SK 10/05

Przepisy ustawy z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych w brzmieniu nadanym ustawą z 21 grudnia 2001 r. stanowiące o wygaśnięciu hipoteki z mocy prawa są niedopuszczalną ingerencją w konstytucyjnie chronione prawa wierzyciela hipotecznego.

21 grudnia o godz. 9.15 Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie rozpoznał skargę konstytucyjną Kredyt Banku S.A. dotyczącą wygaśnięcia hipoteki z mocy prawa.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy art. 44 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 21 grudnia 2001 r. są niezgodne z art. 64 ust. 2 w związku z art. 2, art. 20 i art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że kwestionowane przepisy są niedopuszczalną ingerencją w sferę konstytucyjnie chronionych praw wierzyciela hipotecznego. Ustawodawca nie przewidział przy tym rozwiązania sytuacji, w której spółdzielnia nie posiada nieruchomości, na której mogłaby ustanowić nową, "zastępczą" hipotekę. Tymczasem hipoteka obejmuje nieruchomość wraz z przynależnościami i utrzymuje się na niej jako na całości aż do zupełnego wygaśnięcia wierzytelności, którą zabezpiecza. Późniejsze zmiany dotyczące nieruchomości, np. jej podział, muszą pozostawać bez wpływu na sytuację prawną wierzyciela hipotecznego. Trybunał podkreślił, że sama regulacja przewidująca wygaśnięcie hipoteki nie musiałaby zostać oceniona negatywnie, o ile ustawodawca wprowadziłby alternatywne i co najmniej równoważne środki ochrony interesów wierzyciela.

Wyrok TK wymaga stosownej interwencji ustawodawcy w kierunku stworzenia zupełnie nowego mechanizmu gwarantowania praw wierzycieli hipotecznych bądź też co najmniej wprowadzenia obowiązku podziału powstałej hipoteki łącznej w stosunku odpowiadającym udziałowi poszczególnych właścicieli w nieruchomości wspólnej. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny odroczył wejście w życie wyroku o rok.

Rozprawie przewodniczył prezes TK Marek Safjan, a sprawozdawcą był sędzia TK Marian Zdyb.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

21 grudnia o godz. 9.15 Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie rozpozna skargę konstytucyjną Kredyt Banku S.A. dotyczącą wygaśnięcia hipoteki z mocy prawa.

Trybunał Konstytucyjny orzeknie w sprawie zgodności: art. 44 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o spółdzielniach mieszkaniowych z art. 2, art. 20, art. 21, art. 32 i art. 64 ust. 2 Konstytucji.

Kredyt Bank S.A. udzielił przedsiębiorstwu budowlanemu kredytu na wniesienie wkładu budowlanego do spółdzielni mieszkaniowej w celu otrzymania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu użytkowego przeznaczonego na hotel w budynku tej spółdzielni. Droga sądowa rozpoczęła się od wniosku do sądu właściciela nieruchomości tj. spółdzielni mieszkaniowej o wykreślenie hipoteki, a została wyczerpana poprzez oddalenie kasacji postanowieniem Sądu Najwyższego. W uzasadnieniu postanowienia SN stwierdził, że z chwilą ustanowienia odrębnej własności lokali w nieruchomościach stanowiących własność spółdzielni mieszkaniowych hipoteki obciążające te nieruchomości wygasają. Wygaśnięcie hipoteki, zdaniem skarżącego, pozbawiło go faktycznej możliwości zaspokojenia jego wierzytelności. Jak wynika również z licznych publikacji prasowych przytoczonych w skardze, regulacja ta pozwala spółdzielniom mieszkaniowym na unikanie spłacania części długów. Zdaniem skarżącego kwestionowane przepisy naruszają przede wszystkim zasadę społecznej gospodarki rynkowej opartej na wolności działalności gospodarczej, własności prywatnej, oraz solidarności, dialogu i współpracy partnerów społecznych. A także m.in. zasadę równości wobec prawa i zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Rozprawie będzie przewodniczył prezes TK Marek Safjan, a sprawozdawcą będzie sędzia TK Marian Zdyb.