Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 210 § 3 i 227 § 2 ustawy z 26 września 1982 roku - Prawo spółdzielcze nie naruszają konstytucyjnych gwarancji ochrony praw majątkowych (art. 64 konstytucji).

Trybunał przypomniał, iż spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego jest ograniczonym prawem rzeczowym na nieruchomości będącej własnością spółdzielni. Prawo to jest ściśle związanie ze stosunkiem członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej - bez tego w ogóle nie mogłoby istnieć. Ustanie członkostwa w spółdzielni (art. 210 ustawy) - co do zasady - musi zatem rodzić konsekwencje w postaci wygaśnięcia tego prawa. Stanowiąca o tym regulacja nie może być uznana za niezgodną z konstytucyjna zasadą ochrony praw majątkowych, tylko z powodu istnienia tego związku. Trybunał Konstytucyjny nie zgodził się z zarzutami skarżącego co do naruszenia konstytucyjnych gwarancji w zakresie ochrony tego ograniczonego prawa rzeczowego (art. 64 konstytucji) w samym fakcie wygaśnięcia własnościowego prawa do lokalu z powodu ustania członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej. Adresatem zaskarżonego art. 210 § 3 ustawy jest sąd, który może orzec o uprawnieniu - osób eksmitowanych - do lokalu socjalnego. Zakres stosowania tego przepisu ograniczony został do osób eksmitowanych z lokalu zajmowanego na warunkach spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, nie zaś własnościowego. Przepis ten nie dotyczy więc własności ani innych praw majątkowych, które są chronione na podstawie art. 64 Konstytucji RP. Dlatego też Trybunał umorzył postępowanie w tym zakresie.

Zarzut niezgodności z art. 64 konstytucji przepisu art. 227 § 2 ustawy - Prawo spółdzielcze TK uznał za nieuzasadniony. Przepis ten określa wyłącznie początkowy bieg terminu, z upływem którego następuje - w przypadku pozbawienia członkostwa w spółdzielni - wygaśnięcie własnościowego prawa do lokalu. Ponieważ skarżący nie kwestionował konstytucyjności tego przepisu z uwagi na termin w nim zawarty, to treść zarzutu zawarta w skardze - zdaniem TK - pozostaje bez związku z postanowieniami zawartymi w art. 227 § 2 ustawy. Przepis ten nie reguluje kwestii związania wygaśnięcia własnościowego prawa do lokalu z ustaniem członkostwa w spółdzielni, a to jest przedmiotem zarzutu. Kwestia ta uregulowana jest w art. 227 § 1 ustawy, ale ten nie został objęty zakresem skargi. Dlatego też art. 227 § 2 ustawy prawo spółdzielcze nie jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji.

Wyrok jest prawomocny i ostateczny a jego sentencja podlega publikacji w Dzienniku Ustaw.

20 listopada o godz. 13.00 zostanie rozpoznana skarga konstytucyjna Eugeniusza O., który kwestionuje art. 210 § 3 i 227 § 2 ustawy z 26 września 1982 roku - Prawo spódzielcze jako sprzeczne z konstytucyjnymi gwarancjami ochrony praw majątkowych (art. 64 konstytucji). Wniósł on także o zawieszenie wykonania prawomocnego wyroku eksmisyjnego wydanego przez Sąd Rejonowy w Białymstoku.

Sąd Rejonowy w Białymstoku, a następnie Sąd Okręgowy orzekły względem Eugeniusza O., jego żony i trójki małoletnich dzieci eksmisję na bruk przyjmując jako podstawę wyroków art. 210 § 3 i art. 227 § 2 ustawy - Prawo spółdzielcze. Przyczyną ich wydania i wcześniejszego skreślenia Eugeniusza O. z listy członków spółdzielni jest niezapłacenie na rzecz spółdzielni kwoty 16.740,- zł.

Zdaniem skarżącego zostało naruszone jego prawo własności chronione przez art. 64 Konstytucji RP, ponieważ - jak stwierdza skarżący - "ograniczone prawo rzeczowe w postaci spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu traci się w przypadku ustania członkostwa w spółdzielni, a to powoduje eksmisję". W ocenie skarżącego taka sytuacja jest sprzeczna z konstytucją. Wniosek o wydanie postanowienia tymczasowego zawieszającego wykonanie wyroku, skarżący uzasadnił tym, iż skutki ewentualnej eksmisji są nieodwracalne.

Udział w postępowaniu w niniejszej sprawie zgłosił również Rzecznik Praw Obywatelskich. W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich przepis art. 210 § 3 nie da się pogodzić z zapewnieniem przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka stanowiącej źródło wolności i praw człowieka i obywatela oraz spoczywającym na władzach publicznych obowiązku zapewnienia pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 30 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP).