Kompetencje ustawodawstwa i samorządu śląskiego
Art. 4. Dla ustawodawstwa Sejmu Śląskiego są zastrzeżone sprawy
następujące:
1) ustawodawstwo o używaniu języka polskiego i niemieckiego w służbie
zewnętrznej wszelkich cywilnych władz i urzędów na obszarze Śląska;
2) ustawodawstwo o ustroju śląskich władz administracyjnych i o
samorządzie powiatowym i gminnym, tudzież podział administracyjny Śląska;
3) ustawodawstwo sanitarne w zakresie hygjeny publicznej i samorządowych
urządzeń sanitarnych z wyjątkiem przepisów o zwalczaniu chorób zaraźliwych
i zaraz zwierzęcych;
4) ustawodawstwo o organizacji sił policyjnych i żandarmerii;
5) ustawodawstwo o policji budowlanej, ogniowej, drogowej i o utrzymywaniu
dróg lądowych;
6) ustawodawstwo w zakresie szkolnictwa ogólnokształcącego
oraz zawodowego wszelkich typów i stopni;
7) ustawodawstwo w sprawach wyznaniowych z wykluczeniem spraw kościelnych,
wchodzących w zakres polityki zagranicznej (Concordat);
8) ustawodawstwo o zaopatrzeniu ubogich i o zwalczaniu żebractwa i
włóczęgostwa;
9) ustawodawstwo we wszystkich sprawach, których przedmiotem jest ustawowa
organizacja zawodowa rolnicza, organizacja kredytu rolniczego, komasacja
gruntów, wytwórczość rolnicza i leśna oraz uprawianie i używanie
przeznaczonych na nie obszarów, jako to: leśnictwo, polowanie,
rybołówstwo, chów bydła, ochrona pól (policja połowa) i zarządzenia celem
tępienia szkodników rolnych i leśnych;
10) ustawodawstwo o meljoracjach rolnych;
11) ustawodawstwo wodne łącznie z ustawodawstwem o budownictwie wodnem, z
wyjątkiem ustawodawstwa o sztucznych drogach wodnych, tudzież regulacji
rzek spławnych i granicznych;
12) ustawodawstwo o zaopatrzeniu ludności śląskiej w energję elektryczną
dla celów prywatnych i publicznych;
13) ustawodawstwo o kolejach drugo- i trzeciorzędnych (lokalnych) oraz o
komunikacji elektrycznej i motorowej;
14) ustawy przeciwko lichwie, tudzież ustawodawstwo, zmierzające do
ukrócenia spekulacji na każdem polu (spekulaqa nieruchomościami, skup
towarów, kwestja mieszkaniowa itd.);
15) ustawodawstwo w sprawie zakładów użyteczności publicznej względnie w
sprawie robót publicznych, dokonanych na koszt skarbu śląskiego, tudzież w
sprawie dotowanych ze skarbu śląskiego spółek akcyjnych lub kooperatyw;
16) ustalanie dorocznego budżetu śląskiego i zatwierdzanie zamknięć
rachunkowych, zaciąganie pożyczek wojwódzkich, zbywanie, zamiana i
obciążanie nieruchomego majątku wojewódzkiego i przyjęcie gwarancji
finansowej przez skarb śląski.
Sprzedaż publiczna rent i innych obligacyj wojewódzkich śląskich
może być dokonywana poza granicami Śląska tylko za zezwoleniem
Ministerstwa Skarbu;
17) nakładanie podatków i opłat publicznych śląskich stosownie do
przepisów ustawy, przewidzianej w art. 5.
