K 53/02

29 października 2003 r. o godz. 10:00 Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie rozpoznał wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie zbadania zgodności z Konstytucją ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy o portach i przystaniach morskich.

Trybunał orzekł, że art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy o portach i przystaniach morskich w zakresie, w jakim dotychczasowe brzmienie art. 11 ustawy o portach i przystaniach morskich zdefiniowane zostaje jako ustęp 1, jest niezgodny z art. 2 i art. 217 oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Art. 1 pkt 5 w związku z art. 6 zaskarżonej ustawy są zgodne z art. 2 i art. 217 i nie są niezgodne z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Trybunał uznał, że zmiana nieistniejącego przepisu wywołuje niejasność prawa oraz stwarza możliwość rozbieżnych interpretacji istniejącego stanu prawnego. Zdaniem wnioskodawcy stan taki narusza zasadę przyzwoitej legislacji, stanowiącą jeden z fundamentów państwa prawnego (art. 2 Konstytucji). Ponadto tworzenie przez prawodawcę przepisów, które nie są wystarczająco klarowne i jasne dla ich adresatów podważa zaufanie obywatela do stanowionego przez państwo prawa. Wprowadzenie przez ustawodawcę regulacji podatkowej, która stoi w sprzeczności z przyjętą wcześniej normą prawną stanowi także naruszenie gwarantowanego konstytucyjnie trybu regulowania kwestii podatkowych (art. 217 Konstytucji).

TK stwierdzając w toku kontroli prewencyjnej niezgodność art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy o portach i przystaniach morskich z art. 2 i art. 217 Konstytucji podkreśla, ze tego rodzaju niezgodność nie jest nierozerwalnie związana z całością ustawy. Jednocześnie Trybunał wskazuje na celowość zwrócenia ustawy Sejmowi dla usunięcia istniejących niezgodności poprzez nadanie zaskarżonej normie właściwej redakcji.
Rozprawie przewodniczył Prezes TK Marek Safjan, a sprawozdawcą był Sędzia TK Marek Mazurkiewicz.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Monitorze Polskim

Ustawa z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy o portach i przystaniach morskich wprowadziła zasadnicze zmiany w zakresie korzystania z infrastruktury portowej. W przypadku, gdy nie został powołany podmiot zarządzający portem lub przystanią morską, ustawodawca rozdzielił przypisane temu podmiotowi zadania pomiędzy dyrektora urzędu morskiego i gminę (art. 1 pkt 5 ustawy nowelizacyjnej, nadający nowe brzmienie art. 25 ustawy o portach i przystaniach). Zgodnie z art. 11 ustawy o portach i przystaniach morskich, podmioty zarządzające portami i przystaniami morskimi opłacają podatek od nieruchomości w wysokości 49% stawki ustalonej przez właściwe organy. Wprowadzona na mocy ustawy nowelizującej zmiana art. 11 ustawy o portach i przystaniach... polega na dodaniu do tego artykułu ustępu 2, zgodnie z którym w przypadku niepowołania podmiotu zarządzającego obowiązek podatkowy spoczywa na dyrektorze urzędu morskiego.

Równolegle do prac nad ustawą nowelizującą ustawę o portach i przystaniach morskich prowadzone były prace nad ustawą nowelizującą ustawę o podatkach i opłatach lokalnych. Ustawa o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie innych ustaw została uchwalona 30 października 2002 r. Na mocy art. 7 tejże ustawy, z dniem 1 stycznia 2003 r. uchylony został art. 11 ustawy o portach i przystaniach morskich. Konsekwencją zakończonych już prac legislacyjnych stała się więc sprzeczność przyjętych przez Sejm regulacji.

Podpisanie przez Prezydenta ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy o portach i przystaniach morskich oznaczałoby akceptację wprowadzenia zmiany w już nieobowiązującym przepisie ustawowym. Na mocy uchwalonych przez Sejm ustawy nowelizującej ustawę o podatkach i opłatach lokalnych zniesiona została ulga w zakresie podatku od nieruchomości dotycząca nieruchomości znajdujących się w granicach portów i przystani morskich. Zaś późniejsza ustawa nowelizująca ustawę o portach i przystaniach morskich ulgę taką utrzymywałaby, precyzując przy tym, na jakim podmiocie spoczywa obowiązek podatkowy. Zdaniem wnioskodawcy stan taki narusza zasadę przyzwoitej legislacji, stanowiące jeden z fundamentów państwa prawnego (art. 2 Konstytucji). Ponadto tworzenie przez prawodawcę norm wewnętrznie sprzecznych podważa zaufanie obywatela do stanowionego przez państwo prawa. Wprowadzenie przez ustawodawcę regulacji podatkowej, która stoi w sprzeczności z przyjętą wcześniej normą prawną stanowi także naruszenie gwarantowanego konstytucyjnie trybu regulowania kwestii podatkowych (art. 217 Konstytucji).
Rozprawie będzie przewodniczył Prezes TK Marek Safjan, a sprawozdawcą będzie Sędzia TK Marek Mazurkiewicz.