K 9/02

12 grudnia 2002 r. o godz. 10:00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał połączone wnioski grupy posłów oraz Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie zgodności z Konstytucją przepisów dotyczących obsadzania stanowisk w korpusie służby cywilnej.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 16, art. 29 i art. 31 ustawy z 21 grudnia 2001 roku o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw są zgodne z art. 7, art. 118 ust. 1 oraz art. 119 ust. 1 Konstytucji. Trybunał orzekł także, że art. 144 a ustawy z dnia 18 grudnia 1998 roku o służbie cywilnej jest niezgodny z art. 153 ust. 1 Konstytucji.

Trybunał postanowił umorzyć postępowanie w zakresie badania zgodności art. 31 pkt 1-2 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy... z art. 7, art. 118 ust. 1 i art. 119 ust. 2 Konstytucji wobec cofnięcia wniosku. Trybunał postanowił także umorzyć w zakresie badania zgodności: art. 31 pkt 10 ustawy o zmianie ustawy... z art. 7, art. 118 ust. 1 i art. 119 ust. 1 Konstytucji, oraz art. 144a ustawy o służbie cywilnej z art. 7 Konstytucji z powodu zbędności wydania orzeczenia.

TK uznał, że nie można stwierdzić, iż zaskarżone przez grupę posłów artykuły: 16, 29 i 31 ustawy z 21 grudnia 2001 stanowią nowe rozwiązanie normatywne w stosunku do pierwotnego projektu ustawy. W związku z tym nie ma podstaw do stwierdzenia, że powyższe artykuły zostały uchwalone z naruszeniem zasad procedury ustawodawczej. Zatem należy uznać je za zgodne z Konstytucją.

Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczył konstytucyjności art. 144a ustawy o służbie cywilnej. Trybunał wskazał, że Konstytucja przesądza o konieczności powołania korpusu służby cywilnej oraz określa podstawowe cele, dla jakich służba ta jest tworzona (art. 153 ust. 1 Konstytucji). Ustawodawca nie ma więc nieograniczonej możliwości stanowienia o kształcie tej instytucji. Z tych powodów jakakolwiek ingerencja ustawodawcy w kształt i zasady działania korpusu służby cywilnej musi być zawsze szczególnie uzasadniona. Nie może też naruszać konstytucyjnie ukształtowanych celów i zasad funkcjonowania korpusu, jakim są: zawodowość, rzetelność, bezstronność polityczna i neutralność funkcjonariuszy. Trybunał zgodził się z wnioskodawcą, że aktualne ukształtowanie artykułu 144a ustawy o służbie cywilnej narusza powyższe cele i zasady, w związku z tym przepis ten musi być uznany za niezgodny z Konstytucją

Rozprawie przewodniczyła Sędzia TK Teresa Dębowska-Romanowska, a sprawozdawcą był Sędzia TK Mirosław Wyrzykowski.

Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

12 grudnia 2002 r. o godz. 10:00 Trybunał Konstytucyjny rozpozna połączone wnioski grupy posłów i Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie zgodności z Konstytucją przepisów dotyczących obsadzania stanowisk w korpusie służby cywilnej.

Rzecznik Praw Obywatelskich, uwzględniając prośbę Stowarzyszenia Absolwentów Krajowej Szkoły Administracji Publicznej, wniósł do Trybunału wniosek o uznanie niekonstytucyjności art. 144a ustawy o służbie cywilnej. Wnioskodawca wskazuje, iż w służbie cywilnej zasadą jest obsadzanie wyższych stanowisk w drodze konkursu. O stanowiska te może ubiegać się przede wszystkim urzędnik tej służby. Jest to zgodne z założeniami ustawy o służbie cywilnej realizującej art. 153 ust. 1 Konstytucji, stanowiący iż korpus służby cywilnej działa w urzędach administracji rządowej "w celu zapewnienia zawodowego, rzetelnego, bezstronnego i politycznie neutralnego wykonywania zadań państwa". Odstępstwa od powyższej zasady mogą mieć miejsce jedynie wówczas, gdy za zgodą Szefa Służby Cywilnej do konkursy zostanie dopuszczona osoba nie będąca urzędnikiem służby cywilnej. Jest to możliwe w sytuacji, w której do pracy na wyższym stanowisku w służbie niezbędne jest szczególne doświadczenia lub umiejętności zawodowe oraz w przypadku, gdy w wyniku dwukrotnego przeprowadzenia konkursu na wyższe stanowisko w służbie cywilnej nie zostanie wyłoniony kandydat spośród urzędników tej służby (art. 42 ustawy).

Zdaniem Rzecznika, ustawodawca wprowadzając do ustawy art. 144a - na podstawie którego osoby spoza korpusu służby cywilnej mogą obejmować wyższe stanowiska w służbie cywilnej bez zachowania obowiązujących w tym zakresie procedur (takich jak przejście otwartych i konkurencyjnych procedur kwalifikacyjnych lub procedur konkursowych) - naruszył zasadę sformułowaną w art. 153 ust. 1 Konstytucji.

Grupa posłów wniosła o uznanie niekonstytucyjności art. 16, art. 29 i art. 31 ustawy o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw. Na mocy przepisów zaskarżonych przez posłów do ustawy o służbie cywilnej dodany został m.in. art. 144a.
Wnioskodawcy zwrócili się do Trybunału z prośbą o uznanie niezgodności powołanych przepisów z art. 7 Konstytucji RP. Zdaniem posłów zostały one uchwalone z naruszeniem zasad procedury ustawodawczej, a tym samym złamana została zasada nakładająca na organy władzy publicznej obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa. Posłowie uważają, iż naruszony został również art. 118 ust. 1 Konstytucji. Naruszenie to polega na tym, że zaskarżone przepisy stanowią nowe rozwiązanie normatywne w stosunku do pierwotnego projektu ustawy, a tym samym powinny być wprowadzone w trybie właściwym dla inicjatywy ustawodawczej, nie zaś poprawki.

Rozprawie będzie przewodniczyć Sędzia TK Teresa Dębowska-Romanowska, a sprawozdawcą będzie Sędzia TK Mirosław Wyrzykowski.