NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA

WSZCZĘCIE POSTĘPOWANIA
1. Kto może wystąpić z wnioskiem do Trybunału?
2. Kto jest stroną postępowania?
3. Kto jest uczestnikiem postępowania przed Trybunałem?
4. Czy do Trybunału wpłynęła sprawa ... ?
5. Czy Trybunał zajmował się kiedykolwiek sprawą o tematyce...?
6. Kto złożył wniosek (wniósł pytanie prawne lub skargę) w sprawie...?
7. Czy możliwe jest uzyskanie dostępu do akt sprawy (wgląd we wniosek lub skargę)?

ROZPRAWA
8. Kiedy odbędzie się rozprawa w sprawie...? Jakie są zasady wyznaczania terminów rozpraw?
9.Czy publiczność może być obecna na rozprawie?

ORZECZENIE
10. Jakiego typu orzeczenia wydaje Trybunał Konstytucyjny?
11. Co składa się na wyrok Trybunału?
12. Gdzie można znaleźć sentencję wyroku?
13. Gdzie można znaleźć uzasadnienie wyroku?
14. Czy są dostępne elektroniczne wersje orzeczeń?
15. Kiedy wyrok ukaże się w Dzienniku Ustaw?
16. Kiedy wyrok Trybunału wchodzi w życie?
17. Jak interpretować konkretne orzecznie Trybunału?

SKARGA KONSTYTUCYJNA
18. Jakie są warunki złożenia skargi konstytucyjnej?

 

UWAGA:
Trybunał - bezpośrednio, ani za pośrednictwem Biura TK - nie rozstrzyga wątpliwości interpretacyjnych i nie odpowiada na pytania prawne dotyczące konkretnych stanów faktycznych

NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA
WSZCZĘCIE POSTĘPOWANIA


1. Kto może wystąpić z wnioskiem do Trybunału?

Artykuł 188

Trybunał Konstytucyjny orzeka w sprawach:
1) zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją,
2) zgodności ustaw z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie,
3) zgodności przepisów prawa, wydawanych przez centralne organy państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami,
4) zgodności z Konstytucją celów lub działalności partii politycznych,
5) skargi konstytucyjnej, o której mowa w art. 79 ust. 1.

Artykuł 191

1. Z wnioskiem w sprawach, o których mowa w art. 188, do Trybunału Konstytucyjnego wystąpić mogą:

1) Prezydent Rzeczypospolitej, Marszałek Sejmu, Marszałek Senatu, Prezes Rady Ministrów, 50 posłów, 30 senatorów, Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, Prokurator Generalny, Prezes Najwyższej Izby Kontroli, Rzecznik Praw Obywatelskich,
2) Krajowa Rada Sądownictwa w zakresie, o którym mowa w art. 186 ust. 2,
3) organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego,
4) ogólnokrajowe organy związków zawodowych oraz ogólnokrajowe władze organizacji pracodawców i organizacji zawodowych,
5) kościoły i inne związki wyznaniowe,
6) podmioty określone w art. 79 w zakresie w nim wskazanym.
2. Podmioty, o których mowa w ust. 1 pkt 3-5, mogą wystąpić z takim wnioskiem, jeżeli akt normatywny dotyczy spraw objętych ich zakresem działania.

Artykuł 79

1. Każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji.
2. Przepis ust. 1 nie dotyczy praw określonych w art. 56.


Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dziennik Ustaw z dnia 16 lipca 1997 r., nr 78, poz. 483, sprost.: z 2001 r. Nr 28, poz. 319)


2. Kto jest stroną postępowania?
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym nie przewiduje pojęcia "strona postępowania", podmioty biorące udział w postępowaniu określa się mianem "uczestników postępowania".

3. Kto jest uczestnikiem postępowania przed Trybunałem?
Podmioty, które mogą być uczestnikami postępowania przed Trybunałem wyliczone zostały w ustawie z dnia 1 sierpnia 1997 roku o Trybunale Konstytucyjnym.

