6 października odbyła się publiczna rozprawa przed Trybunałem Konstytucyjnym
dotycząca niekonstytucyjności orzekania przez organ administracji o przepadku
na rzecz Skarbu Państwa środków odurzających, substancji psychotropowych
oraz ich preparatów i prekursorów.
Przedmiotem rozprawy był wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich kwestionujący
zasadność rozwiązań przyjętych w ustawie z 24 kwietnia 1997 roku o przeciwdziałaniu
narkomanii (art. 22 ust. 4 ustawy).
Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii stanowi, że środki odurzające,
substancje psychotropowe oraz ich preparaty i prekursory grupy I-R może
posiadać wyłącznie podmiot gospodarczy, jednostka organizacyjna lub osoba
fizyczna do tego uprawniona na podstawie przepisów ustawy. Środki te posiadane
bez uprawnienia "podlegają zabezpieczeniu przez organy ścigania lub
organy celne w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji". Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu
narkomanii o przepadku na rzecz Skarbu Państwa środków odurzających, substancji
psychotropowych lub ich preparatów oraz prekursorów orzeka sąd w postępowaniu
karnym.
Zaskarżony przepis art. 22 ust. 4 natomiast stanowi, że w wypadku, gdy
nie zostało wszczęte postępowanie karne, o przepadku tych środków i substancji
na rzecz Skarbu Państwa orzeka wojewódzki inspektor farmaceutyczny w trybie
przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem Rzecznika
Praw Obywatelskich Konstytucja RP problematykę przepadku rzeczy na rzecz
Skarbu Państwa reguluje w sposób nie budzący wątpliwości. Zgodnie z art.
46 Konstytucji RP przepadek rzeczy może nastąpić tylko w przypadkach określonych
w ustawie i tylko na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Dlatego zaskarżony
przepis ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, powierzając kompetencje do
orzekania o przepadku rzeczy organowi administracji, jakim jest wojewódzki
inspektor farmaceutyczny jest niezgodny z art. 46 Konstytucji RP.
Przepis art. 22 ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii narusza
także, zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, konstytucyjne zasady państwa
prawnego (art. 2 Konstytucji RP) i praworządności (art. 7 Konstytucji RP).
Uważa on, że zaskarżony przepis odsyłając do przepisów wykonawczych, jakimi
są przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powoduje, że orzekanie
przez organ administracji o przepadku środków odurzających, substancji
psychotropowych lub ich preparatów oraz prekursorów staje się niewykonalne.
Użyte przez ustawodawcę określenie "orzeka", twierdzi Wnioskodawca,
nie jest bowiem w żadnym wypadku tożsame z odebraniem rzeczy ruchomej w
rozumieniu przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Trybunał Konstytucyjny orzekł, że:
1. Art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. przeciwdziałania
narkomanii (Dz.U. Nr 75, poz. 468) jest niezgodny z art. 46 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że upoważniając organ administracji
specjalnej, jakim jest wojewódzki inspektor farmaceutyczny, do orzekania
o przepadku na rzecz Skarbu Państwa środków odurzających, substancji psychotropowych,
preparatów oraz określonych w ustawie prekursorów, o ile nie zostało wszczęte
postępowanie karne, narusza konstytucyjnie ustanowioną wyłączność sądu
do orzekania o przepadku rzeczy.
2. Art. 22 ust. 4 powołanej w pkt 1 ustawy nie jest niezgodny z art.
2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.