25 maja odbyła się (odroczona 28 kwietnia 1998 roku) publiczna rozprawa
przed Trybunałem Konstytucyjnym z połączonych wniosków Rzecznika Praw Obywatelskich
i Rady Miejskiej w Wąbrzeźnie o stwierdzenie niezgodności przepisów
ust. 1, 2 i 3 załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 listopada
1994 roku w sprawie dodatków mieszkaniowych oraz przepisu § 1 pkt 1 i 3
rozporządzenia Rady Ministrów z 8 lipca 1997 roku zmieniającego rozporządzenia
w sprawie dodatków mieszkaniowych z przepisami ustawy z 2 lipca 1994 roku
o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych i z Konstytucją
RP.
Zgodnie z przepisami ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych
podstawowym kryterium, od którego zależy uprawnienie do otrzymywania dodatku
mieszkaniowego jest wysokość dochodu przypadającego na jednego członka
gospodarstwa domowego. Pojęcie dochodu zostało określone w załączniku nr
2 do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 listopada 1994 roku w sprawie dodatków
mieszkaniowych. Za dochód, zgodnie z zaskarżonym ust. 1 tego załącznika,
uważa się wszelkie przychody pomniejszone o faktyczne koszty ich uzyskania.
Zdaniem Wnioskodawców upoważnienie ustawowe dla Rady Ministrów do określenia
wzoru deklaracji o wysokości dochodów nie jest upoważnieniem do zdefiniowania
samego pojęcia dochodu. Także zaskarżony przepis rozporządzenia Rady Ministrów
z 8 lipca 1997 roku określa co należy uznać za dochód dla celów uzyskania
dodatku mieszkaniowego. Zdaniem Wnioskodawców w ustawie o najmie lokali
i dodatkach mieszkaniowych brak jest upoważnienia dla Rady Ministrów do
określenia co jest dochodem. Wnioskodawcy uważają, że zaskarżone przepisy
rozporządzeń Rady Ministrów w sprawie dodatków mieszkaniowych nie mieszczą
się w granicach udzielonego przez ustawodawcę upoważnienia ustawowego,
a tym samym naruszają konstytucyjne zasady wydawania rozporządzeń (art.
92 ust. 1 Konstytucji RP).
Trybunał Konstytucyjny orzekł, że:
1. Ustępy 1, 2 i 3 załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów
z dnia 7 listopada 1994 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U.
Nr 119, poz. 570 oraz z 1997 r. Nr 24, poz. 121 i Nr 79, poz. 487) ,
w brzmieniu znowelizowanym § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 lipca
1997 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie dodatków mieszkaniowych
(Dz.U. Nr 79, poz. 487) :
a) są niezgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ
ich zamieszczenie w rozporządzeniu nastąpiło z naruszeniem konstytucyjnych
warunków wydawania przez Radę Ministrów rozporządzeń na podstawie ustaw
i w celu ich wykonania, a także przez unormowanie w nich pojęcia dochodu,
które, ze względu na zasadnicze znaczenie dla prawa do dodatków mieszkaniowych,
powinno być uregulowane w przepisie rangi ustawowej;
b) są niezgodne z art. 40 ust. 3 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o
najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 105,
poz. 509; z 1995 r. Nr 86, poz. 433 i Nr 133, poz. 654; z 1996 r. Nr 56,
poz. poz. 257 oraz z 1997 r. Nr 43, poz. 272, Nr 68, poz. 439 i Nr 111
poz. 723) przez to, że normując kryteria ustalania dochodu wykraczają
poza zakres upoważnień zawartych w tej ustawie.
2. § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 lipca 1997 r. zmieniającego
rozporządzenie w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. Nr 79, poz.
487) w takim zakresie, w jakim powoduje zwiększenie wydatków gmin na
wypłaty dodatków mieszkaniowych w roku budżetowym 1997 bez odpowiedniego
zwiększenia udziału gmin w podziale dochodów publicznych:
a) jest niezgodny także z art. 167 ust. 1 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej; b) nie jest niezgodny z zasadą pewności prawa wynikającą z art.
2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
3. Na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
Trybunał Konstytucyjny ustala, że utrata mocy obowiązującej przepisów określonych
w ust. 1 i 2 wyroku nastąpi z dniem 31 grudnia 1998 roku.