Artykuł 27

Uczestnikami postępowania przed Trybunałem są:
1. podmiot, który złożył wniosek lub skargę konstytucyjną,
2. organ, który wydał akt objęty wnioskiem lub skargą konstytucyjną,
- sąd, który przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne, o ile zgłosił udział w postępowaniu wszczętym na skutek tego pytania prawnego i wyznaczył spośród sędziów tego sądu umocowanego przedstawiciela,
3. organ statutowy partii - w sprawach o stwierdzenie zgodności celów lub działalności partii politycznych z Konstytucją,
4. centralny konstytucyjny organ państwa, którego dotyczy spór kompetencyjny,
5. Prokurator Generalny,
6. przedstawiciele Sejmu, Prezydenta Rzeczypospolitej i Ministra Spraw Zagranicznych - w sprawach o stwierdzenie zgodności z Konstytucją umów międzynarodowych ratyfikowanych w trybie art. 89 ust. 1 Konstytucji,
7. przedstawiciele Prezydenta Rzeczypospolitej i Ministra Spraw Zagranicznych - w sprawach o stwierdzenie zgodności z Konstytucją innych ratyfikowanych umów międzynarodowych,
8. Rzecznik Praw Obywatelskich, jeżeli zgłosił udział w postępowaniu dotyczącym skargi konstytucyjnej.
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym z dnia 1 sierpnia 1997 roku (Dziennik Ustaw Nr 102, poz. 643; zm.: z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638; z 2001 r. Nr 98, poz. 1070)

4. Czy do Trybunału wpłynęła sprawa ... ?
Wszystkie sprawy, które oczekują na rozpatrzenie znajdują się w tabeli umieszczonej na stronie internetowej (www.trybunal.gov.pl) w dziale: "Sprawy w Trybunale". Nie wszystkie skierowane do Trybunału wnioski i skargi trafiają tam natychmiast. Na podstawie art. 36 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym wnioski, które zostały skierowane do Trybunału przez podmioty wskazane w art. 191 ust. 1 pkt 3 - 5 Konstytucji (organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego, ogólnokrajowe organy związków zawodowych oraz ogólnokrajowe władze organizacji pracodawców i organizacji zawodowych oraz kościoły i inne związki wyznaniowe) oraz wszystkie skargi konstytucyjne przechodzą najpierw wstępną procedurę rozpoznawczą. Na posiedzeniu niejawnym sędzia decyduje, czy nadać sprawie bieg. Jeśli wniosek lub skarga konstytucyjna są oczywiście bezzasadne lub nie zostały usunięte w terminie wskazane przez Trybunał braki formalne, sędzia Trybunału wydaje postanowienie o odmowie nadania im dalszego biegu. Sprawy, którym został nadany bieg trafiają na stronę internetową Trybunału do działu "Sprawy w Trybunale".

Artykuł 32

2. Wniosek pochodzący od organu lub organizacji, o których mowa w art. 191 ust. 1 pkt 3-5 Konstytucji, powinien zawierać także powołanie przepisu prawa lub statutu, wskazującego, że kwestionowana ustawa lub inny akt normatywny dotyczy spraw objętych ich zakresem działania.
Artykuł 36
1. Wniosek, o którym mowa w art. 32 ust. 2, prezes Trybunału kieruje do wyznaczonego przez siebie sędziego Trybunału w celu wstępnego rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
2. Jeżeli wniosek nie odpowiada warunkom formalnym, sędzia Trybunału wzywa do usunięcia braków w terminie 7 dni od daty zawiadomienia.
3. Gdy wniosek jest oczywiście bezzasadny lub braki nie zostały usunięte w określonym terminie, sędzia Trybunału wydaje postanowienie o odmowie nadania wnioskowi dalszego biegu.
4. Na postanowienie w sprawie nie nadania wnioskowi dalszego biegu wnioskodawcy przysługuje zażalenie do Trybunału w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia.
5. Trybunał, na posiedzeniu niejawnym, postanowieniem pozostawia bez rozpoznania zażalenie wniesione po upływie terminu określonego w ust. 4.
6. Po stwierdzeniu, że zażalenie zostało wniesione w terminie, prezes Trybunału kieruje je do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym przez Trybunał i wyznacza termin rozpoznania.
7. Trybunał, uwzględniając zażalenie, kieruje sprawę do rozpoznania na rozprawie.
Na postanowienie o nieuwzględnieniu zażalenia nie przysługuje środek odwoławczy.
Artykuł 49
Skarga podlega wstępnemu rozpoznaniu; art. 36 stosuje się odpowiednio.
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym z dnia 1 sierpnia 1997 roku (Dziennik Ustaw Nr 102, poz. 643; zm.: z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638; z 2001 r. Nr 98, poz. 1070)

5. Czy Trybunał zajmował się kiedykolwiek sprawą o tematyce...?
Można to sprawdzić samodzielnie, wchodząc na stronę internetową Trybunału (www.trybunal.gov.pl) , do działu Orzecznictwo, Baza Danych. Szukanie ułatwia dostępny tam skorowidz rzeczowy. Na stronie jest także opcja umożliwiająca przeszukiwanie treści orzeczeń.

