Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 128 ust. 2 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, przyznający prawo do zasiłku rodzinie żołnierza odbywającego zasadniczą służbę wojskową, jest niezgodny z konstytucyjnymi zasadami równości oraz ochrony rodziny (art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 i 2 Konstytucji RP) w części, w jakiej uzależnia otrzymanie tego zasiłku od pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym przed powołaniem żołnierza do służby wojskowej.

Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że egzekwując od obywatela polskiego wykonanie obowiązku obrony Ojczyzny państwo nakłada na tego obywatela konkretne powinności, ale też przyznaje mu pewne uprawnienia i związane z nimi obowiązki przyjmuje na siebie. Jednym z obowiązków państwa jest zapewnienie utrzymania rodzinie, dla której praca żołnierza była jedynym źródłem dochodów. Zagadnienie to uregulowane zostało w art. 127 i 128 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP.

Art. 128 ust. 2 stanowi, że uzyskanie zasiłku dla rodziny żołnierza jest uzależnione od spełnienia dwóch przesłanek: rodzina musi zostać założona przed powołaniem poborowego do służby wojskowej - tak, aby mogła pozostawać z nim we wspólnym gospodarstwie oraz jej członkowie, pozostający na utrzymaniu obywatela powołanego do służby wojskowej nie mogą osiągać dochodu w wysokości przekraczającej limit określony ustawowo.

Jak stwierdził Trybunał, nie sposób uznać daty zawarcia związku małżeńskiego za cechę określającą uprawnienia rodzin żołnierzy do otrzymania zasiłku, o którym mowa w ustawie. Z całą pewnością pomocą państwa muszą być objęte wszystkie rodziny obywateli odbywających służbę wojskową (lub służbę zastępczą), a chwila powstania rodziny nie może stanowić kryterium różnicowania uprawnień. Oznacza to, że norma zawarta w art. 128 ust. 2 ustawy o obronie RP godzi w zasadę równości, określoną w art. 32 Konstytucji RP.

Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego przepis ten nie bierze pod uwagę postanowień konstytucji. Rodziny pozbawione środków do życia, dostarczanych wcześniej przez obywatela powołanego do pełnienia służby wojskowej, znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, o ile ich pozostali członkowie nie osiągają nawet minimalnych dochodów, określonych przez ustawodawcę. Trudna sytuacja materialna stanowi wystarczającą podstawę do uzyskania zasiłku. W zakwestionowanym przepisie, jeśli rodzina założona została już po powołaniu obywatela do służby wojskowej, zasiłek jej nie przysługuje mimo, że składać się może ona z osób nie osiągających dochodów, a zatem pozostawać może w trudnej sytuacji materialnej. Tym samym ustawodawca pozbawił ją pomocy władz publicznych, co jest sprzeczne z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP.

Zgodnie z art. 71 ust. 2 Konstytucji RP "matka przed i po urodzeniu dziecka ma prawo do szczególnej pomocy władz publicznych, której zakres określa ustawa". Przedstawione wyżej uwagi dotyczące "szczególnej pomocy władz publicznych" zachowują aktualność także w odniesieniu do tego wzorca konstytucyjnego.

Przepis art. 128 ust. 2 jest - zdaniem TK - sprzeczny z obowiązkiem udzielenia matce szczególnej pomocy jako, że - w pewnych okolicznościach - jest ona pozbawiana środków utrzymania siebie i potomstwa. Z tego też względu przepis ten jest niezgodny z art. 71 ust. 2 Konstytucji RP.

Przyjęte rozwiązanie - ustanowienie kryterium tworzenia przez rodzinę wspólnego gospodarstwa domowego, jako przesłanki uprawniającej do uzyskania zasiłku zostało więc uznane przez Trybunał Konstytucyjny uznane za niezgodne z ustawą zasadniczą.

Orzeczenie jest prawomocne i ostateczne, a jego sentencja podlega publikacji w Dzienniku Ustaw.

8 maja 2001 roku o godz. 10.00 Trybunał Konstytucyjny rozpozna pytanie prawne składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego - ośrodek zamiejscowy w Gdańsku. Wniósł on o zbadanie konstytucyjności przepisu 128 ust. 2 ustawy z 21 listopada 1967 roku o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. NSA, rozpoznając sprawę Tadeusza T., odbywającego zasadniczą służbę wojskową, powziął wątpliwość, czy art. 128 ust. 2 ustawy właściwie reguluje status jedynego żywiciela rodziny. Według wnioskodawcy uregulowanie zawarte w art. 128 ust. 2 ustawy dzieli uprawnionych na takich, którzy spełniali warunki do uznania ich za jedynych żywicieli rodziny przed rozpoczęciem służby wojskowej oraz na takich, którzy w trakcie służby zawarli związek małżeński i zostali obciążeni obowiązkiem utrzymywania dzieci, a przez to zostali przez ustawę pominięci. Zdaniem składu orzekającego NSA powstała wątpliwość, czy regulacja art. 128 ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej jest zgodna z konstytucyjnymi zasadami równości wobec prawa oraz ochrony rodziny (art. 32 ust. 1 oraz 71 ust. 1 i 2 Konstytucji RP).