Komunikat prasowy po rozprawie w sprawie konstytucyjności przepisów ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że ustawowe nałożenie na wynajmującego lokale mieszkalne zobowiązań dotyczących dbałości o sprawne funkcjonowanie nieruchomości w zakresie większym niż wpływy z czynszu jest niezgodne z Konstytucją RP. Trybunał postanowił odroczyć utratę mocy obowiązującej zaskarżonego przepisu do 11 lipca 2001 roku.

Trybunał, po rozpoznaniu pytania prawnego Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia, orzekł że art. 9 ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych, jest niezgodny z konstytucyjną zasadą ochrony własności (art. 64 ust. 2 i 3 i art. 21 ust. 1) ponieważ narusza istotę prawa własności oraz jest niezgodny z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej (art. 2 konstytucji). Przepis ten nakłada na osobę fizyczną, wynajmującą lokal mieszkalny podlegający przepisom regulowanym, obowiązki których wykonanie wymaga nakładów przewyższających dochody uzyskiwane przez tę osobę z nieruchomości, w której znajduje się wynajęty lokal, bez ustawowej możliwości uzyskania pomocy finansowej ze strony władz publicznych.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że sytuacja, w której osoby fizyczne, właściciele domów z mieszkaniami objętymi czynszem regulowanym (o powierzchni poniżej 80 m kw.), ponoszą nieuzasadnione koszty utrzymania swoich nieruchomości. Praktyka, gdy czynsze nie pokrywają kosztów utrzymania nieruchomości pozostaje w dysproporcji z konstytucyjnymi zasadami sprawiedliwości społecznej i ochrony własności (art. 2, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP). Narusza to istotę prawa własności, czyli odbiera wynajmującym prawo do pobierania pożytków z rzeczy (tj. czynszu adekwatnego do ponoszonych kosztów). Skład orzekający przypomniał, że prawo własności nie jest prawem absolutnym i podlega różnym ograniczeniom ustawowym, ale nie mogą one temu prawu - chronionemu konstytucyjnie - odbierać podstawowych walorów, uzasadniających istnienie własności. Władza publiczna, zobowiązana do prowadzenia polityki mieszkaniowej sprzyjającej zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, nie może tego obowiązku przekładać na osoby fizyczne - orzekł Trybunał.

Zaskarżony przepis art. 9 ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych utraci swoją moc obowiązującą wraz z art. 56 ust. 2 tej ustawy, uznanym za niekonstytucyjny w wyroku z 12 stycznia 2000 roku (sygn. P.11/98), ze względu na organiczne i funkcjonale związanie ze sobą tych przepisów.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest ostateczny i prawomocny.

Komunikat prasowy  przed  rozprawą

W dniu 10 października 2000 roku o godz. 10.00 odbędzie się publiczna rozprawa przed Trybunałem Konstytucyjnym, podczas której Trybunał rozpozna pytanie prawne Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia, czy przepisy ustawy o najmie lokali mieszkalny i dodatkach mieszkaniowych, nakładające na właścicieli lokali obowiązek dbałości o te lokale po wynajęciu ich najemcom - ponad wysokość uzyskiwanych za wynajem czynszów - (art. 9 w związku z art. 11, art. 20 ust. 2, art. 25, art. 26 i art. 56 ustawy) są zgodne z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej.

Ustawa z 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych stworzyła - zdaniem Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia - sytuację pozostającą w rażącej dysproporcji z konstytucyjnymi zasadami równości obywateli wobec prawa, sprawiedliwości społecznej, ochrony własności oraz ograniczenia własności w drodze ustawy tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza ono istoty tego prawa (art. 2, art. 21 ust. 1, art. 32 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP). Osoby fizyczne, będące właścicielami domów wielomieszkaniowych, w których mieszkania są objęte czynszem regulowanym (o powierzchni poniżej 80 m kw.), o stosunkowo niskiej wysokości, ponoszą niczym nieuzasadnione koszty utrzymania swoich nieruchomości. Czynsze w takich budynkach, często wymagających kosztownych remontów, są ustalane przez rady gmin i nie pokrywają kosztów ich eksploatacji, co doprowadza - zdaniem wnioskodawcy - do nieuzasadnionej niczym dysproporcji w wykonywaniu prawa własności.