U 7/01

2 lipca 2002 r. Trybunał Konstytucyjny ogłosił wyrok - po rozprawie, która odbyła się 18 czerwca 2002 r. - w sprawie zgodności z Konstytucją przepisów rozporządzenia regulującego zasady udzielania pomocy materialnej wyłącznie studentom studiów dziennych.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie warunków, form, trybu przyznawania i wypłacania oraz wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów studiów dziennych nie jest niezgodne z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, z art. 152 ust. 3 ustawy o szkolnictwie wyższym w związku z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP oraz z art. 14 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Trybunał uznał, że brak jest podstaw konstytucyjnych dopatrywania się niekonstytucyjności rozporządzenia przyznającego pomoc materialną studentom studiów dziennych. Konstytucja nie zawiera przepisu wskazującego powinność równego traktowania studentów oraz uczniów w zakresie indywidualnej pomocy materialnej i organizacyjnej. Z Konstytucji wynika, że ustawodawca może tworzyć zróżnicowane systemy indywidualnej pomocy materialnej dla uczniów i studentów. Może więc także wyłączyć spoza określonego systemu pomocy jakąś grupę. Trybunał uznał, że orzeczenie o niekonstytucyjności rozporządzenia spowodowałoby wyeliminowanie tego rozporządzenia z porządku prawnego. Nie doprowadziłoby to do udzielenia pomocy materialnej tym, którzy obecnie jej nie mają, a to było celem złożonego do Trybunału wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich.

Trybunał orzekając zgodność zaskarżonych przepisów z Konstytucją dostrzegł jednak wadliwość istniejącego stanu prawnego i fakt niewykonania całkowicie upoważnienia ustawowego do kształtowania pomocy materialnej dla studentów wyrażonego w ustawie o szkolnictwie wyższym. Postanowił więc zasygnalizować Sejmowi i Radzie Ministrów istniejącą w tym względzie lukę prawną.

Trybunał rozpoznał sprawę w pełnym składzie. Rozprawie przewodniczył Prezes TK Marek Safjan, a sprawozdawcą był Sędzia TK Wiesław Johann.

18 czerwca 2002 r. Trybunał Konstytucyjny na podstawie art. 67 ust. 4 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, z uwagi na szczególną zawiłość sprawy, odroczył na dzień 2 lipca 2002 r. na godz. 13 ogłoszenie wyroku w sprawie zgodności z Konstytucją przepisów rozporządzenia regulującego zasady udzielania pomocy materialnej wyłącznie studentom studiów dziennych

18 czerwca 2002 r. o godz. 10:00 Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie rozpozna wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie zgodności z Konstytucją przepisów rozporządzenia regulującego zasady udzielania pomocy materialnej wyłącznie studentom studiów dziennych.

Rzecznik Praw Obywatelskich złożył wniosek do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie, że rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie warunków, form, trybu przyznawania i wypłacania oraz wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów studiów dziennych jest niezgodne z art. 152 ust. 3 ustawy o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.

Ustawa o szkolnictwie wyższym przyznaje wszystkim studentom prawo do pomocy materialnej, w tym także do stypendium socjalnego. Nie zawiera przy tym upoważnienia do ograniczania, ani pozbawiania tej pomocy studentów studiów zaocznych i wieczorowych. Zaskarżone rozporządzenie już w samym tytule przyznaje zaś prawo do pomocy materialnej tylko studentom studiów dziennych. Brak jest natomiast rozporządzenia określającego zasady udzielania pomocy materialnej pozostałym studentom.

Zaskarżone rozporządzenie jest, zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, sprzeczne z art. 92 ust. 1 Konstytucji, albowiem zostało wydane niezgodnie z upoważnieniem zawartym w ustawie o szkolnictwie wyższym. Granice tego upoważnienia zostały przekroczone, ponieważ w rozporządzeniu ograniczono krąg osób uprawnionych do świadczenia, które ustawa przyznaje wszystkim studentom.

Trybunał rozpozna sprawę w pełnym składzie. Rozprawie będzie przewodniczył Prezes TK Marek Safjan, a sprawozdawcą będzie Sędzia TK Wiesław Johann.