K 30/05

Kwestionowany przepis różnicuje osoby bez racjonalnego wyjaśnienia.

3 października o godz. 10.00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczący zasad ustalania dochodu osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 8 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w zakresie, w jakim przepis ten uniemożliwia uznanie za dochód - w odniesieniu do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach określonych w przepisach o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne - kwoty niższej od najniższej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, a jeżeli z tytułu prowadzenia tej działalności nie istnieje obowiązek ubezpieczenia społecznego - kwoty niższej od najniższej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, jest niezgodny z art. 2, art. 32 i art. 71 ust. 1 Konstytucji.

Kwestionowana regulacja sprawia, że poza systemem świadczeń z pomocy społecznej oraz zasiłków rodzinnych mogą pozostawać osoby, którym wsparcie takie przysługiwałoby, gdyby nie prowadziły działalności gospodarczej. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że obowiązujący sposób ustalania dochodu osób prowadzących działalność gospodarczą nie pozostaje w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych, określających prawo do świadczeń pieniężnych oraz zasiłku rodzinnego. Trybunał stwierdził, że zastosowane przez ustawodawcę kryterium mechanicznie wiąże warunki objęcia opieką społeczną z wybraną dowolnie i arbitralnie przesłanką, bez rzeczywistego związku z sytuacją materialną i życiową potencjalnie uprawnionego. Ponadto kwestionowany przepis wprowadza ewidentne zróżnicowanie osób, które nie posiada racjonalnego wyjaśnienia. Zróżnicowanie to ma charakter dyskryminujący, a także nie pozostaje w żadnym związku z tymi normami konstytucyjnymi, które mogłyby ewentualnie uzasadnić odmienne traktowanie podmiotów podobnych.

Rozprawie przewodniczyła sędzia TK Teresa Dębowska-Romanowska, a sprawozdawcą był sędzia TK Jerzy Stępień.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

3 października o godz. 10.00 Trybunał Konstytucyjny rozpozna wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczący zasad ustalania dochodu osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej.

Trybunał Konstytucyjny orzeknie w sprawie zgodności art. 8 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej w zakresie, w jakim przepisy te uniemożliwiają uznanie za dochód - w odniesieniu do osób rozliczających się z podatku na zasadach określonych w przepisach o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne - kwoty niższej od kwoty najniższej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli z tytułu prowadzenia tej działalności nie istnieje obowiązek ubezpieczenia społecznego - kwoty niższej od najniższej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z art. 2, art. 32 i art. 71 ust. 1 Konstytucji.

W kwestionowanym przepisie zawarte są dwie zasady ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń z pomocy społecznej. Jedna odnosi się do osób prowadzących działalność gospodarczą opodatkowaną za zasadach ogólnych. Druga zaś dotyczy osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach określonych w przepisach ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Dochód osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach określonych w przepisach ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim kwartale. Osoby te postawiono zatem w gorszej sytuacji, niż osoby prowadzące pozarolniczą działalność opodatkowaną na zasadach ogólnych, bowiem tym ostatnim pozwolono wykazywać faktycznie uzyskany dochód (rozumiany jako różnicę miedzy przychodem a kosztami jego uzyskania). Zasada wprowadzona do kwestionowanego przepisu ustawy o pomocy społecznej prowadzi do nierównego traktowania pewnej grupy osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą ubiegających się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, ponieważ tylko w stosunku do części z nich dopuszczalne jest odwołanie do rzeczywistego dochodu. W praktyce może to prowadzić do pozbawienia prawa do należnego wsparcia świadczeniami pieniężnymi z pomocy społecznej osób i rodzin znajdujących się w podobnej sytuacji materialnej.

Rozprawie będzie przewodniczyła sędzia TK Teresa Dębowska-Romanowska, a sprawozdawcą będzie sędzia TK Jerzy Stępień.