P 25/06

Wyłącznie elektroniczna forma złożenia wniosku o dofinansowanie do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) jest niezgodna z konstytucją.

6 lutego 2007 r. o godz. 10.00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące formy złożenia wniosku o dofinansowanie do PFRON.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 1a i ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zakresie, w jakim ogranicza możliwość złożenia miesięcznych informacji o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników oraz możliwość złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dwa miesiące tylko do formy transmisji danych w formie dokumentu elektronicznego, bez zapewnienia innego sposobu dokonania tych czynności w sytuacji, gdy skorzystanie z tej drogi transmisji danych stało się obiektywnie niemożliwe lub istotnie utrudnione, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 32 ust. 1 oraz z art. 69 Konstytucji.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ustawodawca naruszył zasadę demokratycznego państwa prawnego, gdyż nie zapewnił możliwości dostosowania się adresatom prawa do sytuacji szczególnych. Arbitralnie uregulował powinność pracodawcy, nie uwzględniając wynikających z tego potencjalnych zagrożeń i pozbawiając pracodawcę możliwości realizacji jego uprawnień. Kwestionowana regulacja wprowadza regułę, że wnioski do PFRON składane są w formie dokumentu elektronicznego przez teletransmisje danych. Od tej reguły ustawodawca przewidział wyjątek: tylko pracodawca zatrudniający nie więcej niż pięciu pracowników może przekazywać te dane pisemnie. Ochrona prawna podmiotów, których sytuację prawną regulują kwestionowane przepisy jest bezzasadnie gorsza. Zdaniem Trybunału została więc naruszona również konstytucyjna zasada równości. Kwestionowana regulacja jest także niezgodna z przepisem konstytucji stanowiącym, że osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Ten przepis konstytucji powoduje więc powstanie po stronie państwa pewnych obowiązków względem podmiotów "wyręczających" je w wypełnianiu zadań publicznych. Trybunał zasygnalizował też konieczność podjęcia przez ustawodawcę postępowania legislacyjnego, które doprowadziłoby do kompleksowego uregulowania problematyki przekazywania danych drogą elektroniczną.

Rozprawie przewodniczył sędzia TK Adam Jamróz, a sprawozdawcą był sędzia TK Marek Mazurkiewicz.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

6 lutego 2007 r. o godz. 10.00 Trybunał Konstytucyjny rozpozna pytanie prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące formy złożenia wniosku o dofinansowanie do PFRON.

Trybunał Konstytucyjny orzeknie w sprawie zgodności art. 26c ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz ust. 1a, w związku z ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zakresie, w jakim ograniczają możliwość złożenia miesięcznych informacji o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników oraz wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dwa miesiące tylko do formy transmisji danych w postaci dokumentu elektronicznego, bez zapewnienia innego sposobu dokonania tych czynności w sytuacji, gdy skorzystanie z drogi transmisji danych stało się obiektywnie niemożliwe lub istotnie utrudnione, z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 69 Konstytucji.

Przedsiębiorstwo Wielobranżowe - Zakład Pracy Chronionej nie złożyło w terminie wniosku o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych z powodu awarii systemu komputerowego oraz konieczności wymontowania i naprawy twardego dysku serwera. Prezes Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) odmówił Przedsiębiorstwu wypłaty. Minister Polityki Społecznej utrzymał tę decyzję uzasadniając, że Przedsiębiorstwo złożyło wniosek o dofinansowanie po upływie ustawowego terminu. Zdaniem Ministra Polityki Społecznej, Prezes PFRON w sposób uzasadniony przyjął, że termin do złożenia wniosku ma charakter materialnoprawny, a nie złożenie wniosku w tym terminie powoduje wygaśnięcie prawa do dofinansowania. Wojewódzki sąd administracyjny uchylił decyzję oceniając, że jest niezgodna z prawem. Zdaniem sądu nieuzasadniony jest pogląd, że przywrócenie takiego terminu jest niemożliwe, a więc prezes PFRON był obowiązany rozpatrzeć wniosek Przedsiębiorstwa o przywrócenie terminu. W skardze kasacyjnej Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o uchylenie tego orzeczenia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny nabrał wątpliwości co do konstytucyjności przepisów, w których prawodawca przewidział tylko drogę elektroniczną do komunikacji między przedsiębiorcami a PFRON. System prawny nie zawiera bowiem rozwiązań alternatywnych na wypadek np. awarii systemu elektronicznej łączności.

Rozprawie będzie przewodniczył sędzia TK Adam Jamróz, a sprawozdawcą będzie sędzia TK Marek Mazurkiewicz.