K 5/08

W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 25 listopada b.r. dotyczącym zasad udostępniania dokumentów gromadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej (sygn. K 5/08) relacjonowanym przez prasę np. w "Gazecie Wyborczej", ("Akta IPN tylko z rekomendacją", 276, 26 listopada 08 r.), w "Gazecie Prawnej" ("Akta IPN dostępne tylko za rekomendacją" , 231, 26 listopada 08 r.) - oraz komentowane w wywiadzie w "Rzeczpospolitej" (276, 26 listopada 08 r.) z dr. Januszem Kochanowskim, Rzecznikiem Praw Obywatelskich, uprzejmie komunikuję co następuje.

Ani przed, ani po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, ustawa o IPN nie wymagała i nie wymaga rekomendacji dla osoby, żądającej dostępu do archiwaliów, która sama prowadzi badania naukowe, będąc badaczem lub gdy redakcja lub wydawca są zainteresowani publikacją materiału prasowego, do którego napisania jest konieczny dostęp do materiałów przechowywanych w IPN (art. 36 ustawy o IPN).

Wyrok dotyczył konstytucyjności wymagania rekomendacji, gdy o dostęp ubiega się osoba, która sama nie jest naukowcem, a zgłasza zamiar prowadzenia takich badań. Wtedy wymaga się rekomendacji, i to wymaganie było przedmiotem zaskarżenia ze strony Rzecznika Praw Obywatelskich. Istnienie obowiązku rekomendacji dla takich osób (i dla osób mających zamiar przygotować publikację prasową, bez zainteresowania konkretnej redakcji jej drukiem) Trybunał uznał za konstytucyjny. Sugestie jakoby orzeczenie Trybunału oznaczało wprowadzanie obowiązku rekomendacji dla imiennie wskazanych znanych badaczy - historyków np. prof. Normana Daviesa - oznaczają poważne zniekształcenie przedmiotu kontroli konstytucyjności przepisów ustawy o IPN oraz skutków wyroku w sprawie K 5/08.

Katarzyna Sokolewicz-Hirszel
Rzecznik prasowy Biura TK