P 14/01

24 marca 2003 r. o godz. 12:00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie konstytucyjności przepisów ustawy z 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 5 maja 1999 r, dotyczących konieczności zachowania wymaganej prawem odległości od obszaru kolejowego.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 46 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym jest zgodny z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji, oraz że § 4 a ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 5 maja 1999 r. w sprawie określenia odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew, krzewów, elementów ochrony akustycznej, wykonywanie robót ziemnych, budynków lub budowli w sąsiedztwie linii kolejowych oraz sposobu urządzania i utrzymania zasłon odśnieżnych i pasów przeciwpożarowych jest zgodny z art. 46 powyższej ustawy, a także z art. 92 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji.

Trybunał postanowił umorzyć postępowanie w części dotyczącej kontroli art. 4 pkt 7 ustawy o transporcie kolejowym z powodu niedopuszczalności wydania orzeczenia. TK uznał, że powyższy przepis nie zawiera elementów materialnych mogących stanowić punkt odniesienia dla rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Trybunał stwierdził, że upoważnienie ustawowe, zawarte w art. 46 ustawy o transporcie kolejowym precyzyjnie określa podmiot, w którego gestii leży wydanie aktu prawnego niższego rzędu, wskazuje formę wydania tego aktu, oraz szczegółowo określa zagadnienia, które mają się w nim znaleźć. Zaskarżone upoważnienie musi być zatem uznane za zgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji.
TK uznał także, że § 4a ust. 1 rozporządzenia z dnia 5 maja 1999 r. jest przepisem o charakterze techniczno - budowlanym, który czyni zadość zarówno wymogom formalnym wynikającym z art. 92 ust. 1 jak i nie narusza konstytucyjnie gwarantowanych praw i wolności. Trybunał orzekł również, że przepis ten jest zgodny z upoważnieniem wynikającym z art. 46 ustawy o transporcie kolejowym.

Zdaniem Trybunału § 4a ust. 1 nie narusza uprawnień właścicielskich (art. 64 Konstytucji). Ustawodawca dokonał ograniczonej ingerencji w prawo własności ze względu na bezpieczeństwo publiczne i warunki techniczne niezbędne do zapewnienia prawidłowości funkcjonowania ruchu kolejowego. Trybunał uznał, że ta usprawiedliwiona okolicznościami ingerencja ustawodawcy nie narusza konstytucyjnie gwarantowanego prawa własności właścicieli gruntów położonych w sąsiedztwie linii kolejowych.

Rozprawie przewodniczył Sędzia TK Bohdan Zdziennicki, a sprawozdawcą był Sędzia TK Jerzy Ciemniewski.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

Burmistrz Gminy Warszawa - Ursynów wydal decyzję, w której ustalono warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji biurowo-magazynowych. Planowana inwestycja była zgodna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W decyzji nie odniesiono się jednak do obowiązku zachowania unormowanej przepisami odległości usytuowania inwestycji od granic obszaru kolejowego. Skutkiem braku ustaleń, co do nieprzekraczalnej linii zabudowy od granicy obszaru kolejowego (w tym przypadku: od linii metra) była wadliwość wydanej decyzji. Sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który powziął wątpliwość, czy unormowanie ustawowe, które nakazuje w drodze rozporządzenia określić odległość i warunki usytuowania budowli w sąsiedztwie linii kolejowych jest zgodne z Konstytucją.

Warunki te precyzuje ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym. Wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 5 maja 1999 r. w sprawie określenia odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew, krzewów, elementów ochrony akustycznej, wykonywanie robót ziemnych, budynków lub budowli w sąsiedztwie linii kolejowych oraz sposobu urządzania i utrzymania zasłon odśnieżnych i pasów przeciw pożarowych stanowi, iż roboty ziemne, budynki i budowle mogą być wykonywane w odległości nie mniejszej niż 20 metrów od granicy obszaru kolejowego.

NSA w pytaniu prawnym podkreśla, że w świetle art. 92 Konstytucji rozporządzenie musi spełniać pewne wymagania formalne i materialne. m.in. nie może zawierać unormowań, które należą do ustawodawcy. Materię taką stanowią unormowania dotyczące praw i wolności obywateli oraz ich ograniczenia (art. 31 ust 3 Konstytucji). Obowiązek powyższy odnosi się także do regulacji ustanawiających ograniczenia w zakresie prawa własności. Tymczasem na mocy § 4 a ust. 1 zaskarżonego rozporządzenia możliwe jest ograniczenie przysługującego stronom prawa własności gruntu. Zdaniem NSA narusza to konstytucyjną zasadę ograniczania prawa własności wyłącznie w drodze ustawy (art. 64 Konstytucji).

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca również uwagę na nieprecyzyjność przepisów zaskarżonego rozporządzenia. Definiując obszar kolejowy, ustawodawca nie mówi, jaki podmiot miałby wydzielać wspomnianą działkę gruntu, ani w oparciu o jaką podstawę prawną miałby to robić. Nieprecyzyjny jest także - zdaniem NSA - przepis art. 46 ustawy o transporcie kolejowym, który zawiera upoważnienie do samoistnego uregulowania w rozporządzeniu spraw pominiętych w ustawie. Użyte w tym artykule sformułowanie "'w sąsiedztwie linii kolejowych" daje autorom rozporządzenia możliwość dowolnej interpretacji terminu "sąsiedztwo", a co za tym idzie przyjęcia dowolnej odległości. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż brak precyzji i jasności zaskarżonych przepisów narusza art. 2 Konstytucji,

Rozprawie będzie przewodniczył Sędzia TK Bohdan Zdziennicki, a sprawozdawcą będzie Sędzia TK Jerzy Ciemniewski.