K 25/01

1 lipca 2003 r. o godz. 12:00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie zgodności z Konstytucją niektórych przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie, w jakim wyłączają one obowiązek zwrotu kosztów postępowania przez Prezesów Urzędów: Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Regulacji Energetyki, Regulacji Telekomunikacji i Transportu Kolejowego.

W wyroku z dnia 2 lipca Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 479⁵⁴, 479⁶⁵ i 479⁷⁶ ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego w zakresie, w jakim nie przewidują obowiązku zwrotu kosztów postępowania są niezgodne z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Przepisy te tracą moc obowiązującą z dniem 30 czerwca 2004 r.

Trybunał orzekł, że zaskarżone przepisy, wyłączające obowiązek zwrotu kosztów postępowania przez prezesów wymienionych w ustawie urzędów centralnych naruszają konstytucyjnie gwarantowane prawo do sądu (art. 45 Konstytucji). Zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji: "Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd." Zdaniem TK zakwestionowane regulacje godzą w samą istotę tego prawa oraz naruszają możliwość dochodzenia sprawiedliwości.

Trybunał uznał, że w związku z uznaniem niezgodności art. 479⁵⁴, 479⁶⁵ i 479⁷⁶ zaskarżonej ustawy z art. 45 Konstytucji, zbędna staje się ocena ich zgodności z pozostałymi wzorcami konstytucyjnymi: art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3.

Rozprawie przewodniczył Wiceprezes TK Andrzej Mączyński, a sprawozdawcą był Sędzia TK Bohdan Zdziennicki.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

1 lipca 2003 r. o godz. 12:00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie zgodności z Konstytucją niektórych przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie, w jakim wyłączają one obowiązek zwrotu kosztów postępowania przez Prezesów Urzędów: Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Regulacji Energetyki, Regulacji Telekomunikacji i Transportu Kolejowego.

Trybunał Konstytucyjny postanowił odroczyć ogłoszenie wyroku w sprawie na środę, 2 lipca 2003 r., godzina 13.40.

Rozprawie przewodniczył Wiceprezes TK Andrzej Mączyński, a sprawozdawcą był Sędzia TK Bohdan Zdziennicki.

Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadziła zmiany w zakresie postępowania przed sądem antymonopolowym. Istotnym zmianom uległy między innymi przepisy dotyczące zwrotu kosztów procesu w postępowaniu prowadzonym przed sądem antymonopolowym. Przed wejściem w życie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zwrot kosztów procesu podlegał ogólnym regułom z kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.). Zgodnie z art. 98 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana była zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty procesu niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Wprowadzone ustawą o ochronie konkurencji... zmiany zrywają częściowo z zasadą, iż strona, która sprawę przegrała, zobowiązana jest zwrócić przeciwnikowi poniesione przez niego koszty. Zasada ta została utrzymana w stosunku do podmiotów wnoszących odwołania i zażalenia od decyzji i postanowień Prezesów Urzędów: Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Regulacji Energetyki, Regulacji Telekomunikacji oraz Transportu Kolejowego. Ustawodawca z obowiązku zwrotu kosztów procesu w razie przegrania sporu przed sądem antymonopolowym zwolnił natomiast Prezesów wymienionych powyżej Urzędów.

Wnioskodawca podkreśla, że roszczenie o zwrot kosztów procesu ma charakter prawa majątkowego, podlegającego ochronie na podstawie art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji. Zgodnie z Konstytucją prawa majątkowe podlegają ochronie równej dla wszystkich. Zaskarżone przepisy ingerują w sferę konstytucyjnych gwarancji praw majątkowych oraz ich równej ochrony. Ingerencja ta nie odpowiada także wymogom postawionym przez art. 31 ust. 3 Konstytucji. Nie występuje bowiem związek pomiędzy wprowadzonymi ograniczeniami a bezpieczeństwem państwa, porządkiem publicznym, ochroną środowiska, zdrowia i moralności publicznej. Zdaniem Rzecznika nie sposób doszukać się także związku pomiędzy wprowadzonym ograniczeniem a koniecznością ochrony praw i wolności innych osób.

Rozprawie będzie przewodniczył Wiceprezes TK Andrzej Mączyński, a sprawozdawcą będzie Sędzia TK Bohdan Zdziennicki.