SK 38/01

7 lipca 2003 r. o godz. 10:00 Trybunał Konstytucyjny zakończył rozpoznawanie skargi konstytucyjnej Mirosława P. w sprawie zgodności z Konstytucją zmiany wprowadzonej w art. 156 § 1 Kodeksu Karnego obwieszczeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 października 1997 o sprostowaniu błędów.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że pkt 3 obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z 13 października 1997 r. o sprostowaniu błędów, dotyczący sprostowania treści art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu karnego jest niezgodny z art. 42 ust. 1 w związku z art. 2, art. 87 i art. 122 ust. 1 Konstytucji.

Trybunał uznał, że na etapie prac sejmowych nastąpiły nieprawidłowości przesądzające o niekonstytucyjności zaskarżonego przepisu. W toku prac parlamentarnych naruszony został tryb uchwalania ustaw. Marszałek Sejmu przekazał bowiem do podpisu Prezydenta tekst inny niż uchwalony przez Sejm. Uchwalony przepis dotyczył długotrwałej choroby realnie zagrażającej życiu (bez przecinka), natomiast Prezydent podpisał ustawę, w której badany przepis dotyczył choroby realnie zagrażającej życiu - niekoniecznie długotrwałej (wersja z przecinkiem). W Dzienniku Ustaw ukazała się wersja bez przecinka, co zostało skorygowane w drodze Obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów. W rezultacie tych działań w Kodeksie Karnym znalazła się wersja przepisu z przecinkiem mówiąca o chorobie zagrażającej życiu (bez wymogu dotyczącego długości jej trwania)..

Zdaniem Trybunału wiążący jest tekst uchwalony przez Parlament. Jego zmiana wymagałaby nowelizacji w trybie ustawowym. Wprowadzenie poprawki przez nieuprawniony podmiot na etapie prac legislacyjnych (polegającej na dodaniu do aktu przecinka w okresie między uchwaleniem aktu prawnego a momentem jego podpisania przez Prezydenta) stanowi naruszenie art. 122 Konstytucji.

Zmiana wprowadzona przez pkt 3 Obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów jest niezgodna z konstytucyjną zasadą, zgodnie z którą: "odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto dopuścił się czynu zabronionego pod groźbą kary przez ustawą obowiązującą w czasie jego popełnienia" (art. 42 Konstytucji). Zaskarżone unormowanie narusza również zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa, wywodzoną z art. 2 Konstytucji.

Rozprawie przewodniczył Sędzia TK Marian Grzybowski, a sprawozdawcą był Sędzia TK Jerzy Ciemniewski.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

4 marca 2003 r. o godz. 10:00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznając skargę konstytucyjną Mirosława P. w sprawie zgodności z Konstytucją zmiany wprowadzonej w art. 156 § 1 Kodeksu Karnego obwieszczeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 października 1997 o sprostowaniu błędów postanowił wezwać do udziału w postępowaniu - celem zajęcia stanowiska i złożenia wyjaśnień - Prezesa Rady Ministrów. W związku z tym Trybunał postanowił odroczyć rozprawę.

Rozprawie przewodniczył Sędzia TK Marian Grzybowski, a sprawozdawcą był Sędzia TK Jerzy Ciemniewski.

Skarżący spowodował wypadek drogowy, w rezultacie którego u osoby pokrzywdzonej wystąpiła choroba realnie zagrażająca życiu (co udowodniono w procesie sądowym). W związku z tym Sąd Okręgowy uznał, iż oskarżony dopuścił się czynu wyczerpującego znamiona art. 177 § 2 Kodeksu Karnego, który to przepis odwołuje się do art. 156 § 1 Kodeksu Karnego, stwierdzającego, iż podlega karze "kto powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci: pkt 2: (...)ciężkiej choroby nieuleczalnej lub długotrwałej, choroby realnie zagrażającej życiu(...)".

Zaskarżony art. 156 §1 zmienił kształt na mocy obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 października 1997 r. o sprostowaniu błędów, które dodało przecinek między "długotrwałej" a "choroby". Wcześniejsza wersja przepisu brzmiała "kto powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci: pkt 2: (...)ciężkiej choroby nieuleczalnej lub długotrwałej choroby realnie zagrażającej życiu(...)". Na mocy obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów do kodeksu wprowadzone zostało nowe pojęcie: "choroba realnie zagrażająca życiu"(zamiast, jak dotychczas: "długotrwała choroba realnie zagrażająca życiu"). Jako, że spowodowana przez skarżącego choroba nie była długotrwała, obowiązywanie uregulowania w jego pierwotnym kształcie spowodowałoby zmianę kwalifikacji prawnej zarzuconego skarżącemu czynu. Ponieważ spowodowana przez niego choroba nie była długotrwała, art. 156 §1 KK nie stosowałby się do popełnionego przezeń czynu. Odpowiadałby wówczas za przestępstwo z art. 177 § 1 Kodeksu Karnego, zagrożone niższym wymiarem kary.
Skarżący wnosi o uznanie, iż przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia przepis w brzmieniu nadanym przez obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów o sprostowaniu błędów jest niezgodny z Konstytucją. Zdaniem skarżącego nie powinno budzić wątpliwości, że wprowadzenie przez służby sejmowe rzeczonego przecinka do tekstu art. 156 § 1 pkt 2 uchwalonego przez Sejm kodeksu karnego nie można traktować jedynie w kategoriach "skorygowania usterek o charakterze technicznym zauważonych w kodyfikacjach karnych". Zdaniem skarżącego przepis art. 156 § 1 pkt 2 KK jest więc niezgodny z art. 122 ust 1 Konstytucji, zgodnie z którym: "po zakończeniu postępowania określonego w art. 121 Marszałek Sejmu przedstawia uchwaloną ustawę do podpisu Prezydentowi Rzeczypospolitej." W sposób niekonstytucyjny doszło zatem do zmiany unormowania art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu karnego po uchwaleniu tej ustawy przez Sejm, a przed złożeniem pod nią podpisu przez Marszałka Sejmu.

Skarżący uważa również, że zmiana przepisów obwieszczeniem Prezesa Rady Ministrów o sprostowaniu błędów powinna zostać uznana za niezgodną z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawa i wynikającym z tej zasady nakazem ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa (art. 2 Konstytucji). Zdaniem skarżącego, wprowadzenie przecinka w tym trybie jest także niezgodne z art. 42 ust. 1 Konstytucji, stanowiącym iż "Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto dopuścił się czynu zabronionego pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia.".

Rozprawie będzie przewodniczył Sędzia TK Marian Grzybowski, a sprawozdawcą będzie Sędzia TK Jerzy Ciemniewski.