|
PROKLAMACJA RZĄDU LUBELSKIEGO
(Kazimierz Władysław Kumaniecki, Odbudowa Państwowości
Polskiej.
Najważniejsze dokumenty 1912 - styczeń 1924, Warszawa-Kraków 1924)
Do Ludu polskiego! Robotnicy, włościanie i żołnierze polscy!
Nad skrwawioną i umęczoną ludzkością wschodzi zorza pokoju i wolności. W
gruzy walą się rządy kapitalistów, fabrykantów i obszarników, rządy
militarnego ucisku i społecznego wyzysku mas
pracujących. Wszędzie lud pracujący dochodzi do władzy. I nie zaświta
lepsza dola nad narodem polskim, jeżeli rdzeń i olbrzymia jego większość,
lud pracujący, nie ujmie w swoje ręce budowy
podwalin naszego życia społecznego i państwowego. Nie może losem narodu
polskiego nadal kierować Rada Regencyjna, przez obce i wrogie czynniki nam
narzucona, która swoją ugodową i reakcyjną polityką, oddając jednocześnie
niemal dyktatorską władzę w ręce austrjackiego żołdaka, Rozwadowskiego,
pcha naród polski ku przepaści.
Ludu Polski! Polski chłopie i robotniku!
Jeżeli chcesz zająć należne ci miejsce w rodzinie
wolnych narodów, jeżeli chcesz sam być gospodarzem na swej własnej ziemi,
to musisz w swoje ręce ująć władzę w Polsce, musisz sam budować gmach
niepodległej i zjednoczonej Ludowej Rzeczypospolitej polskiej. W
przekonaniu, iż sprostasz temu wielkiemu a świętemu zadaniu, z polecenia
ludowych i socjalistycznych stronnictw b. Królestwa i Galicji ogłaszamy
się za Tymczasowy Rząd Ludowy Polski i do chwili zwołania Sejmu
ustawodawczego władzę całkowicie i niepodzielnie obejmujemy, ślubując
sprawować ją sprawiedliwie ku dobru i pożytkowi ludu i państwa polskiego,
nie cofając się jednak przed surową i bezwzględną karą wobec tych, którzy
nie zechcą uznać w Polsce władzy demokracji polskiej. Jako tymczasowy rząd
ludowy polski postanawiamy i ogłaszamy poniższe prawa, obowiązujące cały
naród polski od chwili wydania niniejszego dekretu:
1) Państwo polskie, obejmujące sobą wszystkie ziemie, zamieszkałe przez
lud polski, z własnem wybrzeżem morskiem, stanowić ma po wszystkie czasy
Polską Republikę Ludową, której pierwszego prezydenta obierze Sejm
ustawodawczy;
2) Rada Regencyjna, działająca na szkodę narodu polskiego, z dniem
dzisiejszym z woli ludu polskiego przestaje istnieć. W razie, gdyby Rada
Regencyjna oraz rząd, przez nią stworzony, tej woli ludu polskiego nie
chciały się poddać, ogłoszone będą za wyjęte z pod prawa. Ściganie i
ujęcie w ręce naszych władz wykonawczych będzie obowiązkiem każdego
obywatela państwa polskiego;
3) Istniejącemu obecnie w Warszawie prowizorycznemu rządowi urzędniczemu
rozkazujemy niniejszem natychmiast podporządkować się nam i sprawować swe
funkcje aż do chwili otrzymania od nas bliższych instrukcji, w przeciwnym
razie będą postawieni w stan oskarżenia przed trybunałem ludowym, którego
skład i kompetencje będą niebawem ogłoszone;
4) Sejm ustawodawczy zwołany będzie przez nas jeszcze w roku bieżącym na
podstawie powszechnego bez różnicy płci, równego, bezpośredniego, tajnego
i proporcjonalnego głosowania. Ordynacja wyborcza będzie ogłoszona w ciągu
najbliższych kilku dni. Czynne i bierne prawo wyborcze będzie
przysługiwało każdemu obywatelowi i obywatelce, mającym 21 lat
skończonych;
5) Z dniem dzisiejszym ogłaszamy w Polsce całkowite polityczne i
obywatelskie równouprawnienie wszystkich obywateli bez różnicy
pochodzenia, wiary i narodowości, wolność sumienia, druku, słowa,
zgromadzeń, pochodów, zrzeszeń, związków zawodowych i strajków;
6) Wszystkie w Polsce donacje i majoraty ogłaszamy niniejszem za własność
państwową. Dla przeciwdziałania spekulacji ziemią będą wydane osobne
przepisy;
7) Wszystkie lasy, zarówno prywatne, jak i dawne rządowe, ogłaszamy za
własność państwową, sprzedaż i wyrąbywanie lasów bez specjalnego
zezwolenia od chwili ogłoszenia mniejszego dekretu
jest wzbroniona;
8) W przemyśle, rzemiosłach i handlu wprowadzamy niniejszem ośmiogodzinny
dzień roboczy;
9) Po ukonstytuowaniu się ostatecznem przystąpimy natychmiast do
reorganizacji na zasadach szczerze demokratycznych rad gminnych, sejmików
powiatowych i samorządów miejskich, jak również do organizowania po
miastach i wsiach milicji ludowej, któreby zapewniły ludności ład i
bezpieczeństwo, a posłuch i wykonanie zarządzeń naszych organów
wykonawczych i należyte postawienie sprawy aprowizacji ludności.
