P 13/04

Wprowadzony w 1991 r. przepis ograniczający wskaźnik wysokości podstawy wymiaru świadczenia jest zgodny z Konstytucją.

24 października o godz. 12. 00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Apelacyjnego w Katowicach dotyczące ustalenia wysokości świadczeń osób, od których składka na ubezpieczenie społeczne była pobierana bez zastosowania ograniczenia określonego w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust.1 Konstytucji.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ograniczenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru świadczenia (WWPW) zostało wprowadzone w 1991 r. jako element reformy systemu zabezpieczenia społecznego. Zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami odprowadzanie składki ZUS obciążało pracodawcę, stanowiąc swego rodzaju podatek celowy - od zatrudnienia. Zarówno wysokość jak i pobór składek nie wpływał na obniżenie bieżących dochodów pracownika ani też na tworzenie jego indywidualnego funduszu emerytalnego. Później nastąpiła całkowita zmiana systemu emerytalnego, zaczęła także obowiązywać Konstytucja z 2 kwietnia 1997 r. Zakres ochrony konstytucyjnej dotyczy teraz "minimalnego standardu wymagań", które ustawodawca musi uwzględnić, aby nie naruszyć Konstytucji. Każdy podmiot, a więc także ubezpieczony musi się jednak liczyć z tym, że zmiana warunków społecznych lub gospodarczych może wymagać zmian w obowiązującym prawie, a w szczególności obejmuje również ryzyko niekorzystnych zmian systemu prawnego. Stworzenie efektywnego systemu emerytalno-rentowego, opartego w założeniu na jednolitych zasadach dla wszystkich ubezpieczonych, co nie było możliwe bez ograniczenia niektórych uprawnień zagwarantowanych w poprzednim systemie emerytalno-rentowym, jest zgodne z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny stwierdził również, że wprowadzone ustawą z 17 grudnia 1998 r. jednolite regulacje prawne w stosunku do wszystkich uprawnionych oraz jednakowe mechanizmy traktowania wszystkich świadczeniobiorców bez względu na czas powstania ich prawa do świadczeń wraz z likwidacją skutków "starego portfela" nie naruszają Konstytucji.

Rozprawie przewodniczył sędzia TK Marian Grzybowski, a sprawozdawcą był sędzia TK Marek Mazurkiewicz .

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

24 października o godz. 12. 00 Trybunał Konstytucyjny rozpozna pytanie prawne III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Apelacyjnego w Katowicach dotyczące ustalenia wysokości świadczeń osób, od których składka na ubezpieczenie społeczne była pobierana bez zastosowania ograniczenia określonego w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Trybunał Konstytucyjny orzeknie w sprawie zgodności art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie, w jakim dotyczy ustalenia wysokości świadczeń osób, od których składka na ubezpieczenie społeczne była pobierana bez zastosowania ograniczenia, określonego przepisem art. 19 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Halina P. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przeliczenie pobieranej przez nią renty rodzinnej. Chodziło o zastosowanie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru świadczenia (WWPW) w wysokości 498,77 proc. w miejsce obecnego wskaźnika wynoszącego 250 proc. Organ rentowy wniosek załatwił odmownie, zaś sąd okręgowy oddalił odwołanie. Zdaniem sądu apelacyjnego istnieje zasadnicza wątpliwość, co do konstytucyjności kwestionowanego przepisu. Osoby otrzymujące świadczenie ustalane w oparciu o podstawę wymiaru składek sprzed roku 1999 tracą w stosunku do tych, u których wprawdzie stosuje się ten sam wskaźnik - 250 proc., ale ich roczna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe została przez przepisy ograniczona. Wysokość odprowadzanych składek na ubezpieczenie społeczne nie jest skorelowana z wysokością WWPW. Osoby, które odprowadzały relatywnie bardzo wysokie składki uzyskują po przejściu na emeryturę czy rentę świadczenie niższe niż wynika to z wysokości odprowadzonych składek. Zdaniem pytającego sądu legitymujący się takimi samymi okresami składkowymi i nieskładkowymi mają prawo oczekiwać, że ich świadczenia będą zróżnicowane proporcjonalnie do wysokości WWPW.

Rozprawie będzie przewodniczył sędzia TK Marian Grzybowski, a sprawozdawcą będzie sędzia TK Marek Mazurkiewicz .