K 54/02

24 lutego 2004 r. o godz. 10.00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność" w sprawie konstytucyjności niektórych przepisów ustawy nowelizującej Kodeks Pracy.

Trybunał orzekł, że art. 1 pkt 27 i pkt 28 oraz art. 3 pkt 1 i pkt 6 ustawy z 26 lipca 2002 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw nie są niezgodne ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, a także, że art. 2 pkt 1 i art. 6 zaskarżonej ustawy są zgodne z Konstytucją. Trybunał uznał ponadto, że art. 2 pkt 5 zaskarżonej ustawy w zakresie, w jakim stosuje się do pracowników, którzy do dnia 1 lipca 2003 r. przepracowali łącznie 20 i więcej lat, a ich stosunek pracy istniejący w tym dniu nawiązany został między 1 lipca 2001 r. a 28 sierpnia 2002 r. jest niezgodny z art. 2 Konstytucji i nie jest niezgodny z art. 32 Konstytucji

Trybunał uznał, że zarzut, iż przepis art. 1 pkt 27 pozwala uchylać przepisy Kodeksu Pracy dotyczące ilości godzin nadliczbowych w drodze aktów podustawowych - takich jak regulaminy pracy, układy zbiorowe i umowy o pracę - nie został właściwie umotywowany. Przedstawione przez stronę wzorce konstytucyjne nie były adekwatne do postawionych zarzutów. TK podkreślił, że kwestionowana regulacja nie stoi w sprzeczności z istotą prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (art. 66 ust. 1 Konstytucji) oraz nie wiąże się z prawem do ochrony zdrowia (art. 68 Konstytucji).

TK wskazał także, że nie jest możliwe zbadanie zgodności przepisu dotyczącego obniżenia wysokości dodatku za prace w godzinach nadliczbowych z konstytucyjną zasadą polityki dążenia do pełnego i produktywnego zatrudnienia (art. 65). Art. 65 Konstytucji jest bowiem normą o charakterze programowym, wskazującą cel, nie zaś zakres działania adresata. Realizacja tego przepisu nie może więc być przedmiotem rozważań Trybunału.

Trybunał uznał natomiast za niezgodny z Konstytucją art. 2 pkt 5 zaskarżonej ustawy, który uzależnił wysokość odpraw pieniężnych dla pracowników zwalnianych z winy zakładu pracy nie od ogólnego stażu pracy, a jedynie od stażu zakładowego. Zdaniem TK wprowadzenie tego przepisu doprowadziło do specyficznej sytuacji wstecznego działania prawa wobec osób, które zmieniły pracę przed wejściem w życie nowych przepisów i nie mogły się spodziewać, że zmiana ta pogorszy ich status zawodowy. W związku z powyższym Trybunał uznał, iż w przypadku pracowników, którzy do dnia 1 lipca 2003 r. przepracowali łącznie 20 i więcej lat, a ich stosunek pracy istniejący w tym dniu nawiązany został między 1 lipca 2001 r. a 28 sierpnia 2002 r., art. 2 pkt 5 zaskarżonej ustawy jest niezgodny z art. 2 Konstytucji, gdyż narusza zasadę ochrony zaufania do państwa i prawa,

Rozprawie przewodniczył Sędzia TK Marek Mazurkiewicz, a sprawozdawcą był Wiceprezes TK Andrzej Mączyński.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

24 lutego 2004 r. o godz. 10.00 Trybunał Konstytucyjny rozpozna wniosek Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność" w sprawie konstytucyjności niektórych przepisów ustawy nowelizującej Kodeks Pracy.
 
Art. 1 pkt 27 ustawy z dnia 26 lipca 2002 wprowadza do treści art. 133 Kodeksu pracy (k.p.) nowy przepis (§ 21), dopuszczający możliwość ustalenia w układzie zbiorowym pracy, regulaminie pracy lub w umowie o pracę innej liczby godzin nadliczbowych niż określona w art. 133 § 2 k.p. Zdaniem wnioskodawcy rozwiązanie to pozbawia art. 133 § 2 k.p. funkcji ochronnej oraz narusza ukształtowaną hierarchię źródeł prawa pracy. Zaskarżone przepisy przyznają nie tylko układom zbiorowym pracy, ale także nie wymienionym w Konstytucji regulaminom pracy oraz umowie o pracę moc uchylania przepisów rangi ustawowej. Tym samym naruszają wynikającą z art. 87 ust. 1 Konstytucji zasadę prymatu powszechnie obowiązujących źródeł prawa pracy nad aktami specyficznymi prawa pracy. Wnioskodawca jest także zdania, że wprowadzenie możliwości uchylenia maksymalnego pułapu godzin nadliczbowych w drodze umowy o pracę, bez zapewnienia pracownikom ustawowej ochrony przed skutkami nadużywania tej możliwości przez pracodawców, jest sprzeczne z konstytucyjnym prawem do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (art. 66 ust 1 Konstytucji) oraz prawem do ochrony zdrowia (art. 68 ust 1 Konstytucji).

Na mocy art. 1 pkt 28 zaskarżonej ustawy obniżona została wysokość dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych. Zdaniem Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność" zmniejszenie wysokości wynagrodzenia sprawi, że pracodawcy zamiast tworzyć nowe miejsca pracy będą zainteresowani powierzeniem nowych zadań pracownikom już zatrudnionym. Narusza to art. 65 ust 5 Konstytucji, zobowiązujący władze publiczne do prowadzenia polityki zmierzającej do pełnego produktywnego zatrudnienia oraz walki z bezrobociem.
Komisja Krajowa wniosła także o uznanie niezgodności z Konstytucją art. 2 ust 5 zaskarżonej ustawy, zmieniającego zasady nabywania prawa do odprawy pieniężnej przysługującej pracownikowi zwolnionemu z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Według nowej regulacji odprawa przysługuje pracownikom w zależności od okresu zatrudnienia u pracodawcy, który rozwiązuje stosunek pracy (wcześniej liczony był łączny staż pracy u wszystkich pracodawców). Zdaniem wnioskodawcy przepisy te są krzywdzące dla pracowników z wysokim ogólnym stażem pracy, którzy w ostatnim czasie zmienili zatrudnienie. Naruszają one konstytucyjną zasadę sprawiedliwości społecznej i demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) oraz art. 32 ust 1 Konstytucji, przyznający wszystkim prawo do równego traktowania przez władze publiczne.

Rozprawie będzie przewodniczyć Sędzia TK Marek Mazurkiewicz, a sprawozdawcą będzie Wiceprezes TK Andrzej Mączyński.