Art. 5. Zakres spraw Sejmu Śląskiego w
dziedzinie skarbowości, a zwłaszcza stosunek systemu podatkowego śląskiego
do systemu podatkowego państwowego i wzajemny stosunek administracji
skarbowej państwowej i śląskiej będą ustalone w równobrzmiących ustawach:
państwowej i śląskiej. Projekt tych ustaw będzie ułożony przez Radę
Ministrów w porozumieniu z Radą Wojewódzką. Do tego czasu obowiązują na
terenie Województwa Śląskiego:
1) ustawy o podatkach i opłatach, które obowiązywały na Śląsku dnia l-go
stycznia 1919 roku;
2) ustawy o podatkach i opłatach, wprowadzonych później przez rządy
niemiecki, pruski lub czeski i komisje międzysojusznicze o tyle, o ile ich
ważność będzie utrzymaną ustawą Sejmu Śląskiego;
3) ustawy o dodatkach do podatków bezpośrednich, uchwalone na potrzeby
województwa przez Sejm Śląski, które bez zgody Ministra Skarbu nie będą
mogły przekraczać 100%;
4) obowiązywać będą wreszcie i te podatki i opłaty, które zostały
jednolicie uregulowane przez ustawy państwowe na całym terenie
Rzeczypospolitej, a których moc rozciąga się także na terytorjum
Województwa Śląskiego. W wypadku tym podatki te i opłaty wchodzą w miejsce
analogicznych podatków i opłat, poprzednio obowiązujących.
Sejm Śląski mocen będzie ujednolicić podatki, dotąd pobierane na
ziemiach śląskich, i utrzymać te systemy, które w czasie objęcia władzy
przez Polskę na tych ziemiach obowiązywały, o ile nie będzie się to
sprzeciwiało powyższemu punktowi 4.
Dochód z podatków i opłat, pobieranych ze Śląska, wpływać będzie do
skarbu śląskiego, który też prowadzi administrację podatkową.
Z tych dochodów oddaje skarb śląski na potrzeby ogólnopaństwowe
część, odpowiadającą liczbie mieszkańców i sile podatkowej Śląska, a
obliczoną w sposób podany w dodatku.
Kwotę należną ustala corocznie Rada Ministrów na podstawie wniosków
Rady Wojewódzkiej i publikuje swą decyzję wraz ze szczegółowem
uzasadnieniem.
Art. 6. We wszystkich sprawach, nie
zastrzeżonych dla Śląska, jest ustawodawstwo śląskie właściwem, o ile
Województwo Śląskie jest wyraźnie wyjętem z pod zakresu działania odnośnej
ustawy państwowej.
Ustawodawstwo śląskie będzie jednak zawsze uprawnione do wydawania
przepisów cywilnych i karnych w sprawach, zastrzeżonych dla ustawodawstwa
śląskiego.
Art. 7. Ustawodawstwo o ubezpieczeniu socjalnem
i zaopatrzeniu inwalidów wojennych, tudzież wdów i sierot wojennych jest
rzeczą Sejmu Śląskiego tak długo, dopóki ustawodawstwo państwowe nie
zapewni klasie robotniczej, względnie inwalidom, wdowom i sierotom
wojennym w całej Rzeczypospolitej Polskiej lepszego niż przynajmniej
takiego samego zaopatrzenia, co ustawy, na Śląsku obowiązujące.
Art. 8. Zgody Sejmu Śląskiego będzie wymagało:
1) wszelkie ograniczanie ilościowe wytwórczości przedsiębiorstw śląskich w
dziedzinie produkcji węgla, hutnictwa, wyrobów chemicznych, cementu i
innych gałęzi produkcji, zatrudniających na Śląsku co najmniej tylu
robotników, co odpowiednie przedsiębiorstwa w innych dzielnicach Polski
razem wziętych;
2) wprowadzanie podatków od produkcji lub monopoli na węgiel, wyroby
hutnicze, wyroby chemiczne, cement i inne gałęzie produkcji, zatrudniające
na Śląsku co najmniej tylu robotników, co odpowiednie przedsiębiorstwa w
innych dzielnicach Polski razem wziętych.
Podatek handlowy lub podatek konsumpcyjny nie będzie uważany za
podatek od produkcji.
