SK 54/06

Ograniczenia limitujące dopuszczalność podejmowania dodatkowego zatrudnienia przez prokuratorów w stanie spoczynku nie mogą być uznane za nieuzasadnione.

6 marca 2007 r. o godz. 11.00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał skargę konstytucyjną Kazimierza Z. dotyczącą zatrudniania prokuratora w stanie spoczynku.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 49 ust. 1 w związku z art. 49c ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2001 r., jest zgodny z art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Zdaniem Trybunału ustawodawca prawidłowo wyważył uprawnienia i obowiązki wiążące się ze statusem prokuratora w stanie spoczynku. Ograniczenia zawarte w ustawie o prokuraturze kompensowane są przez uzyskiwane wynagrodzenie. Kwestionowane ograniczenia nie mogą być zatem uznane ani za nieuzasadnione, ani też za niewspółmierne do celu, któremu mają służyć przepisy limitujące dopuszczalność podejmowania dodatkowego zatrudnienia przez prokuratorów w stanie spoczynku. Znajdują usprawiedliwienie w wartościach wskazanych w Konstytucji. Służą bowiem ochronie interesu publicznego. Skarżący uzyskał uprawnienia emerytalne przed wejściem w życie przepisów przewidujących stan spoczynku i przeszedł na emeryturę. Wobec ustanowienia przepisów przewidujących stan spoczynku dla sędziów i prokuratorów, zdecydował się przejść w ten stan. Podejmując taką decyzję musiał się liczyć z, że wiąże się to z nabyciem nie tylko samych uprawnień, ale także przyjęciem obowiązków.

Rozprawie będzie przewodniczył sędzia TK Jerzy Ciemniewski, a sprawozdawcą będzie sędzia TK Wojciech Hermeliński.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

6 marca 2007 r. o godz. 11.00 Trybunał Konstytucyjny rozpozna skargę konstytucyjną Kazimierza Z. dotyczącą zatrudniania prokuratora w stanie spoczynku.

Trybunał Konstytucyjny rozpozna skargę konstytucyjną w sprawie zgodności art. 49 ust. 1 w związku z art. 49c ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze, w brzmieniu obowiązującym przed 1 października 2001 r., z art. 31 ust. 3 oraz art. 65 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim dopuszczał zastosowanie ograniczeń w dostępie do zajmowania innego stanowiska niż stanowisko pracownika naukowo-dydaktycznego, dydaktycznego lub naukowego, w tym samym stopniu wobec prokuratora w czynnej służbie jak i prokuratora w stanie spoczynku, jeżeli zajmowanie przez tego ostatniego, stanowiska innego niż wymienione w powołanym przepisie, nie zagrażało bezpieczeństwu, porządkowi publicznemu lub zdrowiu i moralności publicznej.

Kwestionowane przepisy wprowadziły ograniczenia dotyczące działalności zawodowej prokuratorów w stanie spoczynku. Kazimierz Z., emerytowany prokurator Prokuratury Generalnej, zrezygnował z prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego i 1 stycznia 1998 r. przeszedł w stan spoczynku. W tym czasie był zatrudniony na stanowisku dyrektora w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. Wystąpił więc do Prokuratora Generalnego o zgodę na kontynuowanie tego zatrudnienia. Prokurator Generalny wyraził zgodę, ale tylko w wymiarze połowy etatu. Kazimierz Z. tę decyzję zaskarżył do sądu. Ponadto wystąpił o odszkodowanie z tytułu nieuzyskanych dochodów w związku z utratą stanowiska dyrektora zespołu.

Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przyznał odszkodowanie uznając, że ograniczenie przez Prokuratora Generalnego prawa powoda do swobodnego zatrudnienia wykraczało poza ramy upoważnienia ustawowego określonego w ustawie o prokuraturze. Zdaniem sądu Prokurator Generalny winien wziąć pod uwagę jedynie, czy zatrudnienie nie uchybia godności i powadze statusu prokuratora w stanie spoczynku.

Od tego wyroku Prokurator Generalny złożył apelację. Wyjaśnił, że powód z własnej woli wybrał status prokuratora w stanie spoczynku wraz z wynikającymi z niego prawami i obowiązkami. Uznał, że zatrudnienie powoda będącego prokuratorem w stanie spoczynku w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich nie uchybia godności prokuratora, ale zezwolił na zatrudnienie jedynie w wymiarze połowy etatu. Taka decyzja mieści się - zdaniem Prokuratora Generalnego - w jego uprawnieniach władczych, zaś ustawa o prokuraturze nie zawiera zakazu określenia wymiaru etatowego dodatkowego zatrudnienia.

Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych uwzględnił apelację, powództwo Kazimierza Z. oddalił w całości.

Kazimierz Z. złożył kasację do Sądu Najwyższego. Zarzucił w niej błędne przyjęcie przez sąd odwoławczy, że działanie Prokuratora Generalnego zmierzające do obniżenia mu dochodów przez ograniczenie z urzędu wymiaru czasu pracy należy do władczych kompetencji tego organu. Zdaniem skarżącego przepisy mają jedynie na celu ochronę godności zawodu prokuratora w czynnej służbie, nie mogą natomiast odnosić się do prokuratora w stanie spoczynku, który nie sprawuje obowiązków prokuratorskich i wymiar czasowy jego zatrudnienia jest w tym przypadku obojętny. Sąd Najwyższy kasację oddalił stwierdzając, że w stanie prawnym obowiązującym przed 1 października 2001 r. Prokurator Generalny nie miał w ogóle kompetencji do udzielenia powodowi zezwolenia na wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, z wyjątkiem pracy na stanowisku pracownika naukowo-dydaktycznego, dydaktycznego lub naukowego. Takim stanowiskiem nie było zajmowane przez powoda stanowisko. W tej sytuacji twierdzenie Kazimierza Z., że poniósł szkodę przez to, że Prokurator Generalny zgodził się na jego zatrudnienie tylko w wymiarze połowy etatu jest nieuzasadnione.

Zdaniem skarżącego wykładnia Sądu Najwyższego naruszyła konstytucyjną zasadę wolności wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy.

Rozprawie będzie przewodniczył sędzia TK Jerzy Ciemniewski, a sprawozdawcą będzie sędzia TK Wojciech Hermeliński.