6. Kto złożył wniosek (wniósł pytanie prawne lub skargę) w sprawie...?

7. Czy możliwe jest uzyskanie dostępu do akt sprawy (wgląd we wniosek lub skargę)?
Uzyskanie dostępu do akt sprawy możliwe jest za zgodą Prezesa Trybunału Konstytucyjnego, udzielaną na umotywowany pisemny wniosek osoby zainteresowanej. Podstawę prawną takiego rozwiązania stanowi art. 35 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym.

Artykuł 35

Prezes Trybunału albo przewodniczący składu orzekającego mogą zezwolić innym osobom na przeglądanie akt, jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem prawnym tej osoby lub interesem publicznym. Nie dotyczy to spraw rozpoznawanych z wyłączeniem jawności.
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym z dnia 1 sierpnia 1997 roku (Dziennik Ustaw Nr 102, poz. 643; zm.: z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638; z 2001 r. Nr 98, poz. 1070)

Wnioski kierować można do Zespołu Prasy i Informacji:

ROZPRAWA


8. Kiedy odbędzie się rozprawa w sprawie...? Jakie są zasady wyznaczania terminów rozpraw?

Artykuł 224

1. Prezydent Rzeczypospolitej podpisuje w ciągu 7 dni ustawę budżetową albo ustawę o prowizorium budżetowym przedstawioną przez Marszałka Sejmu. Do ustawy budżetowej i ustawy o prowizorium budżetowym nie stosuje się przepisu art. 122 ust. 5.
2. W przypadku zwrócenia się Prezydenta Rzeczypospolitej do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy budżetowej albo ustawy o prowizorium budżetowym przed jej podpisaniem, Trybunał orzeka w tej sprawie nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku w Trybunale.
Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dziennik Ustaw z dnia 16 lipca 1997 r., nr 78, poz. 483, sprost.: z 2001 r. Nr 28, poz. 319)

9. Czy publiczność może być obecna na rozprawie?
Rozprawy przed Trybunałem są jawne, na rozprawie może być obecna publiczność. Mogą natomiast zostać wprowadzone pewne doraźne ograniczenia ze względu na liczbę miejsc w sali rozpraw. Kwestia jawności rozpraw regulowana jest przez art. 23 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym.

Artykuł 23

1. Rozprawy Trybunału są jawne, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej. Przewodniczący składu orzekającego może wyłączyć jawność ze względu na bezpieczeństwo państwa lub ochronę tajemnicy państwowej.
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym z dnia 1 sierpnia 1997 roku (Dziennik Ustaw Nr 102, poz. 643; zm.: z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638; z 2001 r. Nr 98, poz. 1070)

ORZECZENIE


10. Jakiego typu orzeczenia wydaje Trybunał Konstytucyjny?
Zgodnie z art. 70 Ustawy o Trybunale Konstytucyjnym orzeczeniami Trybunału są wyroki i postanowienia.

Artykuł 70


- Trybunał wydaje wyroki w sprawach dotyczących:
1. zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją,
2. zgodności ustaw z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie,
3. zgodności przepisów prawa, wydawanych przez centralne organy państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami,
4. skarg konstytucyjnych,
5. zgodności z Konstytucją celów lub działalności partii politycznych.
- Trybunał wydaje postanowienia w sprawach:
1. rozstrzygania sporów kompetencyjnych pomiędzy centralnymi konstytucyjnymi organami państwa,
2. rozstrzygania o stwierdzeniu przeszkody w sprawowaniu urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej,
3. powierzenia Marszałkowi Sejmu tymczasowego wykonywania obowiązków Prezydenta Rzeczypospolitej,
4. innych, nie wymagających wydania wyroku.

