K 43/02

3 czerwca 2003 r. o godz. 10:00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie zgodności z Konstytucją przepisów regulujących wydawanie zgody na wyjazd i pobyt za granicą żołnierzy w czynnej służbie wojskowej oraz żołnierzy zawodowych.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 66 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 51 ust. 1 i 3 ustawy z 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych są zgodne z art. 52 ust. 2 i 3 Konstytucji.

Trybunał stwierdził, że ograniczenie praw obywatelskich żołnierzy wynika ze specyfiki pełnionych przez nich funkcji zawodowych. Na podstawie art. 26 Konstytucji, członkowie sił zbrojnych mogą podlegać znacznie dalej idącym ograniczeniom swobód obywatelskich niż pozostali obywatele. W związku z tym ustanowienie wymogu każdorazowego uzyskania przez nich zezwolenia na wyjazd i pobyt za granicą jest dopuszczalne i uzasadnione. Ograniczenie to nie jest nieproporcjonalne i nie narusza istoty prawa do swobodnego opuszczania terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (52 Konstytucji).

TK uznał także, że użycie w zaskarżonych artykułach pojęć o dużym stopniu nieostrości nie musi prowadzić do dowolności postępowania i poszerzania władzy dyskrecjonalnej organów wojskowych.

Rozprawie przewodniczył Sędzia TK Mirosław Wyrzykowski, a sprawozdawcą był Sędzia TK Marian Zdyb.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

Z art. 66 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP wynika, iż żołnierze w czynnej służbie wojskowej planujący wyjazd i pobyt za granicą obowiązani są uzyskać zezwolenie Ministra Obrony Narodowej lub organu wojskowego przez niego upoważnionego. Tryb udzielania zezwoleń określa Minister Obrony Narodowej w drodze rozporządzenia. Podobnie kształtuje się sytuacja żołnierzy zawodowych (art. 51 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). Jednakże żaden przepis wyżej wymienionych ustaw nie określa przesłanek, którymi powinien kierować się organ rozstrzygający sprawę udzielenia żołnierzowi zezwolenia na wyjazd i pobyt za granicą. Materia ta została natomiast uregulowana w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej w sprawie zasad i trybu uzyskiwania przez żołnierzy w czynnej służbie wojskowej zezwoleń na wyjazd i pobyt za granica oraz właściwości organów wojskowych w tych sprawach.

Rzecznik Praw Obywatelskich wskazuje, że konstytucyjna wolność przemieszczania się (art. 52 ust. 2 Konstytucji) może podlegać jedynie ograniczeniom określonym w ustawie, przy zachowaniu rygorów wynikających z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Zaskarżone ustawy nie regulują samodzielnie wszystkich podstawowych elementów ograniczenia wolności konstytucyjnej, delegując upoważnienie do określenia ich w rozporządzeniu. W ten sposób naruszają one konstytucyjnie gwarantowaną zasadę wolności przemieszczania (art. 52 ust. 2 i 3 Konstytucji).

Rozprawie będzie przewodniczył Sędzia TK Mirosław Wyrzykowski, a sprawozdawcą będzie Sędzia TK Marian Zdyb.