P 16/06

Agent po rozwiązaniu umowy agencyjnej może żądać świadczenia wyrównawczego. Rozwiązanie umowy nastąpiło w czasie obowiązywania normy wprowadzającej obowiązek świadczenia wyrównawczego.

17 lipca 2007 r. o godz. 13.00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne Sądu Okręgowego w Warszawie dotyczące umowy agencyjnej.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że artykuł 2 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny jest zgodny z art. 2, art. 20 i art. 22 Konstytucji. W pozostałym zakresie Trybunał postanowił umorzyć postępowanie.

Ustawa zmieniająca z 26 lipca 2000 r. kodeks cywilny w 2000 r. wprowadziła zasadnicze zmiany przepisów dotyczących umowy agencyjnej. Agent po rozwiązaniu umowy agencyjnej może żądać świadczenia wyrównawczego. Nowy przepis stanowi, że do umów agencyjnych zawartych przed dniem wejścia w życie nowelizacji ( 9. 12. 01 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe z zastrzeżeniem, że do umów agencyjnych trwających 9 grudnia 2001 r. nowa ustawa znajduje zastosowanie po upływie roku od dnia jej wejścia w życie. Trybunał stwierdził, że przepisy ustawy z 26 lipca 2000 r. dotyczące świadczenia wyrównawczego stosuje się tylko do umów, które rozwiązano po upływie rocznego terminu przewidzianego w ustawie zmieniającej. Umowa agencyjna w związku z którą Marek K., którego dotyczy pytanie prawne, dochodzi zapłaty świadczenia wyrównawczego została rozwiązana 9 maja 2002 r., a zatem już po upływie terminu określonego w ustawie. Rozwiązanie umowy nastąpiło zatem w czasie obowiązywania normy wprowadzającej obowiązek świadczenia wyrównawczego. Nawet więc wtedy, gdy wątpliwości interpretacyjne dotyczące czasowego zakresu obowiązywania kwestionowanych przepisów byłyby uzasadnione, to sugerowane przez sąd wątpliwości co do czasowego zakresu obowiązywania zmian w regulacji dotyczącej umowy agencyjnej nie istnieją. Tym samym ani zarzut nie działania prawa wstecz, ani różnorodnych możliwości interpretacyjnych nie znalazł potwierdzenia.

Rozprawie przewodniczył sędzia TK Adam Jamróz, a sprawozdawcą była sędzia TK Ewa Łętowska.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

17 lipca 2007 r. o godz. 13.00 Trybunał Konstytucyjny rozpozna pytanie prawne Sądu Okręgowego w Warszawie dotyczące umowy agencyjnej.

Trybunał Konstytucyjny orzeknie w sprawie zgodności art. 2 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 lipca 2000 roku o zmianie ustawy - Kodeks cywilny z art. 2, art. 20, art. 22 oraz art. 64 Konstytucji.

Kwestionowane przepisy przewidują, że po rozwiązaniu umowy agencyjnej agent może żądać świadczenia wyrównawczego od dającego zlecenie. Dotyczy to również umów zawartych przed wejściem w życie ustawy o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, tj. przed 9 grudnia 2000 r. i po upływie roku od dnia jej wejścia w życie. Marek K. wniósł o zasądzenie od towarzystwa ubezpieczeniowego wypłacenia świadczenia wyrównawczego. W 1997 r. zawarł z towarzystwem ubezpieczeniowym umowę agencyjną, która została ostatecznie rozwiązana w 2002 r. Uzasadniał, że takie świadczenie mu się należy, gdyż z pozyskanych przez niego klientów towarzystwo czerpie znaczne korzyści. Towarzystwo ubezpieczeniowe wniosło o oddalenie powództwa, uzasadniając że regulacje ustanawiające świadczenie wyrównawcze są niezgodne z konstytucyjną zasadą nie działania prawa wstecz i przyzwoitej legislacji. Zdaniem pytającego sądu nie sposób ustalić ram czasowych obowiązywania kwestionowanych regulacji w odniesieniu do już rozwiązanych umów agencyjnych zawartych pomiędzy przedsiębiorcami. Ponadto stosowanie nowych przepisów do zawartych już umów godzi w swobodę kształtowania stosunków gospodarczych. Nakłada bowiem na jedną ze stron umowy agencyjnej obowiązek świadczenia powstały już po zawarciu umowy.

Rozprawie będzie przewodniczył sędzia TK Adam Jamróz, a sprawozdawcą będzie sędzia TK Ewa Łętowska.