K 22/05

Upoważnienia do wydania rozporządzeń w sprawie dokumentacji medycznej zawarte w ustawie o ZOZ nie spełniają wymogu odpowiedniej szczegółowości ani nie określają wytycznych treściowych, są więc niezgodne z Konstytucją.

28 listopada 2005 r. o godz. 12.00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczący upoważnień zawartych w ustawie z 30 sierpnia 1991 roku o zakładach opieki zdrowotnej do wydania rozporządzeń w sprawie dokumentacji medycznej oraz przekroczeń upoważnień ustawowych w rozporządzeniach Ministra Zdrowia, Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, Ministra Sprawiedliwości, Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie dokumentacji medycznej.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że:
- art. 18 ust. 6 i 7 ustawy dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji.

- § 53 ust. 3 zdanie 2, § 54 ust. 6 oraz § 54a rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 sierpnia 2001 r. w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej w zakładach opieki zdrowotnej, sposobu jej prowadzenia oraz szczegółowych warunków jej udostępniania są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji.

- § 16 ust. 3 zdanie 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 20 sierpnia 1999 r. w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej prowadzenia i udostępniania przez zakłady opieki zdrowotnej utworzone przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji.

- § 23 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 maja 2002 r. w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej prowadzenia i udostępniania w zakładach opieki zdrowotnej dla osób pozbawionych wolności jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji.

- § 22 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 1 października 2002 r. w sprawie dokumentacji medycznej w zakładach opieki zdrowotnej utworzonych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji.

Powyższe przepisy tracą moc obowiązującą 31 maja 2006 r.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że upoważnienia do wydania rozporządzeń w sprawie dokumentacji medycznej zawarte w kwestionowanych przepisach ustawy o ZOZ nie spełniają wymogu odpowiedniej szczegółowości ani nie określają wytycznych treściowych, są więc niezgodne z Konstytucją. Z tych samych przyczyn niekonstytucyjne są zakwestionowane przepisy rozporządzeń wydane na podstawie zaskarżonej regulacji. Trybunał zauważył też, że ustawodawca nie zawarł w ustawie o ZOZ wyliczenia, co składa się na dokumentację medyczną. Przepisy wskazują jednak, że chodzi o dane dotyczące stanu zdrowia pacjentów oraz o informacje o udzielanych świadczeniach medycznych. Tym samym ustawodawca nie pozostawił organom wykonawczym swobodnego definiowania pojęcia "dokumentacja medyczna", lecz jedynie upoważnił do określenia jej rodzajów. Rozwiązanie takie nie budzi wątpliwości Trybunału z punktu widzenia zasady wyłączności ustawowej. Zdaniem Trybunału opłata za udostępnienie dokumentacji medycznej ma pewne cechy ceny za usługę, tzn. wysokość opłaty łączy się z kosztem faktycznie świadczonej usługi. W związku z tym każdy uprawniony powinien otrzymywać od zakładu opieki zdrowotnej świadczenie wzajemne, które nie ma mniejszej wartości niż jego opłata.

Rozprawie przewodniczył sędzia TK Marek Mazurkiewicz, a sprawozdawcą był sędzia TK Bohdan Zdziennicki.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

28 listopada 2005 r. o godz. 12.00 Trybunał Konstytucyjny rozpozna wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczący upoważnień zawartych w ustawie z 30 sierpnia 1991 roku o zakładach opieki zdrowotnej do wydania rozporządzeń w sprawie dokumentacji medycznej oraz przekroczeń upoważnień ustawowych w rozporządzeniach Ministra Zdrowia, Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, Ministra Sprawiedliwości, Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie dokumentacji medycznej.

Trybunał Konstytucyjny orzeknie w sprawie zgodności:
- art. 18 ust. 6 i 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach opieki zdrowotnej z art. 92 ust. 1 Konstytucji;
- § 53 ust. 3 zd. 2, § 54 ust. 6 oraz § 54a rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 sierpnia 2001 roku w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej w zakładach opieki zdrowotnej, sposobu jej prowadzenia oraz szczegółowych warunków jej udostępniania z art. 18 ust. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach opieki zdrowotnej oraz z art. 92 ust. 1 Konstytucji przez to, że wykraczając poza upoważnienie ustawowe określają obowiązki ponoszenia kosztów udostępniania dokumentacji przez organy lub podmioty uprawnione i górną granicę stawki za jedną stronę dokumentacji medycznej;
- § 16 ust. 3 zd. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 20 sierpnia 1999 roku w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej prowadzenia i udostępniania przez zakłady opieki zdrowotnej utworzone przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" z art. 18 ust. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach opieki zdrowotnej i z art. 92 ust. 1 Konstytucji przez to, że wykraczając poza upoważnienie ustawowe określa obowiązek ponoszenia kosztów udostępniania dokumentacji przez pracownika;
- § 23 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 maja 2002 roku w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej prowadzenia i udostępniania w zakładach opieki zdrowotnej dla osób pozbawionych wolności z art. 18 ust. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach opieki zdrowotnej i z art. 92 ust. 1 Konstytucji przez to, że wykraczając poza upoważnienie ustawowe określa obowiązek ponoszenia kosztów udostępniania dokumentacji przez organy lub podmioty uprawnione, o których mowa w art. 18 ust. 3 pkt 2-6 i ust. 4 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej;
- § 22 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 1 października 2002 roku w sprawie dokumentacji medycznej w zakładach opieki zdrowotnej utworzonych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych z art. 18 ust. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach opieki zdrowotnej i z art. 92 ust. 1 Konstytucji przez to, że wykraczając poza upoważnienie ustawowe określa obowiązek ponoszenia kosztów udostępniania dokumentacji przez organy lub podmioty uprawnione, o których mowa w art. 18 ust. 3 pkt 2-6 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej.

Kwestionowane przepisy ustawy o zakładach opieki zdrowotnej upoważniły Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej do wydania rozporządzenia określającego rodzaje dokumentacji medycznej oraz sposobów jej prowadzenia i udostępniania, a także odpowiednich ministrów do wydania aktów podustawowych. Z Konstytucji wynika, że upoważnienie do wydania rozporządzenia nie może pozostawić prawodawcy zbyt daleko idącej swobody w kształtowaniu merytorycznych treści rozporządzenia. Ustawa powinna szczegółowo określać zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz zawierać wytyczne dotyczące treści. Natomiast organ upoważniony do wydania rozporządzenia musi ograniczyć swoje kompetencje prawodawcze wyłącznie do uregulowania spraw wskazanych w treści upoważnienia. Zdaniem wnioskodawcy upoważnienia zawarte w kwestionowanych przepisach ustawy o zakładach opieki zdrowotnej nie spełniają powyższych warunków, ponieważ nie mają charakteru szczegółowego oraz nie zawierają wytycznych do treści aktu. Ministrowie nie mieli podstaw do wydania rozporządzeń na podstawie tak sformułowanych upoważnień. Natomiast jeśli już te rozporządzenia zostały wydane, to zakres spraw wymienionych do uregulowania powinien zostać ograniczony do określenia rodzajów dokumentacji medycznej, sposobu jej prowadzenia i udostępniania.

Rozprawie będzie przewodniczył sędzia TK Marek Mazurkiewicz, a sprawozdawcą będzie sędzia TK Bohdan Zdziennicki.