K 35/04

14 marca 2005 r. o godz. 12.30 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie konstytucyjności niektórych przepisów Kodeksu postępowania karnego w zakresie, w jakim nie przewidują możliwości sądowej kontroli postanowienia prokuratora o wynagrodzeniu biegłego.

Trybunał orzekł, że art. 465 § 2 Kodeksu postępowania karnego w części zawierającej zwrot "a w wypadkach przewidzianych przez ustawę - sąd", w zakresie, w jakim pomija sądową kontrolę postanowienia prokuratora o wynagrodzeniu biegłego, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji.

W trakcie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym Rzecznik Praw Obywatelskich zmodyfikował zakres wniosku. Trybunał rozpatrzył część wniosku dotyczącą art. 465 § 2 Kodeksu postępowania karnego. Istotą rozpatrywanej sprawy była odpowiedź na pytanie, czy dopuszczalna konstytucyjnie jest sytuacja, gdy w wyniku sporu o wysokość wynagrodzenia między biegłym a prokuratorem nie ma możliwości poddania kwestii wynagrodzenia rozstrzygnięciu sądowemu. Wyłączenie sądowej kontroli poprawności ustalenia wysokości wynagrodzenia biegłego ze względu na to, że wynagrodzenie ma charakter konstytucyjnego prawa majątkowego, jest swojego rodzaju pominięciem ustawodawcy.

Trybunał uznał, że zakres rozstrzygnięcia, który został przedstawiony w sentencji orzeczenia jest zakresem bardzo wąskim. Dotyczy bowiem fragmentu jednego przepisu i to tylko w pewnym zakresie: pominięcia kontroli sądowej. Przepis ten pozostaje więc w porządku prawnym. Zadaniem ustawodawcy pozostaje natomiast dokonanie takiej modyfikacji Kodeksu postępowania karnego, która uwzględniłaby w optymalnym zakresie dyrektywy wynikające z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji. Nie jest natomiast rolą Trybunału Konstytucyjnego wskazywanie, jaki sąd byłby właściwy dla rozstrzygania zażalenia na postanowienie prokuratury.

Rozprawie przewodniczył sędzia TK Mirosław Wyrzykowski, a sprawozdawcą był sędzia TK Marian Zdyb.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

14 marca 2005 r. o godz. 12:30 Trybunał Konstytucyjny rozpozna wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie konstytucyjności niektórych przepisów Kodeksu postępowania karnego w zakresie, w jakim nie przewidują możliwości sądowej kontroli postanowienia prokuratora o wynagrodzeniu biegłego.

Biegły jest osobą powoływaną w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie danego zagadnienia w postępowaniu sądowym lub administracyjnym wymaga wiedzy specjalistycznej, którą nie dysponuje sąd lub organ rozpoznający sprawę. W postępowaniu karnym biegły może być także powoływany przez organ prowadzący postępowanie przygotowawcze. Wysokość wynagrodzenia biegłego określa sąd (w postępowaniu przygotowawczym - prokurator), uwzględniając kwalifikacje, nakład pracy i poświęcony czas oraz w miarę potrzeby poniesione wydatki (art. 10 dekretu z 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym).

Wysokość przyznanego przez organ wynagrodzenia biegły może kwestionować w drodze zażalenia. W postępowaniu sądowym o wynagrodzeniu biegłego rozstrzyga sąd orzekający co do istoty sprawy. W postępowaniu przygotowawczym zażalenie rozpoznaje prokurator nadrzędny (art. 465 § 2 K.p.k.). Orzecznictwo Sądu Najwyższego konsekwentnie wyłącza możliwość wytoczenia w takich sprawach powództwa przed sądem cywilnym. Zatem biegły wykonujący czynności w postępowaniu przygotowawczym nie ma możliwości poddania kwestii wynagrodzenia rozstrzygnięciu sądowemu. Zdaniem Rzecznika art. 302 § 1 w związku z art. 465 § 2 K.p.k. nie przewidując sądowej kontroli postanowienia prokuratora o wysokości przyznanego biegłemu wynagrodzenia pozbawia biegłego prawa dostępu do sądu. Narusza zatem art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji. Wnioskodawca podkreśla, że wyłączenie drogi sądowej dla ochrony prawa majątkowego biegłego jest sprzeczne z art. 45 ust. 1 Konstytucji, zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.

Rozprawie będzie przewodniczył sędzia TK Mirosław Wyrzykowski, a sprawozdawcą będzie sędzia TK Marian Zdyb.