SK 10/02
| Komunikat prasowy po rozprawie w sprawie konstytucyjności przepisów kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) regulujących wznowienie postępowania sądowego |
Trybunał orzekł, że art. 399 i art. 4011 § 1 kodeksu postępowania cywilnego są zgodne z art. 32 ust. 1 oraz z art. 190 ust. 4 w związku z art. 79 ust. 1 i nie są niezgodne z art. 8 Konstytucji.
W myśl art. 190 ust. 4 Konstytucji można żądać wznowienia postępowania, jeśli akt normatywny na podstawie którego wydano wyrok został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z obowiązującym porządkiem prawnym. Trybunał wskazał, że wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, stwarzającą wyjątek od zasady powagi rzeczy osądzonej. Wznowienie postępowania możliwe jest tam, gdzie nie ma już innej metody dochodzenia swoich roszczeń. Jest ono niedopuszczalne w przypadku, gdy postępowanie zostało zamknięte orzeczeniem niemerytorycznym, takim jak np. postanowienie o odrzuceniu pozwu. Odrzucenie pozwu nie stwarza stanu powagi rzeczy osądzonej i nie zamyka możliwości dochodzenia roszczeń w drodze ponownego złożenia pozwu. Zdaniem TK, zaskarżone przepisy k.p.c., uniemożliwiające wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem o odrzuceniu pozwu, nie zawężają zawartej w art. 190 ust. 4 regulacji konstytucyjnej, a jedynie konkretyzują ją. Art. 399 i art. 4011 § 1 k.p.c należy więc uznać za zgodne z art. 190 ust. 4 w związku z art. 79 ust. 1 Konstytucji.
Trybunał uznał, że nie zachodzi sprzeczność między zaskarżonymi artykułami k.p.c., a art. 32 ust. 1 Konstytucji. Nie można mówić o dyskryminacji osób, które w sytuacji uznania niekonstytucyjności aktów normatywnych będących podstawą wyroków w ich sprawie pozbawione zostały możliwości wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Mogą one bowiem dochodzić swoich roszczeń w drodze postępowania innego typu.
Rozprawie przewodniczył Sędzia TK Marian Grzybowski, a sprawozdawcą był Sędzia TK Jerzy Ciemniewski.
Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja
podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.
| Komunikat prasowy przed rozprawą w sprawie konstytucyjności przepisów kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) regulujących wznowienie postępowania sądowego |
W następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r. (sygnatura akt SK 12/99), orzekającego o niezgodności art. 1 k.p.c. z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, skarżący wniósł skargę o wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania. Sądy - rejonowy, a następnie w postępowaniu odwoławczym okręgowy - skargę odrzuciły, uznając ją na podstawie art. 399 i art. 4011§ 1 k.p.c. za niedopuszczalną. Wprowadzoną przez te przepisy przesłanką wznowienia postępowania w danej sprawie jest wcześniejsze zakończenie postępowania prawomocnym wyrokiem (art. 399 k.p.c.).
Zdaniem skarżącego art. 399 k.p.c. wprowadza barierę dla wznowienia postępowania sądowego, ograniczając możliwość wznowienia tylko do przypadków w których postępowanie zostało zakończone prawomocnym wyrokiem. Nie można zatem żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem - nie w formie wyroku, tylko postanowienia. Przepis ten w niektórych przypadkach wyłącza zatem kasacyjno - rewizyjny skutek skargi konstytucyjnej. Jest to niezgodne z art. 190 ust. 4 Konstytucji, stanowiącym, iż orzeczenie Trybunału o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, stanowi podstawę do wznowienia postępowania. Zatem zakres orzeczeń, wobec których dopuszczalne jest wznowienie postępowania wyznaczony przez zaskarżone przepisy k.p.c. jest węższy niż to wynika bezpośrednio z Konstytucji. Zdaniem skarżącego zróżnicowanie sytuacji procesowej skarżących w kwestii możliwości osiągnięcia skutku kasacyjno-rewizyjnego skargi konstytucyjnej stanowi naruszenie zasady równości obywateli wobec prawa (art. 32 ust. 1 w związku z art. 79 Konstytucji).
Rozprawie będzie przewodniczył Sędzia TK Marian Grzybowski, a sprawozdawcą
będzie Sędzia TK Jerzy Ciemniewski.