K 17/03

8 lutego 2005 r. o godz. 10:00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Rady Miasta Poznania w sprawie konstytucyjności niektórych przepisów Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 194 ust. 1 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz pozostające z nim w funkcjonalnym związku przepisy art. 98 ust. 2 pkt 2, art. 118 ust. 1 i art. 123 ust. 1 powołanej ustawy są zgodne z art. 169 ust. 2 Konstytucji. Trybunał orzekł również, że pozostałe zaskarżone przepisy są zgodne z art. 169 ust. 2 Konstytucji.

Trybunał uznał, że ustawodawca miał prawo wprowadzić odmienne systemy wyborcze w gminach o różnej liczbie mieszkańców. Zdaniem TK, ustrojodawca na mocy art. 169 ust. 2 przekazał ustawodawcy zwykłemu kompetencje do ustalenia zasad przeprowadzania wyborów. Jednocześnie, wbrew założeniom prezentowanym przez wnioskodawcę, ustrojodawca nie ustalił w Konstytucji prymatu systemu wyborów większościowych nad wyborami proporcjonalnymi. Ustawodawca zwykły może zatem wprowadzić dowolną zasadę przeliczania głosów na mandaty. W gestii TK nie leży rozstrzyganie sporów doktrynalnych, dotyczących pierwszeństwa jednego z systemów wyborczych nad drugim.

Art. 194 ust. 1 Ordynacji samorządowej, ustanawiający w wyborach uzupełniających (w gminach liczących powyżej 20.000 mieszkańców) zasadę liczenia głosów w sposób proporcjonalny jest zgodny z art. 169 ust. 2 Konstytucji. Pozostałe zaskarżone przepisy: art. 98 ust. 2 pkt 2, art. 118 ust. 1 i art. 123 ust. 1 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw realizują preferowaną przez ustawodawcę zasadę wyboru większościowego i jako takie są zgodne ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi.

Rozprawie przewodniczył sędzia TK Adam Jamróz, a sprawozdawcą był sędzia TK Marian Grzybowski.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

8 lutego 2005 r. o godz. 10:00 Trybunał Konstytucyjny rozpozna wniosek Rady Miasta Poznania w sprawie konstytucyjności niektórych przepisów Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (dalej: Ordynacja samorządowa).

Art. 88 Ordynacji samorządowej wprowadził zasadę proporcjonalności wyborów do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego. Przepis ten określa zasady rozdziału mandatów uzyskanych w wyniku wyborów samorządowych. W stosunku do gmin liczących do 20.000 mieszkańców ustawodawca przyjął system większościowego podziału mandatów, natomiast w gminach liczących powyżej 20.000 mieszkańców oraz miastach na prawach powiatu obowiązuje zasada proporcjonalności. Zdaniem wnioskodawców rozwiązanie takie wykracza poza zawarte w art. 169 ust. 2 Konstytucji upoważnienie do ustalania zasad i trybu zgłaszania kandydatów i przeprowadzenia wyborów. Zgodnie z powyższym artykułem "wybory do organów stanowiących są powszechne, równe, bezpośrednie i odbywają się w głosowaniu tajnym", a zasady i tryb zgłaszania kandydatów i przeprowadzania wyborów oraz warunki ważności wyborów określa ustawa (art. 169 ust. 2). Wprowadzenie zasady proporcjonalności w sposób niedopuszczalny rozszerzyło katalog zasad wyborczych ustanowionych w Konstytucji.

W związku z dokonanym w art. 88 Ordynacji samorządowej zróżnicowaniem gmin, na gminy liczące do 20.000 mieszkańców oraz powyżej 20.000 mieszkańców - i wprowadzeniem dla tych ostatnich zasady proporcjonalności, ustawodawca dokonał zróżnicowania przepisów pochodnych, odnoszących się do czynności i instytucji wyborczych. Zdaniem wnioskodawcy przyjęcie niekonstytucyjności przepisów wprowadzających zasadę proporcjonalności (art. 88 Ordynacji samorządowej) skutkować musi stwierdzeniem niezgodności z Konstytucją przepisów będących potwierdzeniem i pochodną tej zasady, regulujących czynności wyborcze i instytucje wyborcze w zależności od przyjętego systemu większościowego lub proporcjonalnego. Zdaniem wnioskodawcy niezgodne z Konstytucją są zatem przepisy dotyczące sposobu konstruowania list wyborczych kandydatów (art. 98 ust. 2 Ordynacji samorządowej) oraz przepisy normujące procedurę wysuwania kandydatów (art. 100 ust. 1 Ordynacji samorządowej). Konsekwencją wprowadzenia przez ustawodawcę zasady proporcjonalności wyborów są także przepisy art. 117 ust. 1 i art. 118 ust. 1 kwestionowanej ustawy, dotyczące sposobów głosowania. - w gminach poniżej 20.000 głos wyborcy pada na kandydata, zaś w gminie powyżej 20.000 mieszkańcy oddają głos na listę kandydatów. Wprowadzenie zasady proporcjonalności przejawia się także w metodzie ustalania wyników wyborów (art. 122 ust. 1 oraz art. 123 ust. 1) oraz unormowaniach dotyczących wyborów uzupełniających (art. 192 ust. 1 i art. 194 ust. 2 Ordynacji samorządowej).

Rozprawie będzie przewodniczył sędzia TK Adam Jamróz, a sprawozdawcą będzie sędzia TK Marian Grzybowski.