Art. 8a. Wszelkie zmiany ustaw, dotyczących
górnictwa, przemysłu, handlu i rękodzielnictwa, obowiązujących w
Województwie Śląskiem w dniu przyjęcia Górnego Śląska przez Polskę mogą
nastąpić tylko za zgodą Sejmu Śląskiego.
Art. 9. Wprowadzenie waluty polskiej, jako
jedynego prawnego środka płatniczego w Województwie Śląskiem, nastąpi w
drodze porozumienia się Ministerstwa Skarbu z Radą Wojewódzką. W powyższy
sposób zostanie ustalony sposób przejścia na walutę polską, przyczem będą
obowiązywały przepisy art. 10.
Art. 10. Znaki pieniężne w walucie niemieckiej,
znajdujące się w posiadaniu ludności Województwa Śląskiego, nie będą
poddane przymusowemu wykupowi na rzecz Skarbu Państwa, będą natomiast
traktowane na równi z innemi walutami zagranicznemi, i jako takie
dopuszczone do transakcji bankowych i giełdowych.
Przepisy art. 2 ustawy z dnia 20 listopada 1919 r. o walucie w
obrębie b. dzielnicy pruskiej, według którego wszystkie zobowiązania w
markach niemieckich winny być uiszczone markami polskiemi w równej
nominalnej sumie, nie znajdą w Województwie Śląskiem zastosowania.
Art. 11. Połączenie administracji kolejowej na
terenie Województwa Śląskiego z administracją kolejową państwową będzie
przeprowadzone stopniowo w porozumieniu Rządu Rzeczypospolitej
z Radą Wojewódzką, względnie z Tymczasową Radą Wojewódzką.
Art. 12. Na własność skarbu śląskiego przechodzi
położona w obrębie Województwa Śląskiego własność b. prowincjonalnego
związku komunalnego śląskiego, a względnie funduszy i zakładów,
pozostających pod zwierzchnim zarządem Sejmu i Wydziału Prowincjonalnego
we Wrocławiu, tudzież własność b. funduszu krajowego śląskiego i innych
funduszów i zakładów, pozostających pod zwierzchnim zarządem Sejmu
Krajowego i Wydziału Krajowego w Opawie.
III. O Sejmie i ustawodawstwie śląskiem
Art. 13. Pierwszy Sejm Śląski będzie wybrany w
głosowaniu powszechnem, bezpośredniem, równem, tajnem i stosunkowem. Na
każdych 25000 mieszkańców będzie przypadał jeden poseł.
Podział na okręgi wyborcze ustali Rada Ministrów na wniosek
Tymczasowej Rady Wojewódzkiej. Wybory do Sejmu Śląskiego muszą się odbyć
najdalej w ciągu 80 dni od chwili objęcia kraju przez władze polskie.
Wybory będą się odbywały według ordynacji wyborczej, obowiązującej
przy wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, z tem zastrzeżeniem, że
prawo wyborcze czynne przysługuje każdej osobie, posiadającej obywatelstwo
polskie i zamieszkałej na Śląsku w dniu objęcia kraju przez władze
polskie. Gdyby ze względu na odrębne stosunki Śląska niektóre przepisy tej
ordynacji nie mogły znaleźć zastosowania - zastąpi je Rada Ministrów na
wniosek Tymczasowej Rady Wojewódzkiej innemi przepisami.
Art. 14. Sejm Śląski uchwali ustawę o
wewnętrznym ustroju Województwa Śląskiego.
