P 10/03

Ustalanie wynagrodzeń za korzystanie z utworów następuje w konkretnej umowie między organizacją posiadającą zatwierdzone tabele a użytkownikiem.

21 listopada 2005 r. o godz. 12.30 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne Sądu Okręgowego w Warszawie, Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów dotyczące ustalania wynagrodzeń za korzystanie z utworów lub artystycznych wykonań.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych w zakresie, w jakim dotyczy zatwierdzania lub odmowy zatwierdzenia przez Komisję Prawa Autorskiego przedstawionych przez organizacje zbiorowego zarządzania tabel wynagrodzeń za korzystanie z utworów lub artystycznych wykonań objętych zbiorowym zarządzaniem, nie jest niezgodny z art. 22 w związku z art. 2 Konstytucji.

Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, ograniczenie swobody umów nie wynika z zaskarżonego przepisu art. 108 ust. 3 ustawy o prawie autorskim. Problemu tego dotyczy art. 109 tej ustawy, gdyż odnosi się do umów, które winny uwzględniać ceny zawarte w tabelach wynagrodzeń jako ceny minimalne. Przepis ten wskazuje więc skutki prawne decyzji zatwierdzających tabele wynagrodzeń. To na jego mocy ceny zawarte w zatwierdzonych tabelach wynagrodzeń są cenami minimalnymi w każdej umowie zawartej przez organizację, do której należy decyzja zatwierdzająca tabele wynagrodzeń. Jednakże sąd pytający nie poddał tego przepisu ustawy kontroli konstytucyjnej. Trybunał stwierdził także, że w trakcie procesu zatwierdzania przez komisję tabel wynagrodzeń nie dochodzi do "urzędowego zatwierdzania cen", ani też do "ustalania cen w obrocie gospodarczym", jak twierdził pytający sąd. Ustalanie cen następuje w konkretnej umowie między organizacją posiadającą zatwierdzone tabele a użytkownikiem. Cena minimalna, wynikająca z zatwierdzonych tabel wynagrodzeń, ogranicza swobodę umów w zakresie ceny. Zostaje jednak "ustalona", przez strony umowy. Mimo więc ograniczenia swobody umów w zakresie cen, stosunki między organizacją a użytkownikami, których dotyczy zatwierdzona tabela wynagrodzeń, pozostają stosunkami umownymi.

Rozprawie przewodniczył sędzia TK Mirosław Wyrzykowski, a sprawozdawcą był sędzia TK Adam Jamróz .

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

21 listopada 2005 r. o godz. 12.30 Trybunał Konstytucyjny rozpozna pytanie prawne Sądu Okręgowego w Warszawie, Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów dotyczące ustalania wynagrodzeń za korzystanie z utworów lub artystycznych wykonań.

Trybunał Konstytucyjny orzeknie w sprawie zgodności art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych z art. 22 w związku z art. 2 Konstytucji.

Pytanie sądu dotyczy przepisu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, który pozwala komisjom powoływanym przez właściwego ministra ustalać wynagrodzenie za korzystanie z utworów lub artystycznych wykonań objętych zbiorowym zarządzaniem. Ustalanie cen, zdaniem pytającego sądu, jest ingerencją w wolność gospodarczą. Ogranicza strony, w tym przypadku twórcę i podmiot chcący wykorzystać utwór, w zakresie możliwości negocjowania ceny i innych warunków umownych. W ocenie sądu, ograniczenie to jest uzasadnione z punktu widzenia interesu publicznego, bo ma zapewnić twórcom ochronę ich praw. Zastrzeżenia budzi jednak zbyt ogólny charakter ograniczenia. Kwestionowany przepis o prawie autorskim nie zawiera żadnych kryteriów określania i zatwierdzania stawek w tabelach wynagrodzeń. Mogą więc one być określane i zatwierdzane w sposób całkowicie dowolny.

Rozprawie będzie przewodniczył sędzia TK Mirosław Wyrzykowski, a sprawozdawcą będzie sędzia TK Adam Jamróz .