P 11/02

19 lutego 2003 r. o godz. 10:00 Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie rozpoznał pytanie prawne Sądu Najwyższego - Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie konstytucyjności przepisów dotyczących wyjątku od ogólnego terminu do wniesienia kasacji.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis art. 393⁴ § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji i nie jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Trybunał Konstytucyjny uznał, że na istotę pytania prawnego składają się zarówno treści zawarte w petitum pytania, jak i w jego uzasadnieniu. Szczegółowa analiza uzasadnienia prowadzi do wniosku, że argumentacja Sądu Najwyższego koncentruje się wokół zagadnień normowanych przez art. 45 ust. 1 Konstytucji, określający standardy sprawiedliwej procedury sądowej. W związku z powyższym Trybunał uznał, iż art. 45 ust. 1 może zostać wykorzystany w sprawie jako dodatkowy wzorzec kontroli konstytucyjnej.

Trybunał stwierdził, że wprowadzenie do Kodeksu Postępowania Cywilnego zaskarżonego przepisu, wydłużającego o 5 miesięcy czas na wniesienie kasacji przez Rzecznika Praw Obywatelskich, wywołało liczne wątpliwości co do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu II instancji. Tymczasem moment ten warunkuje bieg dalszych terminów sądowych. Zdaniem Trybunału, niemożliwość jednoznacznego wskazania momentu uprawomocnienia orzeczenia sądu II instancji i związana z tym niejasność prawa musi być uznana za niezgodną ze standardami sprawiedliwej procedury prawnej (art. 45 ust.1 Konstytucji). Trybunał podkreślił, iż ustawy regulujące postępowanie sądowe musza normować prawa i obowiązki stron w postępowaniu sądowym w sposób przejrzysty i jednoznaczny.

Ponadto TK orzekł, że art. 32 ust 1 Konstytucji nie jest w danej sprawie adekwatnym wzorcem kontroli konstytucyjnej. Trybunał wskazał, iż nie można odnosić zasady równości do relacji między organami państwa a jednostkami.

Rozprawie przewodniczył Prezes TK Marek Safjan, a sprawozdawcami byli: Sędzia TK Marian Zdyb oraz Sędzia TK Jadwiga Skórzewska - Łosiak.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

19 lutego 2003 r. o godz. 10:00 Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie rozpozna pytanie prawne Sądu Najwyższego - Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie konstytucyjności przepisów dotyczących wyjątku od ogólnego terminu do wniesienia kasacji. Trybunał orzeknie czy przepis art. 393⁴ § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego jest zgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Punktem wyjścia wątpliwości Sądu Najwyższego było wniesienie przez Rzecznika Praw Obywatelskich kasacji od wyroku po upływie miesiąca od doręczenia stronie orzeczenia sądu. Przy rozpoznaniu kasacji wyłoniły się wątpliwości, co do zgodności z Konstytucja przepisu art. 393⁴ § 2 kodeksu postępowania cywilnego, wprowadzającego wyjątek od ogólnego, miesięcznego terminu przewidzianego do wniesienia kasacji. Zgodnie z powyższą regulacją o ile podstawę kasacji stanowi "naruszenie przepisów Konstytucji dotyczących wolności i praw człowieka i obywatela", Rzecznik Praw Obywatelskich może wnieść kasację w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia stronie orzeczenia.

Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że zakwestionowane unormowanie może być uznane za niezgodne z zasadą równości stron wobec prawa (art. 32 ust 1 Konstytucji). Powstała nierówność wynika ze zróżnicowania terminów do wniesienia kasacji oraz wzmocnienia pozycji jednej ze stron możliwością wniesienia na jej rzecz kasacji rzecznika. Stan taki zakłóca równowagę uprawnień przysługujących wszystkim podmiotom biorącym udział w postępowaniu cywilnym.

Sąd Najwyższy wskazuje także, że pozostałe podmioty dopuszczone do udziału w procesie cywilnym - takie jak Państwowa Inspekcja pracy czy powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów, które podobnie jak Rzecznik Praw Obywatelskich powołane zostały do ochrony praw obywatelskich - związane są terminem miesięcznym. Jedynym organem, korzystającym z sześciomiesięcznego terminu do wniesienia kasacji jest więc Rzecznik Praw Obywatelskich. Zdaniem Sądu, zasadę równości narusza także fakt, iż kasacje wnoszone przez Rzecznika jako jedyne nie podlegają procedurze wstępnego badania.

Rozprawie będzie przewodniczył Prezes TK Marek Safjan, a sprawozdawcami będą: Sędzia TK Marian Zdyb oraz Sędzia TK Jadwiga Skórzewska - Łosiak.