SK 24/02

29 kwietnia 2003 r. o godz. 10:00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał skargę konstytucyjną Ryszarda J. w sprawie konstytucyjności art. 673 § 3 kodeksu cywilnego (k.c.) uniemożliwiającego wypowiedzenie umowy najmu zawartej na czas określony na mocy generalnej klauzuli zawartej w tej umowie.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 673 § 3 Kodeksu cywilnego, dodany przez art. 26 pkt 4 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, nie jest niezgodny z art. 22 i art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że choć kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy zasada swobody umów nie została w Konstytucji sformułowana wprost, to ma ona swój wymiar i znaczenie konstytucyjne. Zdaniem Trybunału, zasada ta powinna być traktowana jako pochodna przepisów normujących sferę wolności człowieka, zawartych m.in. w art. 31 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji. TK uznał także, że w badanej sprawie nie są adekwatne wzorce konstytucyjnej kontroli wskazane przez skarżącego.

Zdaniem Trybunału nie jest uzasadnione traktowanie zasady swobody umów jako pochodnej konstytucyjnie gwarantowanej zasady wolności gospodarczej (art. 22 Konstytucji). Kwestionowany art. 673 § 3 k.c., regulujący zawieranie umowy najmu, dotyczy bowiem ogółu obywateli, a nie tylko przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą. Podany jako wzorzec kontroli art. 31 ust. 3 Konstytucji dotyczy wyłącznie zasad formalnych normujących ustanawianie ograniczeń wolności, nie odnosi się zaś do pojęcia wolności jako takiej. W związku z powyższymi zastrzeżeniami art. 22 i art. 31 ust. 3 Konstytucji nie stanowią w niniejszej sprawie właściwych wzorców kontroli konstytucyjności kwestionowanego przepisu.

Rozprawie przewodniczył Sędzia TK Wiesław Johann, a sprawozdawcą był Wiceprezes TK Andrzej Mączyński.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

29 kwietnia 2003 r. o godz. 10:00 Trybunał Konstytucyjny rozpozna skargę konstytucyjną Ryszarda J. w sprawie konstytucyjności art. 673 § 3 kodeksu cywilnego (k.c.) uniemożliwiającego wypowiedzenie umowy najmu zawartej na czas określony na mocy generalnej klauzuli zawartej w tej umowie.

Strony sporu zawarły umowę dzierżawy lokalu użytkowego. W umowie zawarta została klauzula, zgodnie z którą obie strony uprawnione były do wypowiedzenia umowy dzierżawy, przy zachowaniu miesięcznego terminu wypowiedzenia. Zgodnie z umową dzierżawcy - ze względu na pogarszającą się sytuację finansową spółki - wypowiedzieli umowę. Właścicielka lokalu zaskarżyła sprawę do sądu, który powołując się na przepis art. 673 § 3 k.c. w związku z art. 694 k.c., uznał, że zawarta w umowie generalna klauzula dopuszczająca możliwość wypowiedzenia umowy dzierżawy zawartej na czas oznaczony jest bezskuteczna. Sąd apelacyjny, który rozpatrywał tę sprawę wskazał, iż zgodnie z powyższymi przepisami, jeśli czas trwania umowy najmu (odpowiednio dzierżawy) jest oznaczony, zarówno wynajmujący, jak i najemca mogą wypowiedzieć najem tylko w wypadkach określonych w umowie.

W ocenie skarżącego przepis art. 673 § 3 k.c. jest niezgodny z Konstytucją, ponieważ ogranicza prawa i wolności obywatelskie w stopniu nieadekwatnym do chronionego dobra, jakim jest w tym przypadku stabilność umowy. Skarżący dowodzi, że zaskarżony artykuł narusza zasadę wolności umów, wchodzącą w zakres gwarantowanej przez art. 22 Konstytucji wolności gospodarczej. Został on również sformułowany w sposób naruszający art. 31 ust. 3 Konstytucji, określający przesłanki, których spełnienie stanowi niezbędny warunek ewentualnej ingerencji w prawa i wolności obywatela. Do przesłanek tych należy bezpieczeństwo państwa, ochrona porządku publicznego, ochrona środowiska, zdrowia i moralności publicznej a także praw i wolności innych osób. Zdaniem skarżącego w przypadku kwestionowanego przepisu nie została wypełniona żadna z tych przesłanek.

Rozprawie będzie przewodniczył Sędzia TK Wiesław Johann, a sprawozdawcą będzie Wiceprezes TK Andrzej Mączyński.