|
ODEZWA NACZELNEGO WODZA J. PIŁSUDSKIEGO
(Kazimierz Władysław Kumaniecki, Odbudowa Państwowości
Polskiej.
Najważniejsze dokumenty 1912 styczeń 1924, Warszawa-Kraków 1924)
Do Mieszkańców byłego W. Ks. Litewskiego.
Kraj Wasz od stu kilkudziesięciu lat nie zna swobody, uciskany
przez wrogą przemoc rosyjską, niemiecką, bolszewicką, - przemoc, która,
nie pytając ludności, narzucała jej obce wzory postępowania, krępujące
wolę, często łamiące życie.
Ten stan ciągłej niewoli, dobrze mi znanej osobiście, jako
urodzonemu na tej nieszczęśliwej ziemi, raz nareszcie musi być zniesiony i
raz wreszcie na tej ziemi, jakby przez Boga zapomnianej, musi zapanować
swoboda i prawo wolnego niczem nie skrępowanego wypowiedzenia się o
dążeniach i potrzebach.
Wojsko Polskie, które ze sobą przyprowadziłem dla wyrzucenia
panowania gwałtu i przemocy, dla zniesienia rządów krajem wbrew woli
ludności wojsko niesie Wam wszystkim wolność i swobodę.
Chcę dać Warn możność rozwiązania spraw wewnętrznych,
narodowościowych i wyznaniowych, tak, jak sami tego sobie życzyć
będziecie, bez jakiegokolwiek gwałtu lub ucisku ze strony Polski.
Dlatego to, pomimo, że na Waszej ziemi grzmią jeszcze działa i krew
się leje, nie wprowadzam zarządu wojskowego, lecz cywilny, do którego
powoływać będę ludzi miejscowych, synów tej ziemi.
Zadaniem takiego zarządu cywilnego będzie:
1) Ułatwienie ludności wypowiedzenia się co do losu i potrzeb przez
swobodnie wybranych przedstawicieli. Wybory te odbędą się na podstawie
tajnego, powszechnego, bezpośredniego, bez różnicy płci głosowania.
2) Danie potrzebującym pomocy w żywności, poparcie pracy
wytwórczej, zapewnienie ładu i spokoju, otoczenie opieką wszystkich, nie
czyniąc różnicy z powodu wyznania lub narodowości.
Na czele zarządu postawiłem Jerzego Osmółowskiego, do którego
bezpośrednio lub do ludzi, przez niego wyznaczonych, zwracajcie się
otwarcie i szczerze we wszelkiej potrzebie i sprawach, które Was bolą i
obchodzą.
Wilno, 22 kwietnia 1919 r.
J.
Piłsudski
Tekst dokumentu opracowano na podstawie: Wybór
źródeł do nauki prawa konstytucyjnego (Druga Rzeczpospolita) pod
redakcją Tadeusza Szymczaka,
M. Domagała, D. Górecki, Łódź 1999
|
