U 16/02

26 lipca 2004 r. o godz. 12.30 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie zgodności z Konstytucją i ustawami niektórych przepisów rozporządzeń: Ministra Sprawiedliwości z 12 lipca 2001 r. w sprawie szczegółowego trybu przeprowadzania konkursu dla kandydatów na aplikantów notarialnych oraz Prezesa Rady Ministrów z 9 maja 2002 r. w sprawie przeprowadzania konkursu o wpis na listę, organizacji szkolenia, wzoru listy i legitymacji aplikantów rzecznikowskich.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: § 6 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 11 kwietnia 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu przeprowadzania konkursu dla kandydatów na aplikantów notarialnych w związku z pkt V Wzoru Ogłoszenia o Konkursie stanowiącego załącznik do rozporządzenia jest niezgodny z art. 71 § 4 Prawa o notariacie oraz z art. 92 ust. 1 Konstytucji. Trybunał orzekł także, że § 2 pkt 4 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 9 maja 2002 r. w sprawie przeprowadzania konkursu o wpis na listę, organizacji szkolenia, wzoru listy i legitymacji aplikantów rzecznikowskich są niezgodne z art. 39 ustawy o rzecznikach patentowych oraz z art. 92 ust. 1 i art. 65 ust. 1 Konstytucji.

Trybunał wskazał, że przepis § 6 ust. 2 pkt. 4 zaskarżonego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 11 kwietnia 2003 r. unormował kwestię zakresu materiału obowiązującego na Konkursie dla kandydatów na aplikantów notarialnych mimo braku odpowiedniego upoważnienia ustawowego. TK podzielił przekonanie wnioskodawcy, że uregulowanie tej kwestii w rozporządzeniu jest równoznaczne z wykroczeniem poza granice delegacji ustawowej (zawartej w Prawie o notariacie). Przepisy te naruszają zarazem art. 92 ust. 1 Konstytucji.

TK podkreślił także, że upoważnienie zawarte w art. 39 ustawy o rzecznikach patentowych odnosiło się do wydania regulacji proceduralnych dotyczących trybu przeprowadzenia konkursu dla aplikantów. Tymczasem zaskarżone przepisy § 2 pkt 4 i § 5 ust. 1 i 2, uzależniające przeprowadzenie Konkursu od minimalnej liczby złożonych wniosków wprowadziły pozaustawowe ograniczenia podmiotowe w ubieganiu się o dostęp do aplikacji rzecznikowskiej. Regulacje te wykraczają zatem poza granice upoważnienia ustawowego i są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji. Trybunał wskazał, że przepisy te są również niezgodne z konstytucyjną zasadą wolności wyboru oraz wykonywania zawodu (art. 61 Konstytucji), od której wyjątki określać może jedynie ustawa.

Trybunał postanowił odroczyć wejście wyroku w życie do dnia 30 czerwca 2005 r.

Rozprawie przewodniczyła sędzia TK Ewa Łętowska, a sprawozdawcą był sędzia TK Marian Grzybowski.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

26 lipca 2004 r. o godz. 12.30 Trybunał Konstytucyjny rozpozna wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie zgodności z Konstytucją i ustawami niektórych przepisów rozporządzeń: Ministra Sprawiedliwości z 11 kwietnia 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu przeprowadzania konkursu dla kandydatów na aplikantów notarialnych oraz Prezesa Rady Ministrów z 9 maja 2002 r. w sprawie przeprowadzania konkursu o wpis na listę, organizacji szkolenia, wzoru listy i legitymacji aplikantów rzecznikowskich.

Zgodnie z art. 71 ust. 4 Prawa o notariacie Minister Sprawiedliwości miał określić w drodze rozporządzenia szczegółowy tryb przeprowadzenia konkursu dla kandydatów na aplikantów notarialnych. Delegacja ustawowa dotyczyła jedynie trybu przeprowadzania konkursu dla kandydatów na aplikantów notarialnych. Tymczasem w rozporządzeniu określony został zakres wiedzy obowiązującej kandydatów na aplikantów na egzaminie konkursowym.

Analogicznie art. 39 Ustawy o rzecznikach patentowych upoważnił Prezesa Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia sposobu przeprowadzania konkursu o wpis na listę aplikantów. Prezes Rady Ministrów, choć miał jedynie określić regulacje proceduralne związane z przeprowadzeniem konkursu, wprowadził do rozporządzenia limit wniosków, których złożenie warunkuje przeprowadzenie konkursu.

Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich Minister Sprawiedliwości i Prezes Rady Ministrów przekroczyli granice udzielonego im ustawowego upoważnienia do wydania rozporządzenia. Tym samym naruszony został art. 92 Konstytucji, w myśl którego rozporządzenia wydawane są przez organy wskazane w Konstytucji na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Wprowadzenie w aktach wykonawczych tego rodzaju regulacji narusza także art. 65 ust. 1 Konstytucji, gwarantujący obywatelom wolność wyboru i wykonywania wybranego zawodu.

Rozprawie będzie przewodniczyć sędzia TK Ewa Łętowska, a sprawozdawcą będzie sędzia TK Marian Grzybowski.