U 14/02

1 lutego 2005 r. o godz. 10:00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie konstytucyjności niektórych przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych.

Trybunał orzekł, że § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie dodatków mieszkaniowych w zakresie, w jakim wyłącza ubezpieczenie, podatek od nieruchomości i opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów z wydatków stanowiących podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego i w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 23 listopada 2004 r. jest niezgodny z art. 6 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zmianie ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz z art. 92 ust. 1 zd. 1 Konstytucji. Jest natomiast zgodny z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r.
Trybunał uznał, że § 2 ust. 1 pkt 3 powyższego rozporządzenia w zakresie, w  jakim wyłącza ubezpieczenie, podatek od nieruchomości i opłaty za wieczyste użytkowanie gruntu z wydatków stanowiących podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego i w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 23 listopada 2004 r. jest niezgodny z art. 6 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. oraz z art. 92 ust. 1 zd. 1 Konstytucji. Jest zaś zgodny z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r.
Trybunał uznał również, że § 2 ust. 1 pkt 1-5 rozporządzenia w zakresie, w jakim wyłącza z podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego, spośród opłat za świadczenia związane z eksploatacją lokalu mieszkalnego, opłaty za energię elektryczną i gaz oraz w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 23 listopada 2004 r. nie jest niezgodny z art. 6 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. oraz jest zgodny z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. a także z art. 92 ust. 1 zd. 1 Konstytucji.
TK ponadto stwierdził, że § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w zakresie, w jakim wyłącza z podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego, spośród świadczeń związanych z eksploatacją domu jednorodzinnego, opłaty za energię elektryczną i gaz oraz w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 23 listopada 2004 r. nie jest niezgodny z art. 6 ust. 4 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. oraz jest zgodny z art. 9 ust. 1 pkt 1 z dnia 21 czerwca 2001 r. i z art. 92 ust. 1 zd. 1 Konstytucji.

Trybunał Konstytucyjny orzekał tylko w zakresie spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 23 listopada 2004 roku zgodnie z przepisem przejściowym art. 3 ustawy z 8 października 2004 roku nowelizującej ustawę z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych. Obecnie materia objęta zaskarżonymi przepisami rozporządzenia regulowania jest przepisami znowelizowanej ustawy o dodatkach mieszkaniowych z 8 października 2004 roku, która weszła w życie 23 listopada 2004 roku.

Zdaniem Trybunału przepisy § 2 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 są niezgodne z przepisami art. 6 ust. 4 pkt 3 i pkt 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych z 2001 roku. Oznacza to, że wydatki na ubezpieczenie, podatek od nieruchomości oraz opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów należało zaliczać do podstawy obliczania dodatku mieszkaniowego.

Trybunał uznał natomiast za zgodne z ustawą z 2001 roku i z Konstytucją przepisy § 2 ust. 1 pkt 1-5 rozporządzenia, co oznacza, że wydatki za energię elektryczną i gaz nie należały do podstawy obliczania dodatku mieszkaniowego.

Rozprawie przewodniczył sędzia TK Marek Mazurkiewicz, a sprawozdawcą był sędzia TK Adam Jamróz.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

1 lutego 2005 r. o godz. 10:00 Trybunał Konstytucyjny rozpozna wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie konstytucyjności niektórych przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, iż dodatek mieszkaniowy jest szczególnym świadczeniem pieniężnym wypłacanym przez gminę osobom o niskich dochodach znajdującym się w trudnej sytuacji, którym przysługuje tytuł prawny do lokalu. Osobom tym przyznawane są dodatki w celu umożliwienia im zapłaty czynszu oraz pokrycia innych wydatków na zajmowany lokal. Wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między całością wydatków mieszkaniowych przypadających na powierzchnię użytkową danego lokalu, a kwotą wydatków realnie poniesionych przez osobę otrzymującą dodatek. Art. 6 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych zawiera szczegółowe i precyzyjne wyliczenie rodzaju wydatków mieszkaniowych, które powinny być brane pod uwagę przez organ administracji publicznej załatwiający wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego.

Na podstawie upoważnienia zawartego w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych Rada Ministrów została upoważniona do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowego wykazu i wysokości wydatków na zajmowany lokal mieszkalny, stanowiących podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego. Zdaniem wnioskodawcy tak sformułowane upoważnienie ustawowe nie uprawniało Rady Ministrów do wyłączenia określonych elementów wydatków zdefiniowanych w powołanych przepisach ustawy z podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego.

W świetle art. 6 ust. 4 pkt 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wydatkami uwzględnianymi przy obliczaniu dodatku mieszkaniowego są między innymi opłaty eksploatacyjne. Treść tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że niedopuszczalne było wyłączenie w rozporządzeniu określonych składników opłaty eksploatacyjnej z wydatków stanowiących podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego. Zdaniem Rzecznika, § 2 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia w sprawie dodatków mieszkaniowych w zakresie, w jakim wyłącza z podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego opłaty za ubezpieczenia, podatek od nieruchomości i opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów jest niezgodny z art. 6 ust. 4 pkt 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz z upoważnieniem ustawowym zawartym w art. 9 ust. 1 pkt 1 tejże ustawy. Analogiczne zarzuty dotyczą treści § 2 ust. 1-5 kwestionowanego rozporządzenia. Przepis ten wyłącza z podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego opłaty za energię elektryczną i gaz.

Zdaniem rzecznika kwestionowane przepisy rozporządzenia nie służą wykonaniu ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Regulują materię istotną z punktu widzenia prawa obywateli do świadczenia ze strony państwa samoistnie i wbrew postanowieniom ustawy. Oznacza to kolizję z art. 92 ust. 1 zd. 1 Konstytucji, zawierającym nakaz wydawania rozporządzeń w celu wykonania ustawy

Rozprawie będzie przewodniczył sędzia TK Marek Mazurkiewicz, a sprawozdawcą będzie sędzia TK Adam Jamróz.