SK 13/05

Kwestionowany przepis Kodeksu karnego skarbowego jest zgodny z Konstytucją.
12 września o godz. 12.30 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał skargę konstytucyjną Doroty G. dotyczącą zeznania nieprawdy w PIT - 32 o wysokości osiągniętego dochodu.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 56 § 2 w związku z § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy jest zgodny z art. 42 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust. 2 i 3 Konstytucji.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, ze niejasność, nadmierne skomplikowanie przepisów czy wręcz wadliwość konstrukcji prowadząca do rozbieżnych interpretacji są częstymi zjawiskami występującymi w systemie obowiązującego prawa, także w prawie podatkowym i karnym. Jednak ani konieczność wykładni przepisu, ani posłużenie się odesłaniem w zakresie definiowania cech czynu same w sobie nie przesądzają o niekonstytucyjnym przekroczeniu przez ustawodawcę standardu rzetelnej procedury. Zasada określoności ustawy karnej nie wyklucza posługiwania się zwrotami niedookreślonymi lub ocennymi, jeśli ich znaczenie można ustalić. Prawda jest pojęciem normatywym. Ustrojodawca w preambule Konstytucji uznaje prawdę za wartość uniwersalną, na której opiera się ustrój Rzeczypospolitej. Pojęcie to występuje także np. w Kodeksie postępowania cywilnego czy Kodeksie karnym.

Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę na konieczność dbałości o to, żeby przepisy podatkowe były możliwe do prawidłowego odczytania i zrozumienia przez tych, do których są kierowane. Przepisy prawa podatkowego są formułowane w sposób uniwersalny i dotyczą zarówno profesjonalistów prowadzących działalność, dysponujących wyspecjalizowanymi służbami jak i drobnych przedsiębiorców funkcjonujących osobiście. I jedni, i drudzy dokonują samoobliczenia podatku. Sytuacja tej drugiej grupy jest nieporównywalnie gorsza i obarczona większym ryzykiem popełniania błędów powodujących nierzetelność zeznania. Nierzetelność podatkowa nie powinna być jednak utożsamiana automatycznie z dokonaniem oszustwa podatkowego, z czym wiąże się sankcja karna Kodeksu karnego skarbowego. Wymierzenie kary za oszustwo podatkowe wymaga w polskim systemie prawnym ustalenia winy i to winy umyślnej. Musi to zrobić sąd, który powinien brać w takim wypadku pod uwagę okoliczności konkretnego oszustwa i świadomość popełnienia go przez podatnika.

Rozprawie przewodniczyła sędzia TK Teresa Dębowska-Romanowska, a sprawozdawcą była sędzia TK Ewa Łętowska.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

12 września o godz. 12.30 Trybunał Konstytucyjny rozpozna skargę konstytucyjną Doroty G. dotyczącą zeznania nieprawdy w PIT - 32 o wysokości osiągniętego dochodu. Trybunał Konstytucyjny orzeknie w sprawie zgodności art. 56 ustawy z dnia 10 września 1999 roku - Kodeks karny skarbowy z art. 42 w związku z art. 2 Konstytucji.

Dorocie G. postawiono zarzut, iż w złożonym zeznaniu PIT - 32 o wysokości osiągniętego dochodu w 1998 r. podała nieprawdę o prowadzonej działalności gospodarczej. Sąd Rejonowy uznał ją winną popełnienia zarzucanego jej czynu. Sąd Okręgowy podtrzymał w mocy zaskarżony wyrok. Uzasadniając go stwierdził, że zeznanie nieprawdy polegało na wpisaniu nieprawdziwych danych mających wpływ na wielkość zobowiązania podatkowego. Przy czym dla istoty sprawy nie miało znaczenia, czy było to zaniżenie przychodów, czy zawyżenie kosztów ich uzyskania powodujące narażenie Skarbu Państwa na uszczuplenie podatku. Zdaniem skarżącej kwestionowany przepis posługuje się pojęciem nieprawdy, chociaż nie zostało nigdzie w przepisach wyjaśnione. Nie wiadomo, czy oznacza niezgodność ze stanem faktycznym, czy też z odpowiednimi uregulowaniami prawa podatkowego. Brak ścisłości umożliwia w konsekwencji dowolną interpretację przepisów Kodeksu karnego skarbowego. Przepisy karne powinny opisywać przestępstwo w sposób maksymalnie dokładny. Elementy czynu przestępczego muszą być zdefiniowane w sposób kompletny, precyzyjny i jednoznaczny. Każdy przepis prawny powinien być skonstruowany poprawnie zarówno z punktu widzenia językowego jak i logicznego, co oznacza m.in. obowiązek tworzenia przepisów klarownych i zrozumiałych.

Rozprawie będzie przewodniczyła sędzia TK Teresa Dębowska-Romanowska, a sprawozdawcą będzie sędzia TK Ewa Łętowska.