P 4/08

Wydłużenie okresów przedawnienia karalności czynów jest zgodne z konstytucją.

13 października 2009 r. o godz. 9.30 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne Sądu Rejonowego w Żyrardowie, II Wydział Karny dotyczące wydłużenia okresów przedawnienia karalności czynów.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 2 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny jest zgodny z art. 7 ust. 1 zdanie drugie Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 oraz z art. 15 ust. 1 zdanie drugie Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przepisy przedłużające przedawnienie karalności wobec czynów, których termin przedawnienia jeszcze nie upłynął nie naruszają zasady zgodnie z którą nie można wymierzyć kary surowszej, od tej którą można było wymierzyć w czasie, gdy czyn zabroniony został popełniony. Natomiast przepisy, które wprowadzają ponowną karalność czynów zabronionych, mimo upływu terminu przedawnienia, naruszałyby zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i wynikający z niej zakaz retroaktywności prawa.

Trybunał Konstytucyjny zauważył, że zakaz działania prawa wstecz w zakresie wymierzania kary surowszej od tej, którą można było wymierzyć w czasie popełniania czynu zabronionego nie jest wyraźnie zamieszczony w konstytucji, ale można go wyprowadzić z jej treści.

Zdaniem Trybunału instytucja przedawnienia tworzy ramy czasowe dla orzecznictwa sądowego, a nie przesłankę materialnoprawną orzekania o winie i karze. Dopóki czyn zarzucany nie przedawnił się, sąd orzeka w ramach swych kompetencji. Ustawodawca może wydłużyć okres przedawnienia zarzucanego czynu, ale jego osądzenie będzie możliwe pod warunkiem, że karalność takiego czynu nie przedawniła się na gruncie dotychczasowych przepisów. Nie jest więc dopuszczalne przywrócenie karalności czynu już przedawnionego.

Rozprawie przewodniczył sędzia TK Marian Grzybowski, sprawozdawcą był sędzia TK Adam Jamróz.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

13 października 2009 r. o godz. 9.30 Trybunał Konstytucyjny rozpozna pytanie prawne Sądu Rejonowego w Żyrardowie, II Wydział Karny dotyczące wydłużenia okresów przedawnienia karalności czynów.

Trybunał Konstytucyjny orzeknie w sprawie zgodności art. 2 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 roku o zmianie ustawy - Kodeks karny z art. 7 ust.1 zdanie drugie Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 roku oraz z art. 15 ust. 1 zdanie drugie Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 roku.

Oskarżyciel publiczny zarzucił Krystynie M. – dyrektorowi banku, Mirosławowi W. - prezesowi zarządu banku, Adamowi G. - członkowi zarządu banku i Wacławie P. - naczelniczce wydziału kredytów że nie dopełnili swych obowiązków i uruchomili kilka kredytów bez wcześniejszego ich zabezpieczenia, w wyniku czego przyczynili się do powstania znacznej szkody.

Przy obowiązywaniu poprzedniej regulacji kodeksu karnego zarzucone oskarżonym czyny uległyby przedawnieniu w 2006 roku co powodowałoby konieczność umorzenia postępowania. W niniejszej sprawie obrońca Wacławy P. wystąpił do sądu o umorzenie postępowania wskazując na niezgodność kwestionowanego przepisu z Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Międzynarodowym Paktem Praw Obywatelskich i Politycznych.

W ocenie sądu pytającego, normy prawa międzynarodowego powodują, że przedawnienie powinno być traktowane jak inne instytucje prawa materialnego i w związku z tym powinny mieć do niego zastosowanie przepisy wskazanych aktów międzynarodowych.

Rozprawie będzie przewodniczył sędzia TK Marian Grzybowski, sprawozdawcą będzie sędzia TK Adam Jamróz.