Ustawa ta określi szczegółowo skład Śląskiego Sejmu Wojewódzkiego,
ordynację wyborczą i prawo wyborcze do tegoż Sejmu, sposób uchwalania i
ogłaszania ustaw śląskich, ewentualnie zaprowadzenie referendum ludowego,
prawo Sejmu do wykonywania kontroli nad działalnością Rady Wojewódzkiej,
zwłaszcza zaś prawo Sejmu do zwracania się z interpelacjami do wojewody i
do Rady Wojewódzkiej, prawo Sejmu do urządzenia ankiet lub do delegowania
specjalnych komisyj w obrębie ustawodawstwa śląskiego i administracji
śląskiej, czas trwania mandatu wybieralnych członków Rady Wojewódzkiej,
zakres działania i ustrój izby obrachunkowej śląskiej i inne ważniejsze
kwestie ustroju Sejmu Śląskiego, Rady Wojewódzkiej i jej departamentów
administracyjnych, śląskiego urzędu wojewódzkiego i innych urządzeń
śląskich.
Art. 15. Ustawa o
wewnętrznym ustroju Województwa Śląskiego będzie opublikowana w „Dzienniku
Ustaw Rzeczypospolitej" i w „Dzienniku Ustaw Śląskich" po podpisaniu jej
przez Naczelnika Państwa. Naczelnik Państwa może odmówić swego podpisu,
gdyby ustawa ta naruszała przepisy niniejszego statutu.
Decyzja Naczelnika Państwa winna nastąpić w ciągu 45 dni od dnia
wręczenia Mu ustawy.
Zmiana ogłoszonej w ten sposób ustawy o wewnętrznym ustroju
Województwa Śląskiego może nastąpić tylko z zachowaniem warunków, w
niniejszym artykule wyszczególnionych.
Art. 16. Sejm sprawdza ważność wyborów nie
zaprotestowanych. O ważności wyborów zaprotestowanych rozstrzyga sąd,
wyznaczony przez ustawę śląską, względnie co do pierwszego Sejmu Śląskiego
- przez Sejm Śląski.
Art. 17. Członkowie Sejmu Śląskiego korzystają z
takich samych praw nietykalności poselskiej, co posłowie do Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej.
Art. 18. Posłowie otrzymują djety w wysokości,
określonej uchwałą Sejmu. Oprócz tego przysługuje im prawo bezpłatnego
przejazdu na kolejach, w obrębie Śląska położonych.
Art. 19. Nikt nie może być pociągnięty do
odpowiedzialności za zgodne z prawdą sprawozdanie z jawnego posiedzenia
Sejmu.
Art. 20. Sejm wybiera ze swego grona Marszałka i
jego zastępców. Regulamin sejmowy określi prawa i obowiązki Marszałka,
liczbę wicemarszałków i sekretarzy, rodzaj i ilość komisyj sejmowych,
tudzież sposób i porządek obrad sejmowych.
Art. 21. Naczelnik Państwa zwołuje, odracza i
zamyka Sejm Śląski. Sejm winien być zwołany na pierwsze posiedzenie w
trzeci wtorek po dniu wyborów i corocznie we wrześniu na sesję zwyczajną.
Sesja ta nie może być ani odroczoną, ani zamkniętą przed uchwaleniem
budżetu.
Naczelnik Państwa może zwołać Sejm Śląski w każdym czasie na sesję
nadzwyczajną, winien zaś to uczynić na żądanie Rady Wojewódzkiej w ciągu
dwóch tygodni.
Art. 22. Ustawa o wewnętrznym ustroju
Województwa Śląskiego określi okres wyborczy Sejmu Śląskiego. Okres ten
nie może trwać dłużej niż 5 lat, licząc od dnia otwarcia Sejmu.
Naczelnik Państwa może rozwiązać Sejm Śląski, w wypadku tym jednak
winien równocześnie zarządzić nowe wybory, które się muszą odbyć w ciągu
75 dni od dnia rozwiązania.
Art. 23. Inicjatywa ustawodawcza w Sejmie
Śląskiem przysługuje wojewodzie z upoważnienia Rządu Rzeczypospolitej,
Radzie Wojewódzkiej i posłom sejmowym stosownie do przepisów regulaminu
sejmowego.
