P 11/05

Zbywalność własnościowego prawa do lokalu nie może być ograniczona jedynie przez bliżej nieokreślony interes spółdzielni.

9 listopada 2005 r. o godz. 13.00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne VI Wydziału Cywilnego Sądu Apelacyjnego w Warszawie dotyczące ograniczenia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 223 § 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze uchylony przez art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz niektórych innych ustaw jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przyjęta w kwestionowanym przepisie formuła uzależniająca zbycie własnościowego prawa do lokalu od arbitralnej decyzji spółdzielni, podejmowanej w oparciu o bliżej niesprecyzowane prawnie kryteria, nie umożliwia właściwego wyważenia interesów spółdzielni oraz jej członków. Ograniczenie zbywalności prawa należy postrzegać jako środek zbyt drastyczny. Równocześnie nie jest ono konieczne ze względu na istnienie innych, mniej dolegliwych instrumentów prawnych. Ogólne i kategoryczne wymaganie dotyczące nabycia prawa własnościowego przyjęte w prawie spółdzielczym nie pozwala w konsekwencji na rozsądne zrównoważenie interesów spółdzielni ani jej członków. Zbywalność własnościowego prawa do lokalu, stanowiącego dla wielu osób najważniejszy składnik posiadanego majątku nie może być ograniczona jedynie przez bliżej nieokreślony interes spółdzielni. Trybunał Konstytucyjny nie wyklucza co do zasady możliwości wykreowania takiego prawa podmiotowego, które będzie związane z członkostwem w spółdzielni. Prawo to musi się jednak różnić w sposób istotny od prawa własności, nie tylko z punktu widzenia formalnego, ale również ekonomicznego.

Rozprawie przewodniczył wiceprezes TK Andrzej Mączyński, a sprawozdawcą był prezes TK Marek Safjan .

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

9 listopada 2005 r. o godz. 13.00 Trybunał Konstytucyjny rozpozna pytanie prawne VI Wydziału Cywilnego Sądu Apelacyjnego w Warszawie dotyczące ograniczenia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu.

Trybunał Konstytucyjny orzeknie w sprawie zgodności art. 223 § 2 ustawy z dnia 16 września 1982 roku - Prawo spółdzielcze w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 stycznia 2003 roku z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Elżbieta J. w 2000 r. nabyła aktem notarialnym spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Notariusz poinformował ją, że zbycie tego prawa jest uzależnione od przyjęcia jej w poczet członków spółdzielni. W lipcu 2002 r. komornik sądowy prowadzący egzekucję przeciwko poprzedniej właścicielce mieszkania skierował do spółdzielni mieszkaniowej zawiadomienie o zajęciu spółdzielczego własnościowego prawa do tego lokalu. 4 listopada 2002 r. zgłosił takie samo zastrzeżenie prowadząc egzekucję na wniosek innego wierzyciela. Elżbieta J. złożyła 5 listopada 2002 r. wniosek o przyjęcie w poczet członków spółdzielni. Spółdzielnia oddaliła jej wniosek wobec zajęcia przez komornika prawa do lokalu. Taki stan faktyczny ustalił sąd okręgowy i uznał, że Elżbiecie J. nie przysługuje prawo do tego lokalu. Elżbieta J. złożyła apelację zarzucając naruszenie prawa materialnego przez niesłuszne użycie przepisu, który jest niezgodny z Konstytucją. Pytający sąd stwierdził, że w czasie zakupu przez Elżbietę J. mieszkania i następnie zajęcia prawa własności obowiązywał kwestionowany przepis. W 2003 r. weszły w życie zmiany w ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych, ale zachowane zostało takie samo unormowanie. W 2004 r. TK orzekł, że jest ono niezgodne z Konstytucją i 15 kwietnia 2004 r. przestało obowiązywać. Wyrok TK nie odnosił się jednak do poprzednio obowiązującego przepisu, którego dotyczy pytanie sądu. Z uwagi na identyczną treść obydwu przepisów, zdaniem sądu, zachodzi potrzeba stwierdzenia, czy kwestionowany przepis jest zgodny z Konstytucją.

Rozprawie będzie przewodniczył wiceprezes TK Andrzej Mączyński, a sprawozdawcą będzie prezes TK Marek Safjan .