K 16/02

10 czerwca 2003 r. o godz. 10:00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał skargę konstytucyjną w sprawie zgodności z Konstytucją niektórych przepisów ustawy z 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Natomiast postępowanie w sprawie z wniosku grupy posłów zostało umorzone ze względu na nieusprawiedliwioną nieobecność na rozprawie przedstawiciela wnioskodawcy.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 2 pkt. 5 lit. c ustawy z 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych jest zgodny z art. 32 w związku z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji.

Z analizy prac legislacyjnych wynika, że celem przyznania pracownikom uprawnienia do nieodpłatnego nabycia akcji było stworzenie warunków do szybkiej i ogólnie akceptowanej transformacji gospodarczej komercjalizowanych przedsiębiorstw. Uprawnienia pracownicze związane z prywatyzacją nie miały natomiast charakteru rekompensaty za wkład pracy i nie służyły powszechnemu uwłaszczeniu wszystkich obywateli.

Osobami uprawnionymi do nieodpłatnego nabycia akcji byli pracownicy, charakteryzujący się osobistymi i trwałymi relacjami z prywatyzowanymi przedsiębiorstwami. Poszerzenie grupy uprawnionych o pracowników, którzy przeszli na emeryturę miało charakter wyjątku. W ten sposób premiowano osoby, które były związane z danym pracodawcą do końca swojej pracy zawodowej.

Uprawnienia do nabycia akcji nie nabyli pracownicy sezonowi. Trybunał stwierdził, że stanowią oni kategorię pracowników istotnie odmienną pod względem prawnym od pracowników związanych z pracodawcą w sposób trwały. Cechą istotną różnicującą sytuację prawną podmiotów były osobiste i trwałe relacje z prywatyzowanym przedsiębiorstwem. Trybunał uznał, że taki zastosowane kryterium różnicowania nie narusza konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji).
Rozprawie przewodniczył Sędzia TK Bohdan Zdziennicki, a sprawozdawcą był Sędzia TK Marian Grzybowski.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

Wnioskodawcy uważają, że zaskarżone przepisy ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych uprzywilejowują wąskie grupy obywateli, którzy zostali uprawnieni do otrzymania akcji prywatyzowanych przedsiębiorstw. Zostają oni uwłaszczeni częścią majątku państwowego kosztem pozostałych osób. Tymczasem majątek przekształcanych przedsiębiorstw państwowych powstawał jako efekt pracy wszystkich obywateli RP. Systemy finansowania przedsiębiorstw opierały się bowiem na centralnym rozdzielaniu środków wypracowanych przez całe społeczeństwo Polski. W związku z powyższymi zastrzeżeniami kwestionowane artykuły niezgodne są z art. 1 Konstytucji RP, stwierdzającym, że Rzeczpospolita Polska jest dobrem wszystkich obywateli. Wprowadzony na mocy kwestionowanej ustawy podział na lepszych i gorszych obywateli RP jest ponadto sprzeczny z zasadą sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji) oraz z zasadą równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji).

Skarżący podnoszą, że art. 2 pkt 5, lit c jest ponadto niezgodny z art. 32 w zw. z art. 64 Konstytucji. Ich zdaniem przepis ten uzależnia przyznanie prawa do akcji od okoliczności przypadkowych, tj. sposobu rozwiązania stosunku pracy. Prawo do akcji uzyskały jedynie te osoby, które przeszły na emeryturę lub rentę ze stosunku pracy zawartego na czas nieoznaczony. Uprawnienia do otrzymania pakietu akcji nie zostały natomiast przyznane osobom, które przeszły na emeryturę lub rentę po wygaśnięciu umowy o pracę zawartej na czas określony. Zdaniem skarżących jest to ewidentne naruszenie zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji).

Rozprawie będzie przewodniczył Sędzia TK Bohdan Zdziennicki, a sprawozdawcą będzie Sędzia TK Marian Grzybowski.