Wojewodzie, zastępcy wojewody, członkom Rady Wojewódzkiej oraz
wydelegowanym przez wymienionych urzędnikom przysługuje prawo przemawiania
w Sejmie poza koleją zapisanych mówców. To samo prawo przysługuje
Ministrom Rzeczypospolitej.
Ustawy śląskie nie mogą naruszać niniejszego statutu, praw
obywatelskich, zagwarantowanych w ustawie konstytucyjnej Rzeczypospolitej
Polskiej, przepisów traktatów międzynarodowych, obowiązujących w
Rzeczypospolitej Polskiej, ani też przepisów innych ustaw państwowych,
obowiązujących w dziedzinie nie zastrzeżonej dla ustawodawstwa śląskiego.
IV. Władze administracyjne Województwa Śląskiego
Art. 24. Naczelnymi organami administracji Województwa Śląskiego
są: wojewoda i Rada Wojewódzka.
Art. 25. Rada Wojewódzka składa się z wojewody
śląskiego, z tegoż zastępcy i 5 członków, wybranych w głosowaniu
stosunkowem przez Sejm Śląski. Przepisy o sposobie wyboru tych członków
uchwali Sejm Śląski.
Wojewodę i jego zastępcę mianuje Naczelnik Państwa na wniosek Rady
Ministrów.
Naczelnik Państwa może na wniosek Rady Ministrów zwolnić z urzędu
wojewodę i jego zastępcę z prawem do emerytury
Art. 26. O ile ustawy państwowe lub śląskie
stosownie do swych kompetencji nic innego nie przepiszą, łączy wojewoda w
sobie zakres praw naczelnego prezesa Regencji, a względnie prezydenta
kraju.
Wojewoda mianuje, odwołuje i przenosi wszystkich niższych i
średnich urzędników podlegających mu władz państwowych na Śląsku oraz
przedstawia Naczelnikowi Państwa przez Prezydenta Ministrów, a względnie
odpowiednim Ministrom, nominację lub odwołanie wyższych urzędników tych
władz.
Art. 27. Rada Wojewódzka korzysta z praw, ustawą
niniejszą i późniejszymi ustawami państwowymi lub śląskiem! jej nadanych,
tudzież z praw, nadanych ustawami pruskiemi Radzie Prowincjonalnej,
względnie Wydziałowi Prowincjonalnemu, a względnie z praw nadanych
statutem krajowym lub innemi ustawami austriackiemi Wydziałowi Krajowemu.
Art. 28. O ile ustawy śląskie nic innego nie
przepiszą, zastępuje Rada Wojewódzka w całym zakresie ustawodawstwa
śląskiego organ, przewidziany dotychczas przez prawodawstwo dla
zatwierdzenia rozporządzeń naczelnego prezesa lub prezesa Regencji.
Art. 29. Aż do wydania ustaw przez Sejm Śląski
wyda Rada Wojewódzka za zgodą wojewody przejściowe przepisy o używaniu
języka polskiego we władzach i urzędach, w szkołach itd.
Art. 30. Rada Wojewódzka pełni aż do innego
uregulowania sprawy ustawy lub w drodze, przewidzianej w art. 39, funkcje
Wydziału Regencji; o ile by była sądem administracyjnym, wystarcza
obecność 4-ech członków Rady i sędziego, zamianowanego przez Naczelnika
Państwa. W wypadku tym wojewoda i jego zastępca nie biorą udziału w
Radzie.
Art. 31. Radę Wojewódzką zwołuje wojewoda, musią
ją zaś zwołać na żądanie trzech członków Rady. Rada rozstrzyga większością
głosów w obecności co najmniej trzech członków, nie licząc atoli wojewody,
względnie tegoż zastępcy.
Art. 32. Wojewodzie przysługuje prawo do
zawieszania uchwał Rady, sprzeciwiających się ustawom lub przekraczających
zakres działania Rady. W wypadkach takich oddaje wojewoda sprawę do
rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego w Warszawie.
