SK 23/05

Zarzut dyskryminacji pełnomocników ustanowionych z urzędu jest nieuzasadniony. Ograniczenie maksymalnej opłaty z tytułu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponoszonej przez Skarb Państwa, do wysokości 150% stawek minimalnych jest zgodne z Konstytucją.

29 sierpnia 2006 r. o godz. 10.00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał skargę konstytucyjną Grażyny K.-J. dotyczącą kosztów pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 11 ust. 1 pkt 1 oraz § 15 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu są zgodne z art. 2 i art. 32 Konstytucji..

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że stawka minimalna określona w § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2002 r. ma charakter przedmiotowy i odnosi się do wszystkich spraw z zakresu prawa pracy, bez względu na to, czy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, czy ustanowionego na podstawie umowy. Zarzut dyskryminacji pełnomocników ustanowionych z urzędu nie jest więc uzasadniony. § 15 pkt 1 rozporządzenia przewiduje, że koszty pomocy prawnej, ponoszone przez Skarb Państwa, obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych. Skarżąca, formułując zarzuty odnośnie niezgodności tego przepisu z Konstytucją, nie uwzględniła konsekwencji płynących dla radców prawnych (adwokatów) z ukształtowania tego zawodu w postaci samorządu zawodu zaufania publicznego. Oznacza to możliwość zlecania takim korporacjom wykonywania określonych funkcji o charakterze publicznoprawnym. TK uznał więc, że ograniczenie maksymalnej opłaty z tytułu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponoszonej przez Skarb Państwa, znajduje usprawiedliwienie w wartościach konstytucyjnych.

Rozprawie przewodniczył sędzia TK Marian Zdyb, a sprawozdawcą był sędzia TK Jerzy Ciemniewski.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

29 sierpnia 2006 r. o godz. 10.00 Trybunał Konstytucyjny rozpozna skargę konstytucyjną Grażyny K.-J. dotyczącą kosztów pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu.

Trybunał Konstytucyjny orzeknie w sprawie zgodności § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 maja 2003 roku zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu oraz § 11 ust. 1 pkt 1 i § 15 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu z art. 2 i art. 32 Konstytucji.

Radca prawny Grażyna K.-J., ustanowiona z urzędu pełnomocnikiem Ryszarda J. ubiegającego się o przywrócenie do pracy i odszkodowanie za czas pozostawania bez pracy, wniosła do sądu rejonowego 29 listopada 2002 r. pismo, w którym skonkretyzowała roszczenia powoda. Jednocześnie wystąpiła o zwrot kosztów za wykonaną pomoc prawną. Koszty pomocy prawnej w razie oddalenia powództwa ustaliła następująco: za roszczenie dotyczące uznania, wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne - 100 zł; w sprawie bezprawnego rozwiązania umowy o pracę z powodem - 2 tys. zł i zwrot wszelkich wydatków poniesionych z celowym dochodzeniem roszczenia. Zgodnie rozporządzeniem z 28 września 2002 r. do spraw będących w toku przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia stosuje się aż do zakończenia sprawy w danej instancji stawki określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców prawnych. Zdaniem Grażyny K.-J. należały jej się stawki określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 12 grudnia 1997 r. Sąd rejonowy wobec cofnięcia pozwu w zakresie obu powyższych roszczeń, za podstawę ustalenia wysokości wynagrodzenia przyjął roszczenie o przywrócenie do pracy jako pierwsze zgłoszone w niniejszej sprawie. Przyznał Grażynie K.-J. wynagrodzenie w wysokości 150 proc. od stawki minimalnej 60 zł przysługującej w sprawach o przywrócenie do pracy wynikającej z rozporządzenia z 28 września 2002 r.. W pozostałym zakresie wniosek oddalił jako bezzasadny. W zażaleniu do sądu II instancji Grażyna K.-J. podtrzymała wartość przedmiotu zaskarżenia i postawiła sądowi zarzut niezastosowania stawek wynagrodzenia z rozporządzenia z 12 grudnia 1997 r. Sąd odwoławczy postanowił, że podstawą określenia opłaty z tytułu udzielonej pomocy prawnej jest pierwotne żądanie zasadnicze, które obejmowało dwa roszczenia. Opłata ta winna więc stanowić sumę opłat cząstkowych (za każde roszczenie) ustalonych na podstawie rozporządzenia z 28 września 2002 r. Co do pierwszego roszczenia sąd odwoławczy podtrzymał rozstrzygnięcie sądu rejonowego. Uznał, że opłata zgodna jest z rozporządzeniem z 28 września 2002 r., który nie dopuszcza przyznawania radcy prawnemu wynagrodzenia wyższego niż 150% kwoty minimalnej, jeżeli koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponosi Skarb Państwa. Co do drugiego roszczenia sąd uznał, że wskazane w przepisach Kodeksu pracy zasady, według których strony oznaczają wysokość przysługujących im świadczeń w razie niezgodnego z prawem rozwiązania stosunku pracy, trudno uznać za materię zbyt skomplikowaną czy też wymagającą większego nakładu pracy. W związku z tym postanowił, że pełnomocnikowi procesowemu należy się wynagrodzenie w wysokości minimalnej, tj. 450 zł. Sąd odwoławczy oddalił żądanie zasądzenia wynagrodzenia przewyższającego 540 zł. Grażyna K.- J. zakwestionowała konstytucyjność rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości . Zdaniem skarżącej zmiana stanu prawnego spowodowała realne obniżenie przewidzianych stawek wynagrodzenia za prowadzone przez pełnomocników z urzędu sprawy w toku ich trwania i pozbawiła prawa do wynagrodzenia odzwierciedlającego nakład pracy i obciążenia kosztowe związane z wykonywanymi czynnościami. Pozostaje to w sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami: ochrony praw słusznie nabytych oraz zakazu dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Według skarżącej nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawnego jest dyskryminacja pełnomocnika ustanowionego z urzędu, któremu przysługuje tylko 150% stawki minimalnej przy równoczesnym zagwarantowaniu pełnomocnikowi "kontraktowemu" sześciokrotnej stawki minimalnej.

Rozprawie będzie przewodniczył sędzia TK Marian Zdyb, a sprawozdawcą będzie sędzia TK Jerzy Ciemniewski.