P 21/01

6 maja 2003 r. o godz. 10:00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne Sądu Rejonowego w Bydgoszczy - Wydział IX Gospodarczy dotyczący konstytucyjności rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 37 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz § 1 pkt 2 w związku z § 9 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 17 grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisu w sprawach cywilnych są zgodne z art. 92 i nie są niezgodne z art. 84 i art. 217 Konstytucji.

Ponadto Trybunał postanowił umorzyć postępowanie w zakresie badania zgodności z Konstytucja pozostałych przepisów zaskarżonego rozporządzenia z powodu niedopuszczalności wydania orzeczenia.

Zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji, rozporządzenia wydawane są na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie. Upoważnienie to powinno wskazywać organ właściwy do wydania rozporządzenia, oraz jego przedmiot i treść. Trybunał uznał, że upoważnienie zawarte w art. 37 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych wyraźnie wskazuje właściwy organ, oraz przedmiot aktu podustawowego. Natomiast wytyczne dotyczące treści aktu wykonawczego, jakim jest kwestionowane rozporządzenie, mogą być zrekonstruowane na podstawie ustawy. W związku z tym Trybunał uznał, że Minister Sprawiedliwości wydając zaskarżony akt prawny nie wyszedł poza ramy zakreślonego w ustawie upoważnienia

Trybunał wskazał również, że ponieważ opłaty sądowe nie stanowią podatku ani daniny publicznej w rozumieniu art. 217 Konstytucji, podane wzorce konstytucyjne - art. 84 w związku z art. 217 - nie są adekwatne do badania wskazanej materii.
Rozprawie przewodniczył Sędzia TK Jerzy Ciemniewski, a sprawozdawcą był Sędzia TK Marian Grzybowski.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

Sąd Rejonowy w Bydgoszczy, Wydział IX Gospodarczy powziął wątpliwość co do zgodności z Konstytucją rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych. Jak wskazuje w swoim pytaniu Sąd Rejonowy, warunkiem zgodności upoważnienia do wydania aktu prawa wykonawczego z art. 92 ust. 1 Konstytucji jest między innymi zawarcie w delegacji ustawowej wytycznych dotyczących treści aktu. Wytyczne te muszą określać materialny kształt regulacji oraz kierunki planowanych rozwiązań prawnych. Możliwe jest również zawarcie wytycznych nie tylko w przepisie zawierającym upoważnienie, ale także w pozostałej części aktu prawnego, o ile możliwe będzie zrekonstruowanie treści tych wytycznych. Zdaniem sądu upoważnienie zawarte w art. 37 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nie spełnia warunków określonych w art. 92 ust. 1 Konstytucji. W związku z tym za niekonstytucyjny należy uznać zarówno przepis zawierający to upoważnienie, jak i wydane na jego podstawie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych.

Wątpliwości Sądu dotyczą także zgodności wymienionych przepisów z art. 84 i art. 217 Konstytucji. Sąd uważa, że gdyby uznać, iż obowiązek uiszczenia opłat sądowych ma publiczno prawny charakter, to istotna cześć regulacji powinna być zawarta w ustawie, jako że ustawodawca nie może udzielić upoważnienia do wydania podustawowego aktu normatywnego dotyczącego materii zastrzeżonych dla ustawy.

Rozprawie będzie przewodniczył Sędzia TK Jerzy Ciemniewski, a sprawozdawcą będzie Sędzia TK Marian Grzybowski.