Art. 33. Przeznaczonych dla spraw administracji
państwowej wyższych urzędników urzędu wojewódzkiego od VIII klasy
począwszy mianuje Naczelnik Państwa na wniosek Rady Ministrów po
wysłuchaniu wojewody.
Urzędników tych przenosi Naczelnik Państwa na wniosek wojewody,
może ich zaś w ciągu pierwszych dwóch lat od objęcia kraju przez Polskę na
wniosek Rady Wojewódzkiej usunąć z urzędu z prawem do emerytury.
Art. 33a. Urzędnicy państwowi, urzędujący w
Województwie Śląskiem, powinni w zasadzie pochodzić z Województwa
Śląskiego. Przy obsadzaniu urzędów administracji państwowej na obszarze
Województwa Śląskiego mają przy równych kwalifikacjach pierwszeństwo
urzędnicy, pochodzący w Województwa Śląskiego. Urzędnicy i pracownicy,
tudzież robotnicy z Województwa Śląskiego, zatrudnieni w administracji
państwowej lub w przedsiębiorstwach państwowych w Województwie Śląskim,
mogą zostać przeniesieni do innych dzielnic Rzeczypospolitej Polskiej
wbrew woli swej tylko wtenczas, jeżeli wymaga tego koniecznie ich
wyszkolenie lub wydoskonalenie, albo przeważający interes służby
państwowej.
Art. 34. Urzędnicy śląscy, nauczyciele i
urzędnicy komunalni składają przysięgę według roty i w sposób, przepisany
dla urzędników Rzeczypospolitej.
Członkowie Rady Wojewódzkiej przysięgają, że będą pełnili obowiązki
sumiennie, zgodnie z prawem i w zamiarze służenia Rzeczypospolitej
Polskiej.
V. Sądy
Art. 35. Wszystkie sądy wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej
Polskiej.
Art. 36. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu
z Radą Wojewódzką utworzy sąd apelacyjny dla Województwa Śląskiego,
wyznaczy jego siedzibę i wprowadzi w drodze rozporządzenia zmiany
niemieckiej ustawy o ustroju sądownictwa i austrjackiej ustawy o
organizacji sądów oraz ustaw wprowadczych do tychże ustaw, potrzebne celem
zupełnego odłączenia sądów od Niemiec i przystosowania ich ustroju do
ustroju, obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej.
O ile ustawa państwowa nic innego nie przepisze, przysługują:
1) Sądowi apelacyjnemu, oznaczonemu w ust. l, kompetencja sądu
apelacyjnego we Wrocławiu i sądu kameralnego w Berlinie w stosunku do ziem
z Śląska Pruskiego oraz sądu apelacyjnego w Krakowie i w Bernie w stosunku
do ziem z Śląska Cieszyńskiego:
2) Sądowi Najwyższemu w Warszawie atrybucje sądu Rzeszy Niemieckiej w
Lipsku, jako instancji rewizyjnej i zażaleniowej, z wyjątkiem spraw o
przestępstwa, których akt oskarżenia nie kwalifikuje jako zbrodnie. W
sprawach tych będzie sąd apelacyjny, oznaczony w ustępie 1-ym, właściwą
instancją do rozstrzygania zażaleń oraz rewizyj wniesionych przeciwko
uchwałom sądów okręgowych, względnie wyrokom, wydanym przez nie jako sądów
pierwszej instancji:
3) Sądowi Najwyższemu w Warszawie atrybucje Sądu Najwyższego w Wiedniu w
stosunku do ziem z Śląska Cieszyńskiego.
Art. 37. Nadzór nad wszystkiemi sądami
zwyczajnemi przysługuje Ministrowi Sprawiedliwości.
Art. 38. Mianowanie urzędników wymiaru
sprawiedliwości dokonuje się na zasadach, obowiązujących w
Rzeczypospolitej Polskiej, a to w pierwszych 5 latach, po wysłuchaniu
wojewody.
