Kp 3/05

Bezwarunkowe przeniesienie zadań publicznych związanych z ochroną zdrowia i prowadzeniem żłobków na dzielnice jest niezgodne z Konstytucją.

7 grudnia 2005 r. o godz. 10.00 Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie rozpoznał wniosek Prezydenta RP dotyczący ustawy z 1 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o ustroju miasta stołecznego Warszawy. Prezydent RP zakwestionował pozbawienie gminy prawa do wykonywania zadania własnego w zakresie ochrony zdrowia oraz upoważnienie Prezesa Rady Ministrów do nadania w drodze rozporządzenia statutu miasta st. Warszawy.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że:
- art. 1 pkt 3 lit. b i c ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o ustroju miasta stołecznego Warszawy w zakresie, w jakim pozbawia gminę m. st. Warszawa prawa wykonywania zadania własnego obejmującego sprawy ochrony zdrowia i prowadzenie żłobków oraz przekazuje organom dzielnicy uprawnienia stanowiące i wykonawcze przewidziane prawem, związane z wykonywaniem tego zadania, jest niezgodny z art. 16 ust. 2, art. 163 oraz art. 164 ust. 1 i 3 Konstytucji;
- art. 2 powyższej ustawy jest zgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 169 ust. 4 Konstytucji.
Ponadto TK uznał, że art. 1 pkt 3 lit. b i c ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. nie jest nierozerwalnie związany z całą ustawą.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że bezwarunkowe przeniesienie zadań publicznych związanych z ochroną zdrowia i prowadzeniem żłobków na dzielnice, nie stanowiące ani jednostek samorządu terytorialnego, ani organów innej władzy publicznej jest niezgodne z Konstytucją. Przekazanie dzielnicom zadań stanowi wkroczenie w sferę samodzielności gminy. Jednostki samorządu terytorialnego wykonując zadania publiczne uczestniczą w sprawowaniu władzy w granicach samodzielności przyznanej im przez prawo i prawem chronionej. Zdaniem TK koncentracja przekazanych samorządowi uprawnień powinna następować na tym szczeblu zasadniczego podziału terytorialnego państwa, na którym zostanie zapewniona zdolność wykonywania zadań publicznych. W pewnych sytuacjach scentralizowanie kompetencji i środków finansowych może być konieczne dla właściwej realizacji zadań publicznych, czego przykładem jest ustrój organizacyjny i finansowy Warszawy.

Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a statut jest elementem systemu ustrojowego prawa samorządu. Tak więc uchwalenie statutu należy traktować jako element realizacji zasady legalizmu. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego istnieje konieczność wyposażenia organu nadzoru w środki, które mogą doprowadzić do osiągnięcia stanu zgodnego z prawem. Do zakresu swobody legislacyjnej ustawodawcy należy dobór tych środków w granicach wyznaczonych przez Konstytucję. Zastępczy charakter nadania statutu Warszawy przez Prezesa Rady Ministrów oraz utrata jego mocy obowiązującej wraz z wejściem w życie statutu uchwalonego przez Radę m. st. Warszawy pozwalają uznać, że uprawnienie Prezesa Rady Ministrów jest zgodne z Konstytucją.

Rozprawie przewodniczył prezes TK Marek Safjan, a sprawozdawcą był sędzia TK Jerzy Ciemniewski..

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

7 grudnia 2005 r. o godz. 10.00 Trybunał Konstytucyjny pełnym składzie rozpozna wniosek Prezydenta RP dotyczący ustawy z 1 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o ustroju miasta stołecznego Warszawy. Prezydent RP kwestionuje: pozbawienie gminy prawa do wykonywania zadania własnego w zakresie ochrony zdrowia oraz upoważnienie Prezesa Rady Ministrów do nadania w drodze rozporządzenia statutu miasta st. Warszawy.

Trybunał Konstytucyjny orzeknie w sprawie zgodności:
- art. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 1 lipca 2005 roku o zmianie ustawy o ustroju miasta stołecznego Warszawy w części dotyczącej art. 11 ust. 2 pkt 3 oraz lit. c zmieniające ustawę z dnia 15 marca 2002 roku o ustroju miasta stołecznego Warszawy - w zakresie, w jakim naruszają pozycję ustrojową gminy jako podstawowej jednostki samorządu terytorialnego oraz zasadę samodzielności, pozbawiając gminę prawa wykonywania zadania własnego obejmującego sprawy ochrony zdrowia - z art. 16 ust. 2, art. 163 oraz z art. 164 ust. 1 i 3 Konstytucji;
- art. 2 ustawy z dnia 1 lipca 2005 roku o zmianie ustawy o ustroju miasta stołecznego Warszawy - w zakresie, w jakim upoważnia Prezesa Rady Ministrów do nadania, w drodze rozporządzenia, statutu miasta stołecznego Warszawy - z art. 92 ust. 1 i art. 169 ust. 4 Konstytucji.

Zgodnie z art. 1 pkt 3 lit. b ustawy z 1 lipca 2005 roku o zmianie ustawy o ustroju miasta stołecznego Warszawy do zakresu działania dzielnicy należą zadania związane z ochroną zdrowia oraz prowadzenie żłobków. Dotychczasowa regulacja przewidywała, że dzielnica miała wprawdzie podobne kompetencje, ale w zakresie określonym przez statut miasta i inne uchwały Rady m.st. Warszawy. Wejście w życie nowych przepisów spowoduje, że po upływie 14 dni od ogłoszenia ustawy nowelizującej w Dzienniku Ustaw gmina jaką jest miasto stołeczne Warszawa wskutek arbitralnej decyzji ustawodawcy utraci prawo do zaspokajania potrzeb wspólnoty samorządowej w zakresie ochrony zdrowia. Utworzenie jednostek pomocniczych - dzielnic Warszawy nie oznaczało pozbawienia organu stanowiącego jednostki samorządowej, jakim jest Rada m. st. Warszawy odpowiednich uprawnień. Zdaniem Prezydenta RP kwestionowana ustawa przekazując zadania własne gminy jednostce pomocniczej tej gminy - dzielnicy, pozostawia poza kontrolą sposób wykonywania zadań i uniezależnia organy wykonawcze dzielnic wraz z ich organami pomocniczymi (urzędy dzielnic) od organów gminy. Wykracza w ten sposób poza konstytucyjny system ustroju samorządu terytorialnego.

Art. 2 ustawy z 1 lipca 2005 roku upoważnia Prezesa Rady Ministrów do nadania w drodze rozporządzenia, statutu m. st. Warszawy, jeżeli Rada m. st. Warszawy w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie kwestionowanej ustawy tego statutu nie uchwali. Zgodnie z Konstytucją regulacje dotyczące kształtu ustroju jednostek samorządu terytorialnego mogą być ustalane przepisami rangi konstytucyjnej, ustawowej i odpowiednio przepisami stanowionymi przez rady gmin, rady powiatów i sejmiki województw. Od tej reguły nie ma wyjątku. Zdaniem Prezydenta RP wobec tak jednoznacznie brzmiącego przepisu Konstytucji ustrój jednostki samorządu terytorialnego nie może być ustalany drogą aktu podustawowego wydawanego przez organ administracji rządowej.

Rozprawie będzie przewodniczył prezes TK Marek Safjan, a sprawozdawcą będzie sędzia TK Jerzy Ciemniewski..