Zapewnienie jej niezbędnych po taniej cenie artykułów spożywczych uważamy
za jeden z pierwszych naszych obowiązków. W tępieniu zbrodniczej
spekulacji i ukrywaniu zapasów i w ułatwianiu dostarczania żywności
oprzemy się na organizacjach
samorządowych i społecznych.
Na sejm ustawodawczy wniesiemy projekty następujących reform społecznych:
a) przymusowe wywłaszczenie i zniesienie wielkiej i średniej własności
ziemskiej i oddanie jej w ręce ludu pracującego pod kontrolą państwową;
b) upaństwowienie kopalń, salin, przemysłu naftowego, dróg komunikacyjnych
oraz innych działów przemysłu, gdzie się to da od razu uczynić;
c) udział robotników w administracji tych zakładów przemysłowych, które
nie zostaną odrazu upaństwowione;
d) prawo o ochronie pracy, ubezpieczeniu od bezrobocia, chorób i na
starość;
e) konfiskaty kapitałów, powstałych w czasie wojny ze zbrodniczej
spekulacji artykułami pierwszej potrzeby i dostaw do wojska;
f) wprowadzenie powszechnego, obowiązkowego i bezpłatnego świeckiego
nauczania szkolnego.
Polaków, zamieszkałych na ziemiach b. Księstwa Litewskiego, wzywamy, aby w
braterskiej zgodzie z narodami litewskim i białoruskim dążyli do
odbudowania państwa litewskiego w dawnych jego historycznych granicach,
Polaków zaś we wschodniej Galicji i na Ukrainie do pokojowego załatwienia
kwestyj spornych z narodem ukraińskim, aż do ostatecznego ich uregulowania
przez miarodajne czynniki obu narodów.
Ludu polski! Te reformy polityczne i społeczne, które pragniemy w życie
wcielić, są najniezbędniejsze. Bez urzeczywistnienia ich Polska nigdy nie
dźwignie się z dzisiejszej nędzy bezwładu i upokorzenia. Urzeczywistnieniu
tych reform na obszarze całej Polski stoi na przeszkodzie to, iż część jej
jeszcze znajduje się w posiadaniu rabujących ją i niszczących wojsk
niemieckich. Dlatego też nie mamy w swym składzie przedstawicieli Ludu z
Poznańskiego, dlatego też chwilowo nie urzędujemy w Warszawie, stolicy
Polski.
Wierzymy, iż lud niemiecki, który z takim trudem dochodzi u siebie w domu
do władzy, rozkaże swym wojskom bezzwłocznie opuścić wszystkie ziemie
polskie, odda nam naszych najlepszych obywateli z Piłsudskim na czele, jak
również jeńców wymiennych i robotników, więzionych dotychczas w Niemczech.
Ale gdyby wojska niemieckie nie ustąpiły dobrowolnie z całej ziemi
polskiej, to wezwiemy cię. Ludu polski, abyś z bronią w ręku szedł ją
uwalniać od niemieckiego najazdu, jednoczyć w całość państwową. Dlatego
też organizowanie regularnej armji ludowej uważamy za jedno z
najważniejszych i najpilniejszych naszych zadań. Wierzymy, że młodzież
wiejska i robotnicza z radością stanie w szeregach rewolucyjnej armji
polskiej, z Ludu wyszłej, politycznych i społecznych praw Ludu pracującego
broniącej, Rządowi ludowemu wiernie i całkowicie oddanej, jedynie jego
rozkazom podległej.
Tworzenie tej armji, wobec nieobecności Józefa Piłsudskiego, powierzamy
jego zastępcy pułkownikowi I. brygady Legjonów Polskich Edwardowi
Rydzowi-Śmigłemu.
Ludu polski! Wybiła godzina twego czynu. Weź wielkie działo wyzwolenia
twej ziemi, przesiąkłej potem i krwią twych ojców i praojców w swe
spracowane, mocne dłonie i przekaż następnym pokoleniom wielką i wolną,
zjednoczoną Ojczyznę. Stań, jak jeden mąż, do czynu, nie poskąp wielkiemu
dziełu wyzwolenia Polski i pracującego w niej człowieka ani mienia, ani
ofiar, ani życia.
Was bratnie narody: litewski, białoruski, ukraiński, czeski i słowacki
wzywamy do zgodnego z nami współżycia i wzajemnego wspierania się w
wielkim dziele tworzenia związku wolnych i równych narodów.
Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej:
Tomasz Arciszewski, Ignacy Daszyński, Medard Downarowicz, Gabryel
Dubiel, Marian Malinowski, Jędrzej Moraczewski, Tomasz Nocznicki, Juljan
Poniatowski, Edward Rydz-Śmigty, Wacław Sieroszewski, Błażej Stolarski,
Stanisław Thugutt, Wincenty Witos i Bronisław Ziemięcki.
Lublin-Kraków, dnia 7 listopada 1918 roku
Tekst dokumentu opracowano na podstawie: Wybór
źródeł do nauki prawa konstytucyjnego (Druga Rzeczpospolita) pod
redakcją Tadeusza Szymczaka,
M. Domagała, D. Górecki, Łódź 1999
|