Art. 39. Ustawa Śląska ustanowi w miejsce sądów
niemieckich i pruskich, a względnie austriackich, które nie są sądami
zwyczajnemi, sądy administracyjne z właściwością aż do ujednostajnienia
danego prawodawstwa dla całej Polski.
Celem bezzwłocznego utworzenia śląskiego trybunału
administracyjnego wyda Tymczasowa Rada Wojewódzka stosowne przepisy
przejściowe.
VI. Przepisy końcowe
Art. 40. Od chwili przyznania Polsce Śląska Cieszyńskiego aż do
objęcia kraju przez Polskę na Górnym Śląsku rządzić będzie na Śląsku
Cieszyńskim Komisja Tymczasowa, złożona z komisarza rządowego, z jego
zastępcy i z 5 członków, mianowanych przez Radę Ministrów. Komisarza i
jego zastępcę mianuje Naczelnik Państwa na wniosek Rady Ministrów.
Od chwili przejęcia władzy na Górnym Śląsku przez Rzeczpospolitą
obejmą zarząd administracyjny Województwa Śląskiego zamianowani na wniosek
Rady Ministrów przez Naczelnika Państwa wojewoda i jego zastępca i
Tymczasowa Rada Wojewódzka, złożona z 20 członków, mianowanych przez Radę
Ministrów. Z tych 20 członków pochodzić będzie 3/4 z Górnego Śląska, a 1/4
ze Śląska Cieszyńskiego. Mianowanie nastąpi na wniosek wojewody z
uwzględnieniem miejscowych potrzeb administracyjnych, gospodarczych i
narodowościowych, tak polskich, jak i niemieckich.
Czynność Tymczasowej Rady Wojewódzkiej ustaje z chwilą
ukonstytuowania się Rady Wojewódzkiej, co nastąpić winno najpóźniej w 2
tygodnie po zebraniu się Sejmu Śląskiego.
Art. 41. W ciągu pierwszych 10 lat od chwili
objęcia Śląska przez Polskę nominacja wszystkich urzędników, których nie
mianują lub nie wybierają władze lub instytucje śląskie, nie może nastąpić
bez wysłuchania wojewody.
Art. 42. Niniejsza ustawa konstytucyjna uchyla
wszelkie dotychczasowe przepisy sprzeczne z jej postanowieniami.
Art. 43. Wykonanie niniejszej ustawy należy do
Prezydenta Ministrów.
Art. 44. Ustawa, zmieniająca niniejszą ustawę
konstytucyjną, a ograniczająca prawa ustawodawstwa lub samorządu śląskiego
(artykuły l, 4 do 12, 13 do 33, 36 do 42 i 44), wymagać będzie zgody Sejmu
Śląskiego.
Art. 45. Ustawa niniejsza wchodzi w życie z
dniem objęcia Województwa Śląskiego przez Rzeczpospolitą Polską.
Dodatek do art. 5. Należy obliczyć corocznie:
1) ludność cywilną Województwa Śląskiego, = a;
2) ludność cywilną Rzeczypospolitej Polskiej wraz z Województwem Śląskim,
= b;
3) dochód ogólny skarbu śląskiego z podatków i opłat pobieranych ze
Śląska, atoli bez dochodu z dodatków do podatków (punkt 3, art. 5), = c;
4) dochód ogólny Skarbu Rzeczypospolitej i skarbu śląskiego z podatków i
opłat wszelkiego rodzaju (bez dodatków do podatków), = d;
5) skarb śląski zatrzymuje na własne potrzeby część równającą się c/2 +
d/2 x a/b;
6) skarb śląski oddaje na potrzeby ogólnopaństwowe część równającą się c/2
- d/2 x a/b.
Tekst dokumentu opracowano na podstawie: Wybór
źródeł do nauki prawa konstytucyjnego (Druga Rzeczpospolita) pod
redakcją Tadeusza Szymczaka,
M. Domagała, D. Górecki, Łódź 1999
| 