SK 14/05

Pozbawienie pokrzywdzonego dochodzenia odszkodowania za szkodę na osobie ujawnioną po upływie dziesięciu lat od wystąpienia zdarzenia wyrządzającego szkodę jest niezgodne z Konstytucją.

1 września 2006 r. o godz. 10.00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał skargę konstytucyjną Andrzeja N. dotyczącą przedawnienia roszczenia.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 442 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny przez to, że pozbawia pokrzywdzonego dochodzenia odszkodowania za szkodę na osobie, która ujawniła się po upływie lat dziesięciu od wystąpienia zdarzenia wyrządzającego szkodę, jest niezgodny z art. 2 i art. 77 ust. 1 Konstytucji. Art. 442 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 traci moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2007 r.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że nie może być utrzymywany w systemie prawnym mechanizm powodujący istnienie pozornego prawa majątkowego, które od razu staje się nieskuteczne, podlegając natychmiast przedawnieniu. Wprowadza to w błąd ewentualnych beneficjentów prawa, tworząc złudzenie istnienia skutecznych instrumentów ochrony prawnej. Problem poprawności normatywnej kwestionowanego przepisu nie wiąże się z zastosowaniem samego mechanizmu przedawnienia do roszczeń odszkodowawczych z tytułu zaistniałej szkody ani też z określeniem długości terminów przedawnienia, ale z wadliwym określeniem początku biegu terminu przedawnienia. Po wyroku TK ustawodawca powinien zatem poprawić sam mechanizm liczenia terminu przedawnienia, nie wiążąc jego początku w wypadku szkód z momentem zdarzenia sprawczego, ale z momentem wystąpienia szkody. Zdaniem Trybunału należy wziąć pod uwagę, że nowoczesne metody diagnostyki medycznej, umożliwiają, w sposób coraz bardziej precyzyjny i pewny, określanie związków pomiędzy bardzo nawet odległymi w czasie zdarzeniami (a więc pomiędzy jakimś czynnikiem sprawczym przed laty, a szkodą ujawnioną u pokrzywdzonego). Trybunał Konstytucyjny nie może orzec utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu z chwilą ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw, ponieważ prowadziłoby to do całkowitej destabilizacji stosunków prawnych, ukształtowanych na gruncie istniejących mechanizmów odpowiedzialności odszkodowawczej.

Rozprawie przewodniczył sędzia TK Janusz Niemcewicz, a sprawozdawcą był prezes TK Marek Safjan.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

1 września 2006 r. o godz. 10.00 Trybunał Konstytucyjny rozpozna skargę konstytucyjną Andrzeja N. dotyczącą przedawnienia roszczenia.

Trybunał Konstytucyjny orzeknie w sprawie zgodności art. 442 § 1 kodeksu cywilnego z art. 2, art. 35, art. 37, art. 45 i art. 77 Konstytucji.

Andrzej N. podczas odbywania zasadniczej służby wojskowej w latach 1984-1986 pracował przy stacjach zakłóceń radiolokacyjnych SP 8. W trakcie służby chorował i przebywał na badaniach w Centralnym Wojskowym Szpitalu Klinicznym. W 2002 roku, po rozmowie z lekarzem, Andrzej N. nabrał pewności, że dolegliwości zdrowotne spowodowało napromieniowanie, którego doznał podczas służby wojskowej. Z tego powodu zażądał zasądzenia od Skarbu Państwa - Ministra Obrony Narodowej zadośćuczynienia oraz renty miesięcznej. W pozwie wnioskował o wydanie opinii przez Zakład Medycyny Sądowej po wcześniejszym zbadaniu oraz wydania od władz wojskowych dokumentów leczenia szpitalnego, które zostały utajnione. Sąd okręgowy wyrokiem zaocznym oddalił powództwo jako całkowicie pozbawione podstaw. Sąd apelacyjny, do którego Andrzej N. wniósł apelację, uwzględnił podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia i oddalił apelację. Sąd Najwyższy, na posiedzeniu niejawnym, odmówił przyjęcia kasacji Andrzeja N. Skarżący dowodzi, że przedawnienie roszczenia w każdym przypadku po upływie 10 lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę, narusza zasadę sprawiedliwości społecznej. Uniemożliwia mu wykazanie przed sądem związku przyczynowego między jego obecnym stanem zdrowia a napromieniowaniem w czasie odbywania służby wojskowej. Pozbawia go tym samym konstytucyjnego prawa do sądu i sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.

Rozprawie będzie przewodniczył sędzia TK Janusz Niemcewicz, a sprawozdawcą będzie prezes TK Marek Safjan.