P 16/04

Powierzenie radom gmin wyboru ławników nie może być traktowane jako naruszenie konstytucyjnej zasady odrębności i niezależności władzy sądowniczej.

29 listopada 2005 r. o godz. 10.00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczące wyboru ławników przez radę gminy do Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa na kadencję 2004 -2007.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 160 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych w zakresie, w jakim upoważnia rady gmin do wyłącznego wyboru ławników, jest zgodny z art. 10, art. 173 oraz art. 186 ust. 1 Konstytucji.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że kwestionowany przepis pozostawia wprawdzie wybór ławników wyłącznie radom gmin, ale inna regulacja tej ustawy uprawnia wiele podmiotów do przedstawiania kandydatów na ławników. Prezesi właściwych sądów mają prawo do zgłaszania radom gmin kandydatów na ławników, występowania do rad gmin z wnioskami o odwołanie ławników oraz zawieszania ich w czasie trwania kadencji w pełnieniu obowiązków. Powierzenie radom gmin kompetencji wyboru ławników nie może więc być traktowane jako naruszenie konstytucyjnej zasady odrębności i niezależności władzy sądowniczej. Trybunał uznał więc, że zaskarżony przepis nie pozwala na nadmierne i arbitralne wkraczanie władzy wykonawczej w obszar funkcjonowania sądu.

Trybunał zauważył ponadto, że skoro udział ławników w orzekaniu ma gwarantować możliwość dokonywania wielostronnej analizy i oceny rozpatrywanych spraw sądowych, nie byłoby pożądane, aby decydujący głos w sprawie wyboru ławników miała Krajowa Rada Sądownictwa. Liczba wybieranych co cztery lata ławników (na kadencję 2004-2007 - ponad 43 500 osób) uzasadnia przypuszczenie, że skala tego przedsięwzięcia znacznie przekraczałaby możliwości partycypowania w nim Krajowej Rady Sądownictwa. Rola KRS byłaby w tym procesie jedynie symboliczna.

Rozprawie przewodniczyła sędzia TK Ewa Łętowska, a sprawozdawcą był sędzia TK Mirosław Wyrzykowski.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

29 listopada 2005 r. o godz. 10.00 Trybunał Konstytucyjny rozpozna pytanie prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczące wyboru ławników przez radę gminy do Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa na kadencję 2004 -2007.

Trybunał Konstytucyjny orzeknie w sprawie zgodności art. 160 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku - Prawo o ustroju sądów powszechnych w zakresie, w jakim upoważniają rady gmin do wyłącznego wyboru ławników, z art. 10, art. 173 i art. 186 ust. 1 Konstytucji oraz art. 161, art. 162, art. 163 § 2 i art. 164 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku - Prawo o ustroju sądów powszechnych, w zakresie, w jakim określają kompetencje rady gminy do wyłącznego wyboru ławników, z art. 10, art. 173 i art. 186 ust. 1 Konstytucji.

Rada Miejska Konstancina - Jeziornej w 2003 roku podjęła uchwałę w sprawie wyboru ławników do Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa na kadencję 2004 -2007. Wojewoda Warszawski zaskarżył uchwałę, zarzucając wybór osób, które zostały zgłoszone przez partię polityczną. Obowiązujące przepisy powierzają radom gmin wyłączną właściwość do obsadzania stanowisk ławników. Sąd pytający ma wątpliwości co do przyznania w tej kwestii wyłącznych kompetencji organom samorządu terytorialnego. W konsekwencji prowadzi to bowiem do decydowania o obsadzie osobowej składów orzekających. Może to spowodować przegłosowanie sędziów zawodowych, co stawia pod znakiem zapytania niezależność władzy sądowniczej. Zdaniem sądu pytającego jest to niezgodne również z zasadą podziału władz. Zasada ta nie ma charakteru czysto organizacyjnego, ale jej celem jest także ochrona praw człowieka przed nadużywaniem władzy przez którykolwiek ze sprawujących ja organów.

Rozprawie będzie przewodniczyła sędzia TK Ewa Łętowska, a sprawozdawcą będzie sędzia TK Mirosław Wyrzykowski.