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym z dnia 1 sierpnia 1997 roku (Dziennik Ustaw Nr 102, poz. 643; zm.: z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638; z 2001 r. Nr 98, poz. 1070)


11. Co składa się na wyrok Trybunału?
Na wyrok Trybunału składają się: sentencja - zawierająca konkretne rozstrzygnięcie - oraz uzasadnienie. Pisemne uzasadnienie wyroku powinno zostać sporządzone w ciągu miesiąca od dnia jego ogłoszenia (art. 71 pkt 3 Ustawy o Trybunale Konstytucyjnym).

Artykuł 71


3. Trybunał jest obowiązany, nie później niż w ciągu jednego miesiąca od ogłoszenia orzeczenia, sporządzić jego uzasadnienie w formie pisemnej; uzasadnienie podpisują sędziowie Trybunału, którzy głosowali nad orzeczeniem.
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym z dnia 1 sierpnia 1997 roku (Dziennik Ustaw Nr 102, poz. 643; zm.: z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638; z 2001 r. Nr 98, poz. 1070)

12. Gdzie można znaleźć sentencję wyroku?

13. Gdzie można znaleźć uzasadnienie wyroku?

14. Czy są dostępne elektroniczne wersje orzeczeń?
Elektroniczne wersje orzeczeń Trybunału dostępne są na stronie internetowej Trybunału (www.trybunal.gov.pl) w dziale: "Orzecznictwo", "Baza Danych". Postanowienia Trybunału umieszczane są na stronie na bieżąco. Wyroki Trybunału umieszczane są po sporządzeniu pisemnej wersji uzasadnienia, tj. najpóźniej w ciągu miesiąca od ogłoszenia wyroku.

15. Kiedy wyrok ukazuje się w Dzienniku Ustaw?
Trybunał Konstytucyjny przekazuje sentencje wyroku do ogłoszenia w Dzienniku Ustaw następnego dnia po ogłoszeniu wyroku na rozprawie. Dzienniki Ustaw publikowane są przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów. Akty normatywne do ogłoszenia przygotowuje Rządowe Centrum Legislacji przy Prezesie Rady Ministrów. Przy ogłaszaniu wyroków Trybunału obowiązują zasady stosowane przy publikacji aktów normatywnych, tzn. są one publikowane "bez zbędnej zwłoki"; w praktyce trwa to nie dłużej niż do 14 dni.

16. Kiedy wyrok Trybunału wchodzi w życie?
Jeżeli Trybunał w swoim orzeczeniu nie postanowił inaczej, wyrok TK wchodzi w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Z tą datą przepisy uznane przez Trybunał za niezgodne z Konstytucją lub wskazanymi ustawami przestają obowiązywać.

Artykuł 190


3. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny dwunastu miesięcy (...)

Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dziennik Ustaw z dnia 16 lipca 1997 r., nr 78, poz. 483, sprost.: z 2001 r. Nr 28, poz. 319)

Artykuł 71


2. Jeżeli Trybunał postanowi, że utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego nastąpić ma po dniu ogłoszenia orzeczenia stwierdzającego niezgodność z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą, w orzeczeniu określa się termin utraty mocy obowiązującej tego aktu.

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym z dnia 1 sierpnia 1997 roku (Dziennik Ustaw Nr 102, poz. 643; zm.: z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638; z 2001 r. Nr 98, poz. 1070)

 

17. Jak interpretować konkretne orzecznie Trybunału?
Zgodnie z art. 188 Konstytucji Trybunał Konstytucyjny zajmuje się orzekaniem w sprawach zgodności obowiązujących przepisów prawa z Konstytucją. Stanowisko w rozpatrywanych kwestiach TK wyraża poprzez swoje orzecznictwo. Trybunał nie rozstrzyga wątpliwości interpretacyjnych, związanych z wydanymi przez siebie wyrokami i nie odpowiada na pytania dotyczące konkretnych stanów faktycznych. Zespół Prasy i Informacji Biura TK, zajmuje się informowaniem o działalności TK, nie jest natomiast uprawniony do udzielania porad prawnych. Nie są do tego również uprawnione żadne inne komórki organizacyjne Biura TK.


SKARGA KONSTYTUCYJNA


18. Jakie są warunki złożenia skargi konstytucyjnej?
Informacji o warunkach jakie musi spełniać skarga konstytucyjna kierowana do TK poświęcony jest oddzielny dział strony internetowej Trybunału. Patrz: "Skarga Konstytucyjna".

NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA TECHNICZNE