Kp 9/09

Zmiana ustawy o obrocie instrumentami finansowymi jest niezgodna z konstytucją.

14 lipca 2010 r. o godz. 9.00 Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie rozpoznał wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej dotyczący zmiany ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 1 ustawy z 18 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi jest niezgodny z art. 2 konstytucji. Jednocześnie stwierdził, że przepis ten jest nierozerwalnie związany z całą ustawą, co oznacza niekonstytucyjność całej ustawy.

Kierując wniosek do Trybunału Konstytucyjnego Prezydent RP zwrócił uwagę, że w efekcie działań ustawodawcy, polegających na uchwaleniu równolegle dwóch ustaw nowelizujących te same przepisy ustawy o obrocie instrumentami finansowymi (tj. ustawy nowelizującej z 2008 r. oraz ustawy nowelizującej z 2009 r.), doszło do sytuacji, w której w systemie prawa pojawiły się przepisy wydrążone z treści normatywnej (puste). W wyniku wejścia w życie, jako pierwszej ustawy nowelizującej z 2008 r. okazało się bowiem, że przepisy ustawy nowelizującej z 2009 r. odnoszą się do przepisów uchylonych już wcześniej przez wspomnianą ustawę z 2008 r. Dopuszczenie do takiego chaosu legislacyjnego świadczy, w ocenie wnioskodawcy, o wysokim stopniu niestaranności ustawodawcy i stanowi naruszenie zasad przyzwoitej legislacji. Poprawność legislacyjna to również stanowienie przepisów prawa w sposób logiczny i konsekwentny, z poszanowaniem zasad ogólnosystemowych oraz z zachowaniem należytych standardów.

Trybunał Konstytucyjny w pełni podzielił zasadność podniesionych przez wnioskodawcę zarzutów. Wcześniejsze wejście w życie ustawy nowelizującej z 2008 r., niewątpliwie wywołało taki skutek, że zakwestionowana ustawa nowelizująca z 2009 r. stała się aktem nieskutecznym. Skoro wszystkie jednostki redakcyjne ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, do których odnosi się nowelizacja z 2009 r., zostały uchylone obszerniejszą nowelizacją z 2008 r., to zakwestionowany art. 1 ustawy nowelizującej z 2009 r. należało uznać za przepis niezawierający żadnej treści normatywnej (pusty przepis) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zaistnienie w systemie prawnym przepisów, które nie tylko nie zawierają żadnej treści normatywnej, lecz mogą budzić u adresatów wątpliwości co do znaczenia innych przepisów, jest niezgodne z postulatem jasności systemu prawa, a tym samym z zasadą poprawnej legislacji, wywodzonymi z art. 2 konstytucji. 

Jednocześnie TK zwrócił uwagę, że zarzucane naruszenie zasady przyzwoitej legislacji ma w tej sprawie specyficzny charakter. Przy uchwalaniu zaskarżonych przepisów nie zostały bowiem naruszone normy określające procedurę legislacyjną. Samym przepisom nie można również zarzucać wadliwości ich sformułowania. Niekonstytucyjny jest jednak efekt działań ustawodawcy w postaci ustawy bezprzedmiotowej, która zachowuje tylko zewnętrze cechy aktu normatywnego.

Rozprawie przewodniczył prezes TK Bohdan Zdziennicki, a sprawozdawcą była sędzia TK Teresa Liszcz.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Monitorze Polskim.

14 lipca 2010 r. o godz. 9.00 Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie rozpozna wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej dotyczący zmiany ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.

Trybunał Konstytucyjny orzeknie w sprawie zgodności art. 1 pkt 1 lit. a) i b) oraz pkt 2 ustawy z dnia 18 czerwca 2009 roku o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi z art. 2 konstytucji.

Kwestionowane przepisy zmieniają ustawę o obrocie instrumentami finansowymi poprzez uchylenie art. 23 ust. 4 tej ustawy. W myśl tego artykułu akcje spółki prowadzącej giełdę nie dają prawa do dywidendy w okresie, gdy Skarb Państwa jest akcjonariuszem większościowym. Nowelizacja uchyla także art. 46 ust. 4 zmienianej ustawy, a zatem przepis pozbawiający akcjonariuszy Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych prawa do dywidendy.

Zdaniem wnioskodawcy wejście w życie kwestionowanej ustawy spowoduje uchylenie przepisów  nieistniejących w całości lub w części. Dopuszczenie do takiego chaosu legislacyjnego świadczy o wysokim stopniu niestaranności ustawodawcy i stanowi istotne naruszenie zasad przyzwoitej legislacji.

W ocenie wnioskodawcy ustawodawca nie powinien w sposób oczywisty lekceważyć podstawowych reguł dotyczących tworzenia prawa poprzez wprowadzenie do systemu prawnego norm nakazujących zmianę brzmienia przepisów nieistniejących. Takie działanie ustawodawcy stwarzać może uzasadnioną wątpliwość adresatów danej normy co do jej treści, a nawet co do kwestii jej istnienia bądź nieistnienia.

Rozprawie będzie przewodniczył prezes TK Bohdan Zdziennicki, a sprawozdawcą będzie sędzia TK Teresa Liszcz.