Kp 2/04*

Wyjątek - przewidziany w kwestionowanych przepisach - zezwalający na świadczenia z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej i stomatologii na terenie publicznego zakładu opieki zdrowotnej jest zgodny z Konstytucją.

12 kwietnia 2006 r. o godz. 9.15 Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie rozpoznał wniosek Prezydenta RP dotyczący zmiany w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych na terenie publicznego zakładu opieki zdrowotnej wprowadzonej przez ustawę z dnia 14 maja 2004 r. o zmianie ustawy o zakładach opieki zdrowotnej.

Trybunał orzekł, że:
- artykuł 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 maja 2004 r. o zmianie ustawy o zakładach opieki zdrowotnej dodający do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej ust. 5, w części obejmującej wyrazy "z wyjątkiem świadczeń z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej i stomatologii", nie jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.
- a rt. 1 pkt 1 ustawy wymienionej w punkcie 1 w części dodającej do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej ust. 5 w zakresie, w jakim wyłącza on udzielanie świadczeń z zakresu stomatologii z zakazu prowadzenia na terenie publicznego zakładu opieki zdrowotnej działalności polegającej na udzielaniu takich samych świadczeń zdrowotnych, które są udzielane przez ten zakład, w części obejmującej udzielanie świadczeń zdrowotnych z zakresu stomatologii, jest zgodny z art. 2 Konstytucji.

Wnioskodawca kwestionował posłużenie się przy określaniu wyjątku kryterium "względów społecznych" w sytuacji, gdy sformułowanie zasady (wyliczenie zawarte w kwestionowanych przepisach) posługuje się kryterium organizacyjnym (jak jest zorganizowany zakład opieki zdrowotnej). Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca może wprowadzać w prawie wyjątki od zasad. To zaś powoduje, że istniejące klasyfikacje i podziały decydujące o relacji zasada - wyjątek, z konstytucyjnego punktu wiedzenia mogą operować zróżnicowanymi kryteriami, byleby nie były to kryteria arbitralne. To, że zasadę odniesiono do wszystkich form organizacyjnych niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej, nie oznacza, że w ramach tworzenia wyjątku nie można odwołać się do innego kryterium - rodzaju świadczeń. Odwołanie to nie może być jednak dowolne, arbitralne. Względy socjalne, które wskazano w procesie legislacyjnym jako przyczynę wprowadzenia zaskarżonego wyjątku (ułatwienie dostępności świadczeń opieki podstawowej i stomatologicznej) w pełni odpowiadają wymaganiom stawianym różnicowaniu.

Rozprawie przewodniczył prezes TK Marek Safjan, a sprawozdawcą była sędzia TK Ewa Łętowska.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Monitorze Polskim.

12 kwietnia 2006 r. o godz. 9.15 Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie rozpozna wniosek Prezydenta RP dotyczący zmiany w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych na terenie publicznego zakładu opieki zdrowotnej wprowadzonej przez ustawę z dnia 14 maja 2004 r. o zmianie ustawy o zakładach opieki zdrowotnej.

Trybunał orzeknie w sprawie zgodności art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 maja 2004 roku o zmianie ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, w części obejmującej dodany ust. 5, w zakresie, w którym wyłącza on udzielanie świadczeń zdrowotnych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej i stomatologii z zakazu prowadzenia na terenie publicznego zakładu opieki zdrowotnej działalności polegającej na udzielaniu takich samych świadczeń zdrowotnych, które są udzielane przez ten zakład z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Pierwotny tekst ustawy uchwalonej przez Sejm 31 marca 2002 r. przewidywał generalny zakaz prowadzenia przez inne podmioty na terenie publicznego zakładu opieki zdrowotnej działalności medycznej polegającej na udzielaniu takich samych świadczeń zdrowotnych, jakie udzielane są przez zakład. Senat 15 kwietnia 2004 r. zmienił wskazany przepis i uchwalił, że podmioty udzielające świadczeń z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej oraz stomatologii nie będą objęte zakazem ich udzielania na terenie publicznego zakładu opieki zdrowotnej. Senat zmianę tę uznał za celową i uzasadnioną względami społecznymi. Sejm 14 maja 2004 r. uchwalił ostateczny tekst ustawy w wersji przyjętej przez Senat. Prezydent RP to uregulowanie uważa za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa. Udzielanie świadczeń zdrowotnych wyróżnia wspólna cecha. Jest nią rodzaj prowadzonej działalności. Zróżnicowanie podmiotów oparte zostało na kryterium zakresu działalności - udzielania świadczeń zdrowotnych. Wszelkie odstępstwa od konstytucyjnego nakazu równego traktowania muszą znajdować podstawę w przekonywujących argumentach. Odwołanie się jedynie do względów społecznych jako powodu odmiennego traktowania podmiotów prowadzących tego samego rodzaju działalność jest niewystarczające. Jednocześnie Ustawodawca posługując się określeniem: "z wyjątkiem świadczeń z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej oraz stomatologii" nie zachował precyzyjności i jasności przepisu, uniemożliwiając jego jednolitą wykładnię i stosowanie. Przez co - zdaniem Prezydenta RP - naruszył zasadę przyzwoitej legislacji co stanowi złamanie zasady demokratycznego państwa prawnego.

Rozprawie będzie przewodniczył prezes TK Marek Safjan, a sprawozdawcą będzie sędzia TK Ewa Łętowska.

* Sprostowany postanowieniem z 19 kwietnia 2006 r., w którym Trybunał Konstytucyjny postanawia: sprostować oczywistą omyłkę pisarską w części orzekającej wyroku z dnia 12 kwietnia 2006 r., sygn. akt Kp 2/04, w ten sposób, że w punkcie 2 sentencji w części zdania po przecinku zwrot "w jakim wyłącza on udzielanie świadczeń zdrowotnych i stomatologii" zastępuje się zwrotem "w jakim wyłącza on udzielanie świadczeń z zakresu stomatologii".