SK 3/05

Uniemożliwienie skutecznego wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania, w sytuacji, w której o kosztach postępowania we wszystkich instancjach orzeka całościowo po raz pierwszy sąd drugiej instancji jest niezgodne z konstytucją.

27 marca 2007 r. o godz. 13. 00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał skargę konstytucyjną Stanisława H. dotyczącą ograniczenia prawa zaskarżenia postanowienia w przedmiocie kosztów procesu zasądzonych w wyroku przez Sąd Apelacyjny.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 393¹⁸ § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego w brzmieniu obowiązującym do czasu jego uchylenia przez art. 1 pkt 11 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, w zakresie, w jakim uniemożliwia zaskarżenie postanowienia w przedmiocie kosztów procesu zasądzonych po raz pierwszy przez sąd drugiej instancji, jest niezgodny z art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji.

Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego postanowienie o kosztach postępowania dotyczące kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym w związku z wniesieniem kasacji skarżącego oraz kosztów końcowego postępowania przed Sądem Apelacyjnym nie było wydawane wcześniej i mogło być wydane tylko przez Sąd Apelacyjny w końcowym orzeczeniu. Stanowiło to materialnie pierwsze orzeczenie o kosztach. Konstytucyjna zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego dotyczy również postanowienia o kosztach postępowania. Wynika z niej także konieczność umożliwienia stronom (uczestnikom) postępowania zaskarżenia orzeczenia o kosztach, w zakresie, w jakim jest to - materialnie - pierwsze orzeczenie w tej kwestii. Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność kwestionowanego przepisu z konstytucją w zakresie, w jakim wyłącza możliwość skutecznego wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania, w sytuacji, w której o kosztach postępowania we wszystkich instancjach (w tym i o kosztach postępowania przed Sądem Najwyższym) orzeka całościowo po raz pierwszy sąd drugiej instancji.

Rozprawie przewodniczyła sędzia TK Teresa Liszcz, a sprawozdawcą był sędzia TK Marian Grzybowski.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

27 marca 2007 r. o godz. 13. 00 Trybunał Konstytucyjny rozpozna skargę konstytucyjną Stanisława H. dotyczącą ograniczenia prawa zaskarżenia postanowienia w przedmiocie kosztów procesu zasądzonych w wyroku przez Sąd Apelacyjny.

Trybunał Konstytucyjny orzeknie w sprawie zgodności przepisu 393¹⁸ § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 roku - Kodeks postępowania cywilnego w zakresie, w jakim ogranicza on prawo zaskarżenia postanowienia w przedmiocie kosztów procesu zasądzonych w wyroku przez Sąd Apelacyjny, z art. 78 i art. 176 Konstytucji.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił powództwo przeciwko Stanisławowi H. i zasądził na jego rzecz zwrot kosztów postępowania za wszystkie instancje, także za postępowanie przed Sądem Najwyższym. Skarżący wniósł zażalenie na orzeczenie o kosztach procesu uzasadniając naruszenie prawa materialnego. Sąd Apelacyjny odrzucił je równocześnie informując, że na postanowienie w kwestii kosztów postępowania nie przysługuje już zażalenie do Sądu Najwyższego, ponieważ rozstrzygnięcie o kosztach nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie. Zdaniem skarżącego postanowienie wydane przez Sąd Apelacyjny spełnia wymogi zażalenia do Sądu Najwyższego ponieważ, sprawa toczyła się już przed Sądem Najwyższym. Ponadto stwierdzenie, że postanowienie kończące postępowanie w sprawie ogranicza się jedynie do postanowień kończących całość postępowania nie pozwala na realizację zasady zaskarżalności orzeczeń oraz dwuinstancyjności postępowania. Konstytucja nie przewiduje bowiem żadnych ograniczeń w stosowaniu dwuinstancyjności.

Rozprawie będzie przewodniczyła sędzia TK Teresa Liszcz, a sprawozdawcą będzie sędzia TK Marian Grzybowski.